Իշխանության դրական և բացասական կողմերը
Դրական կողմերը՝
Կարգ ու կանոն – Իշխանությունն ապահովում է հասարակության կարգավորված աշխատանքը, օրենքի գերակայությունը և հանրային անվտանգությունը։
Արտոնություններ և հնարավորություններ – Իշխանություն ունեցող անձինք կամ խմբերը կարող են ազդեցություն ունենալ երկրի զարգացման, բարեփոխումների իրականացման և մարդկանց կյանքի բարելավման վրա։
Տնտեսական և սոցիալական զարգացում – Իշխանությունը կարող է խթանել տնտեսության աճը, ներդրումները և բարելավել սոցիալական ծրագրերը։
Ազգային անվտանգություն – Պետական իշխանությունը պաշտպանում է քաղաքացիներին արտաքին սպառնալիքներից ու ներքին անկայունություններից։
Բացասական կողմերը՝
Չարաշահում և կոռուպցիա – Իշխանությունը կարող է բերել անարդարությունների, կոռուպցիոն սխեմաների և սեփական շահերի պաշտպանությանը։
Անկառավարելիություն – Չափազանց մեծ իշխանությունը հաճախ վերածվում է բռնապետության, երբ որոշումները կայացվում են առանց հաշվի առնելու ժողովրդի կամքը։
Հասարակության պառակտում – Երբ իշխանությունը չի ծառայեցվում հասարակության շահերին, այն կարող է առաջացնել բևեռացվածություն, դասակարգային անհավասարություն և սոցիալական հակասություններ։
Անհատական ազատությունների սահմանափակում – Որոշ իշխանական համակարգեր կարող են սահմանափակել խոսքի ազատությունը, մամուլի անկախությունը և քաղաքացիների իրավունքները։
Իշխանությունը՝ առավելություն, արտոնություն, թե…
Իշխանությունը կարող է լինել ինչպես արտոնություն, այնպես էլ պատասխանատվություն։
- Եթե այն օգտագործվում է միայն անձնական շահերի համար, ապա այն դառնում է արտոնություն, որի միջոցով որոշ մարդիկ կարող են իրենց վեր դասել ուրիշներից։
- Եթե այն ծառայում է հասարակությանը, ապա այն ավելի շատ պատասխանատվություն է, քանի որ պահանջում է ծանր որոշումներ, արդարության պահպանում և հասարակության բարեկեցության ապահովում։
Ինչպես է իշխանությունն ազդում մարդկանց վարքագծի վրա
Իշխանությունն ազդում է մարդկանց վարքագծի վրա տարբեր միջոցներով՝
Օրենքներ և կանոնակարգեր – Սահմանելով օրենքներ, որոնց խախտման դեպքում մարդիկ պատժվում են։
Կրթություն և քարոզչություն – Կրթական համակարգի, լրատվամիջոցների և սոցիալական հարթակների միջոցով ձևավորում է մարդկանց մտածելակերպը։
Պարգևատրումներ և պատժամիջոցներ – Ստեղծելով խրախուսիչ մեխանիզմներ կամ սահմանելով պատժամիջոցներ, պետությունը կարող է ուղղորդել մարդկանց վարքագիծը։
Մշակութային և գաղափարական ազդեցություն – Ազդում է հանրային կարծիքի, ազգային ինքնության և մշակույթի ձևավորման վրա։
Պետությունը կարգուկանոն հաստատելու և պաշտպանելու միջոցները
Օրենսդրական համակարգ – Սահմանադրություն, օրենքներ, իրավական կարգավորումներ։
Իրավապահ մարմիններ – Ոստիկանություն, դատական համակարգ, ազգային անվտանգություն։
Բանակ – Արտաքին սպառնալիքներից պաշտպանվելու և ներքին կայունությունը պահպանելու համար։
Հասարակական վերահսկողություն – Քաղաքացիական ակտիվություն, ընտրական համակարգ, մամուլի ազատություն։
Տնտեսական մեխանիզմներ – Հարկային քաղաքականություն, աշխատաշուկայի կարգավորում, սոցիալական ապահովության ծրագրեր։
Մհեր Մկրտչյան 