Author: mhermskh

Առօրյա կյանքում հաճախ եք լսել «թթու» բառը։ Սննդի մեջ օգտագործել եք քացախաթթու, կիտրոնաթթու, չհասած խնձոր ուտելիս զգացել եք խնձորաթթվի համը: Ի՞նչն է ընդհանուրայդ թթուների համար: 

ունեն թթու համ,

• Քիմիական բաղադրություն: Պարունակում են շարժունակ ջրածնի ատոմներ ($$)։
• Համ: Ունեն բնորոշ «թթու» համ։
• Դիսոցում: Ջրում լուծվելիս առաջացնում են $$ իոններ։
• Հատկություն: Ունեն «ուտիչ» (կոռոզիոն) հատկություն, կարող են քայքայել որոշ նյութեր

2. Ո՞ր շարք են ներառված միայն թթվային օքսիդներ.

ш) СаO, CuO, CO

բ) CO2, Li2O, N2O3 

գ)S02, CO2, N2O

դ) Na2O, K2O, Li2O 

3. Ո՞ր թթուներն են համապատասխանում N2O3, N2O5, SO2 օքսիդներին: Գրե՛ք այդ օքսիդների և ջրի միջև ընթացող ռեակցիաների հավասարումները, անվանե՛ք սկզբնանյութերն ու արգասիքները: 

N₂O₃ + H₂O → 2HNO₂
(ազոտային թթու)

N₂O₅ + H₂O → 2HNO₃
(ազոտական թթու)

SO₂ + H₂O → H₂SO₃
(ծծմբային թթու)

4. Ի՞նչ է թթվային մնացորդը: Գրե՛ք ազոտական, ծծմբական և ֆոսֆորական թթուներիթթվային մնացորդների բանաձևերը, որոշե՛ք վալենտականությունը:

Ազոտական թթու՝ HNO₃ → NO₃⁻ (վալենտականություն՝ I)
Ծծմբական թթու՝ H₂SO₄ → SO₄²⁻ (վալենտականություն՝ II)
Ֆոսֆորական թթու՝ H₃PO₄ → PO₄³⁻ (վալենտականություն՝ III)

5.Ո՞ր նյութն ունի ավելի մեծ Mr․
ա) N₂ թե՞ O₂
բ) CH₄ թե՞ CO₂
գ) NaCl թե՞ KCl

6.Պատրաստել ենք 100 գ 5% աղի լուծույթ։ Քանի՞ գրամ աղ կա լուծույթում։

Պատասխան՝ 5 գ աղ

7.Նշե՛ք ռեակցիայի տեսակները

ա) 2H₂ + O₂ → 2H₂O
բ) NaOH + HCl → NaCl + H₂O
գ) Zn + CuSO₄ → ZnSO₄ + Cu
դ) CaO + H₂O → Ca(OH)₂

ա) Միացման ռեակցիա
բ) Չեզոքացման (փոխանակման)
գ) Տեղակալման
դ) Միացման

8. Հաշվե՛ք թթվածնի զանգվածային բաժինը H3PO4 ի մոլեկուլում.

H₃PO₄ = 98 գ/մոլ
Թթվածին = 4×16 = 64

9.Գտիր տարրերի օքսիդացման աստիճանները: 

ա) NH₃ → N = -3, H = +1
բ) NO → N = +2, O = -2
գ) N₂ → 0
դ) HNO₃ → H = +1, N = +5, O = -2

10. Քանի՞ էլեկտրոնային թաղանթ ունի Al (Z = 13) ատոմը:Գրիր էլեկտրոնային բանաձևը:

ա) 2
բ) 3
գ) 4
դ) 13

11. Ո՞ր տարրի արտաքին թաղանթում կա 6 էլեկտրոն.

ա) N
բ) O
գ) F
դ) Ne

12.

1.Քանի՞ մոլ է 34 գ NH₃-ը։

2.Քանի՞ լիտր N₂ կա 0.5 մոլի դեպքում (նորմալ պայմաններում)

3.Քանի՞ գ է 0.2 մոլ H₃PO₄-ը

4.Քանի՞ գ NH₃ կստացվի 28 գ N₂-ից
Հավասարում՝
N₂ + 3H₂ → 2NH₃

5.Քանի՞ մոլ է 44.8 լ N₂ (նորմալ պայմաններում

Կազմե՛ք ջրածնի փոխազդեցության ռեակցիաների հավասարումները հետևյալ նյութերիհետ՝ F2, Ca, Cr2O3, սնդիկի (II) օքսիդ՝ HgO, մոլիբդենի(VI) օքսիդ՝ MoO3: Անվանե՛ք ստացվածնյութերը: 

