Month: November 2024

Սըր Ֆրենսիս Բոֆորտ, (, բրիտանացի ադմիրալ (ծովակալ), զինվորական հիդրոգրաֆ և քարտեզագիր։

1805 թվականին մշակել է քամու արագության գնահատման 12 բալային սանդղակը՝ հենվելով առարկաների վրա ունեցած քամու ազդեցության և ծովի ալեկոծության դիտարկումների վրա։ 1838 թվականին Բոֆորտի սանդղակը ընդունվել է անգլիական նավատորմի կողմից, իսկ հետո՝ ամբողջ աշխարհի ծովագնացների կողմից։ 1829-1855 թվականներին գլխավորել է Մեծ Բրիտանիայի հիդրոլոգիական ծառայությունը։ 1831 թվականին դարձել է Թագավորական միացյալ ռազմավարական հետազոտությունների ինստիտուտի ստեղծման նախաձեռնողներից մեկը։ Ընտրվել է Իռլանդական թագավորական ակադեմիայի անդամ։

Ֆրենսիս Բոֆորտը սերում է ֆրանսիացի հուգենոտների ընտանիքից, ովքեր 16-րդ դարում փախել էին Մեծ Բրիտանիա՝ պաշտպանվելով ֆրանսիական կրոնական զինվորականներից։

Նրա ծնողները Լոնդոնից տեղափոխվել էին Իռլանդիա։ Նրա հայրը՝ Դանիել Ավգուստ Բոֆորտը, բողոքական եկեղեցու ծառայող էր Իռլանդիայի Միթ դքսության Ան Ուավ բնակավայրում, միաժամանակ Իռլանդական թագավորական ակադեմիայի անդամ էր։ Նրա մայրը եղել է Ալենսթոունների ընտանիքից՝ Վիլյամ ՈՒոլլերի աղջիկը և ժառանգորդը։ Ֆրենսիսը ծնվել է Ան Ուավում 1774 թվականի մայիսի 27-ին։ Ուներ մեծ եղբայր՝ Վիլյամ Լուի Բոֆորտը, և երեք քույր՝ Ֆրենսիսը, Հարիետը և Լուիզան։ 1792 թվականին նրա հայրը ստեղծել և հրատարակել է Իռլանդիայի նոր քարտեզը։

Ֆրենսիսը մեծացել է Ուելսում և Իռլանդիայում։ 14 տարեկան հասակում թողել է դպրոցը և զբաղվել ծովագնացությամբ, թեև երբեք չի դադարել կրթվել։ Հետագայում նա բավականին կրթված էր, որպեսզի կարողանար շփվել իր ժամանակի որոշ հզոր գիտնականների և կիրառական մաթեմատիկոսների հետ, այդ թվում՝ Ջոն Հերշելի, Ջորջ Բիդել Էյրիի և Չարլզ Բէբիջի հե^տ]։

Սեփական փորձից ելնելով, ողջ կյանքի ընթացքում, Ֆրենսիս Բոֆորտը կարևորում էր ծովագնացության ճշգրիտ քարտեզների արժեքը, քանի որ 15 տարեկանում ենթարկվել էր նավաբեկության՝ սխալ կազմված քարտեզի պատճառով։ Բոֆորտի ամենաակնառու նվաճումները կապված են տեղորոշման քարտեզների կազմման հետ։

Տնային
1. Պատմի՛ր ջրածնի ստացման փորձի մասին:
2. Սովորի՛ր
3. Հարցեր.Կազմի՛ր այն ռեակցիաների հավասարումները, որոնցով կարելի է ստանալ հետևյալ օքսիդները. CO2, Al2O3, Li2O, CaO, MgO, CuO:
օրինակ՝ C+O2=CO2
Al2+O2=Al2O3
Li2+O2=Li2O
Ca+O2=CaO
Mg+O2=MgO
Cu+O2=CuO
4. Որքա՞ն է ոսկու ձուլակտորի զանգվածը, որի ծավալը 2սմ³ է , իսկ ոսկու խտությունը 19,3 գ/սմ³ է:
2*19,3=38,6

Դասարանական
1.Հետևյալ նյութերից առանձնացրեք թթուները նշեք յուրաքանչյուրի անվանումը. HNO₃, Na₂O, Ca(OH)₂, AgNO₃, BaO, HCl, CO₂, Al₂O₃, NaHCO₃, Fe(OH)₂, K₂SiO_3, NaCl, H₂SO₄, MgO, NaOH, H₃PO₄, SO₃, CaCl₂, CuSO₄, Al(OH)₃. 
HNO₃ — ազոտական թթու
HCl — աղաթթու
H₂SO₄ — ծծմբական թթու
H₃PO₄ — ֆոսֆորական թթու
2. Բերված շարքից՝ HNO3, NH3, NaCl, HCl, H2CO3, HBr, H2O ընտրի՛ր միահիմն թթվածնային թթվի բանաձևը:
HNO3
HCl
HBr
3. Որքա՞ն է թթվածնի զանգվածային բաժինը (%) ծծմբային թթվի մոլեկուլում:
Mr (H₂SO₄)=1*2+32+16*4=98
ω (H)=1/98*100=0,98

Թթուներ

Առաջադրանքներ․
1) Հետևյալ կոտորակներից ո՞րն է հավասար 2/(x−14)-ի: Ընտրի՛ր պատասխանի ճիշտ տարբերակը:
−(x+14)/−2
−2/−(x−14)
(x−14)/−2
2/(14−x)
−2/(14−x)

2) Կոտորակը ձևափոխեք այնպես, որ նրա առջև դրված նշանը փոխվի հակադիրով՝

-1 + a/ -a

x/-x+3

-(-x+y)/x+y

a²+1/2-a

3) Կոտորակները բերեք 36x² հայտարարի`

5x²/36x²
72x²/36x²
132x²/36x²
28x²/36x²
9x²/36x²

4) A միանդամը կամ բազմանդամը ընտրեք այնպես, որ ստացվի ճիշտ հավասարություն՝

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)
1) Կիրառելով հանրահաշվական կոտորակների հիմնական հատկությունը, ∗-ի փոխարեն գրիր այնպիսի արտահայտություն, որ ստացվի ճիշտ հավասարություն`
9t<sup>2</sup>/9p=t<sup>2</sup>/p
2) 2z/7y կոտորակը բերե՛ք 42y հայտարարի: Ընտրի՛ր պատասխանի ճիշտ տարբերակը:
12z/42y
6z/42y
2z/42y
3) Կոտորակները բերեք 20x<sup>2</sup>y հայտարարի`

1x²y/20x²y
100x²y/20x²y
7x²y/20x²y
110x²y/20x²y
12x²y/20x²y

4) A միանդամը կամ բազմանդամը ընտրեք այնպես, որ ստացվի ճիշտ հավասարություն՝

2 урок.

Упражнение 1. Выберите один из глаголов, данных в скобках, и поставьте его в нужную форму.
1. Они редко обедают (пообедать/обедать) в ресторане.
2. Он каждый день дарит (дарить/подарить) ей цветы.
3. Мы ремонтировали (ремонтировали/отремонтировали) свою машину 2 часа.
4. Я забыл заплатить (заплатить/платить) за телефон.
5. На какую ногу вам больно наступать (наступить/наступать)?
6. Не надо спорить (спорить/поспорить).
7. Он разучился играть (поиграть/играть) в шахматы.
8. Она успела сесть (садиться/сесть) в поезд, который уже отходил.
9. Они строили (строили/построили) дом 2 года.
10. Я отвыкла вставать (вставать/встать) рано.

Упражнение 2. Используя приставки, образовать от глаголов несовершенного вида глаголы совершенного вида: верить(н.в.)- поверить(с.в.)
Чувствовать — почувствовать
ужинать — поужинать
делить — поделить
вязать — связать
прятать — спрятать
возить — привезти
шить — пошить
стараться — постараться
таять — растаять
верить — поверить
видеть — увидеть
делать — сделать
шутить — пошутить
чертить — начертить
тонуть — утонуть
гасить — погасить
учиться — научиться
брать — взять
пугаться — испугаться
мучить — замучить
помнить — вспомнить
желать — пожелать
гордиться — возгордиться
готовить — приготовить

3 задание. Напишите небольшой текст, используя только глаголы совершенного вида.
Задание 4
Задание 5

1 урок.
1. Прочитайте текст.
«Господи, я прошу не о чудесах и не о миражах, а о силе каждого дня. Научи меня искусству маленьких шагов.
Сделай меня наблюдательным и находчивым, чтобы в пестроте будней вовремя останавливаться на открытиях и опыте, которые меня взволновали.
Научи меня правильно распоряжаться временем моей жизни. Подари мне тонкое чутье, чтобы отличать первостепенное от второстепенного.

Я прошу о силе воздержания и меры, чтобы я по жизни не порхал и не скользил, а разумно планировал течение дня, мог бы видеть вершины и дали, и хоть иногда находил бы время для наслаждения искусством.
Помоги мне понять, что мечты не могут быть помощью. Ни мечты о прошлом, ни мечты о будущем. Помоги мне быть здесь и сейчас и воспринять эту минуту как самую важную.
Убереги меня от наивной веры, что все в жизни должно быть гладко. Подари мне ясное сознание того, что сложности, поражения, падения и неудачи являются лишь естественной составной частью жизни, благодаря которой мы растем и зреем.

Напоминай мне, что сердце часто спорит с рассудком.
Пошли мне в нужный момент кого-то, у кого хватит мужества сказать мне правду, но сказать ее любя!
Я знаю, что многие проблемы решаются, если ничего не предпринимать, так научи меня терпению.

Ты знаешь, как сильно мы нуждаемся в дружбе. Дай мне быть достойным этого самого прекрасного и нежного Дара Судьбы.
Дай мне богатую фантазию, чтобы в нужный момент, в нужное время, в нужном месте, молча или говоря, подарить кому-то необходимое тепло.
Сделай меня человеком, умеющим достучаться до тех, кто совсем «внизу».
Убереги меня от страха пропустить что-то в жизни.
Дай мне не то, чего я себе желаю, а то, что мне действительно необходимо.
Научи меня искусству маленьких шагов».

Антуан де Сент- Экзюпери

2.Ответьте на вопросы.
1. О чем эта молитва?
Эта молитва о чувствах человека. Автор в ней просит о силе воздержания и меры, чтобы он по жизни не порхал и не скользил, а разумно планировал течение дня, и хоть иногда находил бы время для наслаждения искусством. Молитва о том, что мечты не могут быть помощью. Автор просит Бога, чтобы у него в жизни было всё справедливо и хорошо.
2. Чему учит она?
Молитва учит о справедливости, внимательности, и умению жить в реальном мире. О том, что мечты не помогут решить проблемы реальной жизни. Молитва призывает не летать в облаках и помогать нуждающимся, наслаждаться жизнью и исскуством.
3. Какие эмоции вызвала она?

3.Грамматический материал

Главные члены предложения – это подлежащее и сказуемое.
Подлежащее отвечает на вопросы именительного падежа: кто? или
что? Подлежащее обычно выражается именем существительным или
местоимением.Сказуемое – это главный член предложения, который отвечает на
вопросы что делает предмет? что с ним происходит? что он такое?
кто он такой? и др. Сказуемое чаще всего выражается глаголом.

Задания.
1.Подчеркните главные члены предложения.

2.Замените существительные местоимениями.
Образец: Бабушка сидела у порога. – Она сидела у порога.
1. Археологи обнаружили под толстым слоем песка развалины
древнего города. — Они обнаружили под толстым слоем песка развалины
древнего города.
2. Женщина подошла к памятнику. — Она подошла к памятнику.
3. Птенцы жадно разевали голодные рты. — Они жадно разевали голодные рты.
4. В пять лет мальчик уже читал. — В пять лет он уже читал.
5. Море ласково плескалось у самых моих ног. — Оно ласково плескалось у самых моих ног.
6. Весной скворцы возвращаются к своим покинутым домам. — Весной они возвращаются к своим покинутым домам.
7. Через два дня Светлана уезжала на юг. — Через два дня она уезжала на юг.
8. Врач часто посещал больного. — Он часто посещал больного.

Աշխատանքի նպատակը․
1․Համոզվել,որ ուսումնասիրվող շարժումը հավասարաչափ արագացող է։
2․Կարողանալ ճանապարհի և ժամանակի օգնությամբ որոշել թեք ճոռով շարժվող գնդիկի շարժման արագացումը։
3․Հաշվելով շարժման ճանապարհը և արագացումը կարողանալ հաշվել ժամանակը։
4․Սովորողների մոտ զարգացնել փորձարարական և հաշվողական հմտությունները։

Աշխատանքը կատարելու համար պետք է իմանալ․
1․Հավասարաչափ շարժման հիմնական բանաձևերը․
V=at S=at²/2 ՝ այս բանաձևից a= 2S/t²
2․Արագացման սահմանումը,բանաձև,միավորը։

Այն ֆիզիկական մեծությունը, որը հավասար է արագության կրած փոփոխության և այն ժամանակամիջոցի հարաբերությանը, որի ընթացքում կատարվել է փոփոխությունը, կոչվում է հավասարաչափ արագացող շարժման արագացում։ Հշանակում են a տառով, լատիներեն «Աքսելերատիո» բառից է, որը նշանակում է արագացում։
Բանաձևը՝
a=v/t
Արագացման միավորը այնպիսի հավասարաչափ արագացող շարման արագացումն է, երբ այդ շարժման արագությունը յուրաքանչյուր մեկ վարկյանում փոփոխվում է 1մ/վ-ով։ Այն միավորը՝ 1մ/վ²։

Անհրաժեշտ սարքեր և նյութեր՝ մետաղե ճոռ, պողպատե գնդիկ, վայրկենաչափ, մոտաղյա բաժակ,չափաժապավեն, ամրակալան։

Փորձի ընթացքը․
Ամրակալանին ամրացրու ճոռը,որոշակի անկյան տակ։Ճոռի հիմքին տեղավորիր մետաղյա բաժակը։Չափիր ճոռի երկարությունը։Դա կլինի այն ճանապարհը(S),որը կանցնի գնդիկը փորձի ժամանակ։Բաց թող գնդիկը և միաժամանակ աշխատեցրու վայրկենաչափը։Երբ գնդիկը կբախվի արգելակին կանգնեցրու վայկենաչափը և գրանցիր շարժման ժամանակը՝կլորացնելով վայրկյանի տասնորդական մասով։Փորձը կրկնիր երեք անգամ և հաշվիր չափված ժամանակների միջին արժեքը՝t=(t₁+t₂+t₃)/3:
Հաշված ժամանակը ընդունիր որպես գնդիկի շարժման ժամանակ։ Վերևի բանաձևով հաշվիր արագացումը՝ a= 2S/t²։
Այժմ նույն փորձը, նույն կերպ կրկնիր S-ի համար ընտրելով երկու ուրիշ չափեր։

Փորձ 1
S=1,1մ | t=(t₁+t₂+t₃)/3=(1,2վ+1,4վ+1,4վ)/3=4վ/3=1,3վ
t₁=1,2վ | a=2S/t²=2*1,1մ/1,3վ²=2,2մ/1,4վ²=1,57մ/վ²≈1,6մ/վ²
t₂=1,4վ
t₃=1,4վ
————
a — 1,6մ/վ²

Փորձ 2
S=0,5մ | t=(t₁+t₂+t₃)/3=(0,8վ+0,8վ+1վ)/3=2,6վ/3=0,9վ
t₁=0,8վ | a=2S/t²=2*0,5մ/0,9վ²=1մ/0,81վ²=1,23մ/վ²≈1,3մ/վ²
t₂=0,8վ
t₃=1վ
————
a — 1,3մ/վ²

Փորձ 3
S=0,3մ | t=(t₁+t₂+t₃)/3=(0,4վ +0,4վ+0,5վ)/3=1,3վ/3=0,43վ≈0,4վ
t₁=0,4վ | a=2S/t²=2*0,3մ/0,4վ²=0,6մ/0,16վ²=1,5մ/վ²
t₂=0,4վ
t₃=0,5վ
————
a — 1,5մ/վ²

Կատարածս փորձերից եկա վերջնական եզրակացության, որ գնդիկի շարժումը թեք ճոռով ավասարաչափ արագացող է, քանի որ 3 դեպքերում արագացումը ստացվեց նույնը

1. Ի՞նչ է իրենից ներկայացնում ռեֆլեքսային աղեղը

Ռեֆլեքսային աղեղը նյարդային համակարգի այն կառուցվածքն է, որով իրականացվում է ռեֆլեքսը՝ ի պատասխան արտաքին կամ ներքին գրգռման։ Այն կազմված է զգացող նյարդերից, որոնք փոխանցում են գրգռիչի ազդակները, ապա միջանկյալ նեյրոնների միջոցով այդ ազդակները հասցվում են շարժիչ նյարդերին, որոնք էլ առաջացնում են մարմնի տարբեր մկանների կամ օրգանների ռեակցիան։

1. Ի՞նչ է ռեֆլեքսը

Ռեֆլեքսը անգիտակցական և արագ ռեակցիա է օրգանիզմի արտաքին կամ ներքին գրգռիչների նկատմամբ, որը կատարվում է նյարդային համակարգի միջոցով։ Այն օրգանիզմին հնարավորություն է տալիս արագ արձագանքել միջավայրի փոփոխություններին։

1. Ռեֆլեքսի ի՞նչ տեսակներ գիտեք։

Պարզ և բարդ

Պատասխանել հարցերին․

1. Ի՞նչ նշանակություն ունի նյարդային համակարգը։

Նյարդային համակարգը կարգավորում է բոլոր օրգանների և օրգան-համակարգերի փոխկապակցված գործունեությունը։

1. Ի՞նչ բաժիններից է կազմված նյարդային համակարգը։

Նյարդային համակարգը կազմված է կենտրոնական և ծայրամասային բաժիններից։

1. Ո՞ր բաժիններն են մտնում կենտրոնական նյարդային համակարգի մեջ։

Գլխուղեղը և Ողնուղեղ

1. Նեյրոնների ինչպիսի՞ տեսականեր գիտեք։

 Կա ելուստների 2 տեսակ՝ դենդրիտներ և աքսոններ։

1. Ի՞նչ է նյարդը։

Նյարդային համակարգի միջոցով մարդը զգում, ճանաչում է միջավայրի առարկաները, ընկալում միջավայրից եկող գրգիռները, պահպանում ստացված տեղեկատվությունը և օգտագործում իր պահանջմունքների համար։ Նյարդային համակարգով են պայմանավորված գիտակցությունը, մտածողությունը, խոսքը, վարքագիծը։ Այսպիսով՝ նյարդային համակարգի հիմնական գործառույթն օրգանիզմի կողմից ներքին և արտաքին միջավայրից հաղորդվող տեղեկատվության վերլուծությունն է և համապատասխան գործողությունների իրականացումը։

Տնային
Պատրաստվել բանավոր քննարկման
1
2

Պատասխանել հարցերին.
1. Ինչո՞ւ ջրածնային վառելիքն էկոլոգիապես մաքուր է համարվում:
Ջրածնային վառելիքն էկոլոգիապես անվտանգ է, այրելիս միայն ջուր է առաջանում, ուստի ջրածինն էկոլոգիապես մաքուր և իդիալական վառելանյութ է: 
2. Թվարկե՛ք իրենց բաղադրությունում ջրածին տարրը պարունակող մի քանի նյութ, որոնց հետ ամեն օր շփվում եք
H2O-ջուր
H2O2-ջրածնի պերօքսիդ
NaHCO3-կերակրի սոդա
C2H5OH-սպիրտ

Դասարանական
Նոր թեմա
1. Հետևյալ նյութերից առանձնացրեք օքսիդները, հիմքերը, նշեք յուրաքանչյուրի անվանումը.
HNO₃, Na₂O,  Ca(OH)₂, AgNO₃, BaO, HCl, CO₂, Al₂O₃, NaHCO₃, Fe(OH)₂, K₂SiO_3, NaCl, H₂SO₄, MgO, NaOH, H₃PO₄, SO₃, CaCl₂, CuSO₄, Al(OH)₃. 
Հաշվի՛ր տարրերի ՕԱ և Mr-ները: