Մհեր Մկրտչյան

Խորհրդահայ հասարակության առօրյա կյանքն ու կենցաղը, հասարակական հարաբերությունները

Խորհրդահայ հասարակության առօրեականության պատմության փուլերը

Խորհրդային Հայաստանի առօրյա կյանքի պատմությունը սովորաբար բաժանում են մի քանի փուլերի․

1920–1930-ականներ – խորհրդային իշխանության հաստատման և համակարգի ձևավորման շրջան։ Այդ ժամանակ իրականացվում էին կոլեկտիվացում, արդյունաբերացում և քաղաքական վերահսկողություն

1940-ականներ – պատերազմի և ստալինյան բռնությունների շրջան։

1950-ականների կեսից հետո – «հալոցքի» շրջան, երբ Ստալինի մահից հետո որոշ ազատություններ հայտնվեցին։

1960–1980-ականներ – հարաբերական կայունության և սոցիալական փոփոխությունների շրջան։

1940-ականները բնութագրվում էին ծանր պայմաններով․

ընթանում էր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ,

շատ մարդիկ զորակոչվել էին բանակ,

տնտեսությունը աշխատում էր պատերազմի համար,

• շարունակվում էին ստալինյան բռնությունները, ձերբակալություններն ու աքսորները,ռօրյա կյանքում զգացվում էր սննդի, ապրանքների պակաս և մշտական վախի մթնոլորտ։

1960–1980-ականներին տեղի ունեցան որոշ փոփոխություններ․

բարելավվեց մարդկանց կենցաղային կյանքը,

• կառուցվեցին նոր բնակարաններ և քաղաքներ,
• զարգացավ կրթությունը, գիտությունը և մշակույթը,
• մարդիկ ավելի ազատ կարող էին զբաղվել արվեստով և գիտությամբ, թեև քաղաքական վերահսկողությունը դեռ պահպանվում էր։

Ստալինյան բռնությունների ազդեցությունը մարդկանց առօրյա կյանքի վրա

Շատ ընտանիքների պատմություններում հիշվում է, որ այդ տարիներին մարդիկ ապրում էին վախի մթնոլորտում։ Եթե ընտանիքի անդամը ձերբակալվում էր կամ աքսորվում, դա ազդում էր ամբողջ ընտանիքի վրա․

• ընտանիքը հաճախ կորցնում էր իր հիմնական աշխատողին,
• երեխաները դժվարությամբ էին ընդունվում ուսումնական հաստատություններ,
• մարդկանցից շատերը խուսափում էին բաց խոսելուց քաղաքական հարցերի մասին,
• ընտանիքները փորձում էին չխոսել իրենց հարազատների ճակատագրի մասին՝ խնդիրներից խուսափելու համար։

Այս ամենը ցույց է տալիս, որ բռնությունները ոչ միայն քաղաքական, այլև առօրյա և հոգեբանական ազդեցություն էին ունենում մարդկանց կյանքի վրա։

. «Ժողովրդի թշնամի» ճանաչված մշակույթի ներկայացուցիչներ

Խորհրդային տարիներին որոշ գրողներ, արվեստագետներ և գիտնականներ մեղադրվում էին «ժողովրդի թշնամի» լինելու մեջ։ Օրինակ՝

• Եղիշե Չարենց – մեծ հայ բանաստեղծ, որը 1937 թ. բռնաճնշումների ժամանակ ձերբակալվեց և մահացավ բանտում։
• Աքսել Բակունց – հայ գրող, որը նույնպես զոհ դարձավ 1937 թ. բռնություններին։

Այս մեղադրանքները մեծ ազդեցություն էին ունենում նրանց կյանքի վրա․

• մասնագիտական հարաբերություններում նրանք կորցնում էին աշխատանքը և ստեղծագործելու հնարավորությունը,
• ընտանիքները հաճախ ենթարկվում էին խտրականության,
• համայնքում մարդիկ վախենում էին շփվել նրանց ընտանիքների հետ, որպեսզի իրենք խնդիրներ չունենան։

Доброта — это одно из самых сильных качеств человека. На первый взгляд может показаться, что сила заключается в физической мощи или власти, но на самом деле настоящая сила часто проявляется именно в доброте. Добрый человек умеет поддержать других, помочь в трудной ситуации и сделать мир вокруг немного лучше.

Сила доброты заключается в том, что она способна менять людей и их отношение друг к другу. Когда человек совершает добрый поступок, он не только помогает кому-то, но и подаёт пример окружающим. Иногда одно доброе слово может поддержать человека сильнее, чем долгие разговоры.

Ինչպե՞ս է փոխվում ատոմային շառավիղը ազոտի ենթախմբում վերևից ներքև։

Ազոտի ենթախմբում վերևից ներքև ատոմային շառավիղը մեծանում է, որովհետև յուրաքանչյուր հաջորդ տարրի մոտ ավելանում է էլեկտրոնային շերտերի թիվը։

Ո՞ր տարրերն են ոչ մետաղներ ազոտի ենթախմբում։

Ազոտի ենթախմբում ոչ մետաղներ են՝

• N (Ազոտ)
• P (Ֆոսֆոր)

Ո՞ր տարրերն են կիսամետաղներ ազոտի ենթախմբում։

Կիսամետաղներ են՝

• As (Արսեն)
• Sb (Սբ)

Ինչպիսի՞ հիդրիդներ են առաջացնում ազոտի ենթախմբի տարրերը։ Գրիր բանաձևերը:

4. Ազոտի ենթախմբի տարրերը առաջացնում են կովալենտային հիդրիդներ, ընդհանուր բանաձևը՝ EH₃։

Ընտրիր ճիշտ պատասխանը

5. Ազոտի հիդրիդն է՝
   ա) H₂O
   բ) NH₃
   գ) CH₄
6. Ո՞րն է ազոտի օքսիդը։
   ա) NO
   բ) CO
   գ) SO₂
7. Ո՞ր տարրն է ազոտի ենթախմբից։
   ա) Cl
   բ) P
   գ) O

Լրացնել բաց թողնվածը

Ազոտի ենթախմբի տարրերը արտաքին շերտում ունեն __5____ էլեկտրոն։

Ազոտի քիմիական նշանն է ___N_։

Ամոնիակի բանաձևն է ___NH3___։

Առաջադրանքներ․

1)Տրված է f(x) = √(x — 2) + 1 ֆունկցիան: Գտե՛ք ֆունկցիայի արժեքը ա) 6, բ) 2, գ) 4 կետում:

2)Տրված է f(x) = √(x + 1) ֆունկցիան: Գտե՛ք ֆունկցիայի արժեքը ա) 0, բ) -1, գ) 8 կետում:

3)Տրված է f(x) = -√(2x) ֆունկցիան: Ո՞ր կետերում է ֆունկցիան ընդունում ա) 3, բ) —1, գ) –10 արժեքը:

4)Տրված է f(x) = -√(x+6)ֆունկցիան: Ո՞ր կետերում է ֆունկցիան ընդունում ա) −1, բ) 0, գ) −4, դ) 3 արժեքը:

5)Նկարում պատկերված է y =√(x — x₀) + y₀ ֆունկցիայի գրաֆիկը: Գտե՛ք x₀ և y₀ թվերը.

6)Կառուցե՛ք ֆունկցիայի գրաֆիկը.

ա) y = √(x) — 2
բ) y = √(x) + 3
գ) y = √(x + 5)
դ) y = √(x — 3) + 5
ե) y = √(x + 2) — 8
զ) y = — √(x — 10) + 6

В рассказе автор заставляет читателя задуматься о том, что такое настоящая красота и уродство. Часто люди судят друг друга по внешности, но на самом деле истинная красота или уродство скрываются в душе человека.

На первый взгляд может показаться, что уродлив тот, кто выглядит некрасиво. Но по ходу рассказа мы понимаем, что внешний вид не определяет человека. Гораздо важнее его поступки, отношение к другим людям, доброта и честность.

По-настоящему уродливым оказывается тот герой, который проявляет жестокость, равнодушие и эгоизм. Его поступки показывают, что у него бедная душа. Даже если внешне он выглядит красивым, его поведение делает его уродливым в моральном смысле.

А прекрасным является тот герой, который умеет сочувствовать, помогать другим и оставаться добрым человеком. Его внутренняя красота намного важнее внешности. Такие люди вызывают уважение и восхищение.

Таким образом, автор показывает, что настоящая красота заключается в добром сердце, а настоящее уродство — в жестокости и бездушии. Именно поэтому важно судить о человеке не по внешности, а по его поступкам.

1. Բանաձևերի կազմում և անվանում

Լրացրո՛ւ աղյուսակը՝ հիմնվելով մետաղների օքսիդացման աստիճանի վրա.

2. Դասակարգում (Լուծելիություն)

Հետևյալ հիմքերը բաժանիր երկու խմբի՝ ալկալիներ (ջրում լուծելի) և անլուծելի հիմքեր.

NaOH, Fe(OH)₃, Ca(OH)₂, Cu(OH)₂, KOH, Al(OH)₃

Ալկալիներ: __________NaOH, KOH, Ca(OH)₂____________________

Անլուծելի հիմքեր: ______Fe(OH)₃, Cu(OH)₂, Al(OH)₃__________________

3. Քիմիական ռեակցիաներ

Ավարտի՛ր քիմիական ռեակցիաների հավասարումները

1. Չեզոքացման ռեակցիա

KOH + HNO₃ → …KNO₃ + H₂O …

2. Փոխազդեցություն թթվային օքսիդի հետ

Ca(OH)₂ + SO₂ → CaSO₃ + H₂O

3. Անլուծելի հիմքի քայքայում տաքացնելիս

Fe(OH)₃ t° → Fe₂O₃ + 3H₂O…

4.

Ո՞ր նյութն է ալկալի, ի՞նչ ֆիզ-քիմ հատկություն ունի

ա) Cu(OH)₂
բ) NaOH
գ) Fe(OH)₃
դ) Al(OH)₃

Առաջադրանքներ․
1) Օգտագործելով R շառավիղով շրջանի S մակերեսի բանաձևը` լրացրեք դատարկ վանդակները։ Օգտվեք π = 3, 14 արժեքից։

2) Ինչպե՞ս կփոխվի շրջանի մակերեսը, եթե նրա շառավիղը`
ա) մեծացվի k անգամ
Կմեծանա k² անգամ
բ) փոքրացվի k անգամ
Կփոքրանա k² անգամ

3) Քանի՞ անգամ կմեծանա շրջանի մակերեսը, եթե դրա շառավիղը մեծացվի 3 անգամ:
Կմեծանա 3 անգամ։

4) Գտե՛ք 21 սմ շառավղով և 60° աղեղով սեկտորի մակերեսը:
S=3.14*441/360*60=230.79

5) 40° աղեղով սեկտորի մակերեսը 25 դմ² է: Գտեք սեկտորի շառավիղը:
R²=25/3.14=7.96
R=√7.96

6) 10 սմ շառավիղով շրջանից կտրված է 60° աղեղով սեկտոր։ Գտեք շրջանի մնացած մասի մակերեսը։
360-60=300
S=3.14*100/360*300=261.6

7) Կրկեսի հրապարակի շրջանագծի երկարությունը հավասար է 41 մ։ Գտեք հրապարակի տրամագիծը և մակերեսը։
41=2*3.14*R
R=41/6.28=6.528
2R=13.056
S=3.14*6.528²=133.81