ա) Ֆտորի հետ
H₂ + F₂ → 2HF
Ստացվում է ջրածնի ֆտորիդ (ֆտորաջրածին)։

բ) Կալցիումի հետ
Ca + H₂ → CaH₂
Ստացվում է կալցիումի հիդրիդ։

գ) Քրոմի (III) օքսիդի հետ
Cr₂O₃ + 3H₂ → 2Cr + 3H₂O
Ստացվում են քրոմ և ջուր։
(Ջրածինը վերականգնում է մետաղի օքսիդը)։

դ) Սնդիկի (II) օքսիդի հետ
HgO + H₂ → Hg + H₂O
Ստացվում են սնդիկ և ջուր։

ե) Մոլիբդենի (VI) օքսիդի հետ
MoO₃ + 3H₂ → Mo + 3H₂O
Ստացվում են մոլիբդեն և ջուր։

2. Իրականացրե՛ք հետևյալ փոխարկումները՝ նշելով պայմանները. H2O ->H2 ->H2S 

H₂O → H₂ → H₂S

ա) Ջրի քայքայում (էլեկտրոլիզ)

2H₂O → 2H₂ + O₂
Պայման՝ էլեկտրոլիզ, էլեկտրական հոսանք։

բ) Ջրածնի փոխազդեցությունը ծծմբի հետ

H₂ + S → H₂S
Պայման՝ տաքացում։

3. Համեմատելով կալիումի և ջրածնի էլեկտրաբացասականությունները՝ որոշե՛ք ջրածինտարրի օքսիդացման աստիճանը կալիումի հիդրիդում: 

Կալիումը շատ փոքր էլեկտրաբացասականություն ունի, իսկ ջրածինը՝ ավելի մեծ։
Ուստի կալիումը տալիս է 1 էլեկտրոն, ջրածինը ընդունում է 1 էլեկտրոն։

KH-ում
K → +1
H → −1

Պատասխան՝ ջրածնի օքսիդացման աստիճանը −1 է։

4. Ջրածնի և թթվածնի մոլեկուլների թվերի հարաբերությունը շառաչող գազումհամապատասխանաբար հավասար է. 1) 1:1 2) 2:1 3) 1:2 4) 3:1 5. Ջրածին՝ «ջուր ծնող»: 

Շառաչող գազը ջրածնի և թթվածնի խառնուրդն է 2:1 հարաբերությամբ։

Պատասխան՝ 2) 2:1

5.Գրե՛ք այդ վերծանումը հաստատող անվանը համապատասխանող ռեակցիայիհավասարումը:

Ռեակցիայի հավասարումը՝

2H₂ + O₂ → 2H₂O

Առաջադրանքներ․

1)Գտե՛ք թվային տվյալների լայնքը, մոդն (եթե ունի) ու մեդիանը.
ա) 2, 2, 2, 5, 5, 8, 10, 10

լայնքը-8

մոդն-222

մեդիանը-55
բ) -5, 4, 2, 6, 6, 8, 8, 8,

լայնքը-13

մոդն-888

մեդիանը-66

գ)-105, 12, 12, 250, 233, 205, 12, 233,

լայնքը-350

մոդն-12

մեդիանը-250

դ) -20, -120, 0, 15, 7, 7, 120, 500,-20,500

լայնքը-520

մոդն-20

մեդիանը-7 7

2)Հաշվե՛ք թվային տվյալների միջին թվաբանականն ու մեդիանը.
ա) 1, 3, 3, 5, 7,9
բ) 5, 2, 1, -2, 7, -4,
գ) 4,5,7,5,-8, 45
դ) 2, 2, 8, 8, 8, 250, -120
ե) 1, 1, 1, 1, 5, 5, -6, -10

3)Գտե՛ք թվային տվյալների միջինը, մոդը, մեդիանը և լայնքը.
ա) 0, 0, 5, 5, 10, 10, 10, 10, 10
բ) 1, 1, 2, 2, 2, 19, 20, 21
գ)-6, 6, 0, -3, 3
դ) –10, 0, 0, 12, 13, 12, 12

4)Գտե՛ք a-ի թվային արժեքը, եթե հայտնի է, որ a, 1, 1, 2, 2, 4 բնական թվերի՝
ա) մոդը 2 է
բ) մեդիանը 1.5 է
գ) լայնքը 4 է
դ) միջինը 3 է
ե) մեդիանը մեծ է մոդից

1. Օրգանիզմների անհատական զարգացում՝ սաղմնային և հետսաղմնային զարգացում:

Անհատական զարգացումը կամ օնտոգենեզը սկսվում է զիգոտի առաջացման պահից մինչև օրգանիզմի վախճանը։ Օնտոգենեզը բաժանվում է երկու շրջաններից՝ սաղմնային և հետսաղմնային։

Սաղմնային շրջանն բաժանվում է երեք հիմնական փուլերի՝ տրոհում, գաստրուլյացիա և առաջնային օրգանոգենեզ։ Տրոհման արդյունքում ձևավորվում է բազմաբջիջ սաղմը՝ բլաստուլան։ Տրոհման գործընթացի առաջին պահին զիգոտը բաժանվում է երկու հավասար մասերի՝ բլաստոմերների։

Հետսաղմնային շրջանը կարող է լինել ուղղակի կամ անուղղակի։ Ուղղակի զարգացման դեպքում ծնվում կամ ձվի թաղանթներից դուրս է գալիս փոքր չափերով, բայց հասուն օրգանիզմին հատուկ բոլոր օրգաններն ունեցող առանձնյակ, որը զարգացման հետսաղմնային փուլում չափերով մեծանում, աճում է և սեռահասուն դառնում։ 

2. Լրիվ և թերի կերպարանափոխություն:

Լրիվ և թերի կերպարանափոխության (մետամորֆոզի) առավելությունները կենդանիների համար
Կերպարանափոխությունը (մետամորֆոզ) կենդանիների զարգացման ընթացքում կառուցվածքային, ֆունկցիոնալ և կենսակերպի փոփոխությունն է, որի ընթացքում օրգանիզմը անցնում է տարբեր փուլերով՝ ձվից մինչև հասուն առանձնյակ։

3. Օրգանիզմների բազմացման եղանակները՝ սեռական և անսեռ բազմացում:

Անսեռ բազմացումը իրականանում է առանց սեռական պրոցեսի՝ բեղմնավորության: Այն բնորոշ է բուսական և կենդանական միաբջիջ ու բազմաբջիջ օրգանիզմներին։ Անսեռ բազմացման հիմնական ձևերն են կիսումը, բողբոջումը, սպորագոյացումը, վեգետատիվ բազմացումը։

Սեռական բազմացմանը մասնակցում են երկու առանձնյակարական ու իգական, և դրանցից յուրաքանչյուրի սեռական գեղձերում առաջանում են սեռական բջիջներ գամետներ։ Իգական առանձնյակների օրգանիզմում առաջանում է ձվաբջիջ, արական առանձնյակների մեջ՝ սպերմատոզոիդ

4. Գենետիկայի հիմնական հասկացությունները, ժառականգանություն և փոփոխականություն:

5. Մենդելի առաջին օրենք:

6. Մենդելի երկրորդ օրենք:

Павел Иванович Выходцев получил письмо …
в) от незнакомой женщины с признанием в любви и приглашением на свидание

Когда Павел Иванович получил письмо, он …
б) долго размышлял и наконец решился встретиться с автором письма

Выходцев пришёл к выводу, что автором письма была …
б) его жена

Павел Иванович подумал, что …
а) он ещё хорош собой, поэтому его можно полюбить

Когда Павел Иванович решил пойти на свидание, он —
в) стал красиво одеваться

Уходя из дома, Павел Иванович сказал жене, что …
б) он идёт встретиться с её братом

По дороге на свидание Павел Иванович …
а) сильно волновался

Թեմա՝ Հայերը Երկրորդ աշխարհամարտում

Երկրորդ աշխարհամարտը մարդկության պատմության ամենախոշոր և ամենաարյունալի պատերազմն էր, որին մասնակցեցին աշխարհի տասնյակ երկրներ։

Պատերազմը տեղի է ունեցել 1939–1945 թվականներին։

Պատերազմում ձևավորվեցին երկու հիմնական դաշինքներ՝

• Դաշնակիցներ՝ Խորհրդային Միություն, Միացյալ Նահանգներ, Մեծ Բրիտանիա և այլ երկրներ։
• Առանցքի երկրներ՝ Գերմանիա, Իտալիա, Ճապոնիա։

Պատերազմի պատճառները

Պատերազմը սկսվեց Գերմանիայի տարածքային նվաճողական քաղաքականության պատճառով։

• Առաջին աշխարհամարտից հետո Գերմանիայի դժգոհությունը
• Տնտեսական ճգնաժամ
• Ֆաշիզմի տարածումը Եվրոպայում
• Տարածքների վերաբաժանման ձգտում

Պատերազմի սկիզբը

Պատերազմը սկսվեց 1939 թ. սեպտեմբերի 1-ին, երբ Գերմանիա-ն հարձակվեց Լեհաստան-ի վրա։

Ինչպե՞ս ներգրավվեց ԽՍՀՄ-ը։
1941 թ. հունիսի 22-ին Գերմանիան հարձակվեց Խորհրդային Միության վրա (Գերմանա-խորհրդային պատերազմ)։

Ո՞ր փուլում մտավ պատերազմը։
ԽՍՀՄ-ը պատերազմի մեջ մտավ 1941 թվականից և դարձավ գլխավոր ուժերից մեկը Դաշնակիցների կազմում։

Հայերի մասնակցությունը պատերազմին

• Պատերազմին մասնակցել է շուրջ 600.000 հայ։
• Ավելի քան 300.000-ը զոհվել է։
• Հայերը կռվել են հիմնականում Խորհրդային բանակի կազմում, ինչպես նաև Դաշնակից այլ երկրների զորքերում։
• 89-րդ Թամանյան հրաձգային դիվիզիա – աչքի է ընկել քաջությամբ և մասնակցել է Բեռլինի գրավմանը։

Հայ հերոսները

1. Հովհաննես Բաղրամյան

• Խորհրդային Միության մարշալ
• Մասնակցել է խոշոր ռազմական գործողությունների
• Նրա դերը կարևոր էր ռազմավարական հաղթանակների կազմակերպման գործում

2. Նելսոն Ստեփանյան

• Ռազմական օդաչու
• Խորտակել է բազմաթիվ թշնամական նավեր
• Կրկնակի հերոս

3. Հունան Ավետիսյան

• Իր կյանքը զոհաբերել է մարտում՝ փրկելով ընկերներին

Հայ ժողովրդի ներդրումը հաղթանակում

Հայ զինվորները մասնակցել են Ստալինգրադի, Կուրսկի, Բեռլինի ճակատամարտերին։

Հայաստանում գործարանները արտադրում էին զինամթերք, հագուստ, սնունդ։

Սփյուռքահայերը նյութական աջակցություն են ցուցաբերել Դաշնակիցներին։

Պատերազմի ավարտը

Պատերազմը Եվրոպայում ավարտվեց 1945 թ. մայիսի 9-ին, երբ Գերմանիան հանձնվեց։
Ճապոնիան հանձնվեց 1945 թ. սեպտեմբերի 2-ին։

Հաղթող երկրներ՝ Խորհրդային Միություն, ԱՄՆ, Մեծ Բրիտանիա և դաշնակիցներ։

Պատերազմի հետևանքները

Աշխարհում զոհվեց շուրջ 70-80 միլիոն մարդ։

• Ստեղծվեց Միավորված ազգերի կազմակերպություն
• Սկսվեց Սառը պատերազմը
• Մեծ մարդկային կորուստներ
• Տնտեսական դժվարություններ
• Միաժամանակ՝ ազգային հպարտության զգացում հաղթանակի համար

1)Հավասարասրուն եռանկյան պարագիծը 100 է, իսկ հիմքը և սրունքը հարաբերում են, ինչպես 24:13 :
ա) Գտնել եռանկյան մակերեսը:

240
բ) Գտնել եռանկյան փոքր կողմը:

$26$

գ) Գտնել եռանկյան մեծ բարձրությունը:

18

2)Հավասարասրուն եռանկյան հիմքը 8-ով փոքր է սրունքների գումարից, իսկ պարագիծը 72 է:
ա) Գտնել եռանկյան սրունքի երկարությունը:
բ) Գտնել եռանկյան մակերեսը:
գ) Գտնել եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավիղը:

3)Հավասարասրուն եռանկյան պարագիծը՝ 36 է, իսկ սրունքը հավասար է այն քառակուսու կողմին, որի պարագիծը 40 է:
ա) Գտնել եռանկյան սրունքը:
բ) Գտնել եռանկյան մակերեսը:
գ) Գտնել եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավիղը:

4)Հավասարասրուն եռանկյան հիմքին տարված բարձրությունը 6 է,
իսկ սրունքը՝ 12:
ա) Գտնել եռանկյան հիմքին առընթեր անկյան աստիճանային
չափը:
բ) Գտնել եռանկյան մակերեսը:
գ) Գտնել եռանկյանն արտագծած շրջանագծի շառավիղը: