Month: March 2025

1․ Անգիր սովորի՛ր 10 քառյակ՝ քո ընտրությամբ։
2․ Քո ընտրությամբ 10 քառյակ վերլուծիր։

* * *
Վերջացա՜վ…
Կյանքս մաշվեց, վերջացա՜վ.
Ինչ հույս արի` փուչ ելավ,
Ինչ խնդություն` վերջը ցա՜վ։
Տվյալ քառյակում Թումանյանը նկարագրում է մարդու դժվար և դաժան կյանքը, որը վերջացավ ցավով։

* * *
Ա՛նց կացա՜ն…
Օրերս թռան, ա՛նց կացա՜ն.
Ախ ու վախով, դարդերով
Սիրտըս կերա՜ն, ա՛նց կացա՜ն։
Այս քառյակում խոսքը գնում է կյանքի արագ տևողության մասին։ Կյանքը անցավ ախ ու վախով, ցավերով և դարդերով։

* * *
Ո՞ւր կորա՜ն…
Մոտիկներըս ո՞ւր կորա՜ն.
Ինչքան լացի, ձեն ածի`
Ձեն չի տվին, լո՜ւռ կորան։
Հեղինակը պատմում է իր ցավի մասին, երբ կորցրեց իր մոտիկներին՝ մտերիմ մարդկանց։ Ինչքան էլ նա իրեն կոտորեր, միևնույնն է՝ նրանք կորած են։

* * *
Ե՛տ չեկավ…
Գնա՜ց գնա՜ց, ետ չեկավ,
Անկուշտ մահին, սև հողին
Գերի մնաց, ետ չեկավ։
Իմ կարծիքով Թումանյանը այս քառյակում ուզում էր ցույց տալ, թե ինչպես են մարդկանց կյանքերը անհայտ կորում և գերի մնում մահին։ Թե ինչպես է մահը անխիղճ տանում ժողովրդին։

* * *
Երկու դարի արանքում,
Երկու քարի արանքում,
Հոգնել եմ նոր ընկերի
Ու հին ցավի արանքում։
Այս քառյակում խոսվում է այն մարդու մասին, ում փոխարինել անհնար է։ Այո, նա գտավ նոր ընկեր, բայց միևնույնն է նա հին ընկերոջ նման չէ։ Այստեղ խոսվում է ցավալի կարոտի մասին։

* * *
Հին աշխարհքը ամեն օր
Հազար մարդ է մտնում նոր,
Հազար տարվան փորձն ու գործ
Ըսկսում է ամեն օր։
Թումանյանը ուզում էր ասել, որ ամեն օր մի նոր հոգի է լույս աշխարհ դուրս գալիս։ Ամեն օր մենք նոր փորձ ենք ձեռք բերում։

* * *
Լինե՜ր հեռու մի անկյուն,
Լինե՜ր մանկան արդար քուն,
Երազի մեջ երջանիկ,
Հաշտ ու խաղաղ մարդկություն։
Թումանյանը այստեղ խոսում է նրա մասին, թե ինչքան շատ է նա սպասում նրան, որ երկրում խաղաղութոյւն տիրի։

* * *
Ո՜վ իմանա` ո՛ւր ընկանք,
Քանի՛ օրվա հյուր ընկանք,
Սերն ու սիրտն էլ երբ չկա`
Կրա՜կ ընկանք, զո՜ւր ընկանք։
Այս քառյակից ես հասկանում եմ, որ ոչ ոք չգիտի, թե ինչքան է կյանքը տևելու, ինչքան ենք մենք այս երկում լինելու և ինչ է մեզ սպասում։

* * *
Ինչքա՜ն ցավ եմ տեսել ես,
Նենգ ու դավ եմ տեսել ես,
Տարել, ներել ու սիրել,-
Վատը` լավ եմ տեսել ես։
Թումանյանը կյանքում շատ դժվարություններ է հանդիպել, բայց չնայած չարությանը և վատությանը, նա միշտ փորձում էր ինչ-որ մի լավ բան գտնել ամեն տեղ։

***
Երազումս մի մաքի
Մոտս եկավ Հարցմունքի.
― Աստված պահի քո որդին,
Ո՞նց էր համը իմ ձագի…
Այս քառյակում Թումանյանը պատմում է իր կարոտի մասին, քանի որ նա կորցրել էր իր որդուն։

Առաջադրանք 1
ՄՇԱԿՈՒԹԱՅԻՆ ԵՎ ԱՌՕՐՅԱ ԿՅԱՆՔԸ (XVIII-XIX ԴԱՐԻ ԱՌԱՋԻՆ ԿԵՍ),/պատմել էջ 88-94, հարցերին պատասխանել/

1. Կրթության համակարգում ի՞նչ փոփոխություններ տեղի ունեցան։
Աճեց դպրոցների թիվը։ Մի շարք երկրներում ներդրվեց պարտադիր տարրական կրթություն։ Գլխավոր փոփոխությունը կրթության աշխարհիկ բովանդակության հաստատումն էր։ Վերելք ապրեցին հատկապես մաթեմատիկան և բնական գիտությունները՝ ֆիզիկա, քիմիա, աշխարհագրություն, կենսաբանություն և այլն։
2. Քո կարծիքով ինչո՞ւ մտավորականության թիվը կտրուկ աճեց։
Արդյունաբերական հասարակության առաջացման կարևոր սոցիալական հետևանքներից մեկն էլ մտավոր աշխատանքով զբաղվող մարդկանց թվաքանակի կտրուկ աճն էր: Ստավորականությունը դարձավ բազմամարդ` գիտնականներ, ճարտարագետներ, իրավաբաններ, ուսուցիչներ, բժիշկներ և այլն:
3. Դասանյութում տրված գիտնականներից ովքե՞ր են քեզ ծանոթ։
4. Ինչո՞վ էր պայմանավորված քաղաքների դերի և քանակի աճը։
Մարդիկ սկսեցին ապրել ավելի հարմարավետ պայմաններում։ Առողջապահության ոլորտի զարգացումը հնարավորություն տվեց բուժելու շատ հիվանդություններ։ Ստեղծվեցին նոր դեղամիջոցներ։ Մարդկանց կյանքի տևողությունն ավելացավ։ Բնակչության քանակը սկսեց աճել։

1)Զուգահեռագծի սուր անկյունը 30^օ է, իսկ բութ անկյան գագաթից տարված բարձրությունները հավասար են 2 սմ և 3 սմ։ Գտեք զուգահեռագծի մակերեսը։

4×3=12սմ²

2)Գտեք զուգահեռագծի անկյունները, եթե նրա մակերեսը 40 սմ² է, իսկ կողմերը՝ 10 սմ և 8 սմ։

40 : 5 = 8

<A = 30^o

<B = 150^o

<C = 30^o

<D = 150^o

3)Քառակուսին և քառակուսի չհանդիսացող շեղանկյունն ունեն հավասար պարագծեր։ Համեմատեք այդ պատկերների մակերեսները։

Sշ<Sք

4)Գտեք զուգահեռագծի անկյունները, եթե նրա մակերեսը 20 սմ² է, իսկ բութ անկյան գագաթից կողմերից մեկին տարված բարձրությունը այդ կողմը տրոհում է 2 սմ և 8 սմ երկարությամբ հատվածների՝ սկսած սուր անկյան գագաթից։

<A=45^o

<B=135^o

<C=45^o

<D=135^o

5)Համեմատեք ուղղանկյան և զուգահեռագծի մակերեսները, եթե նրանք ունեն հավասար հիմքեր և հավասար պարագծեր։

Sու>Sզ

6)ABCD զուգահեռագծի B անկյունը բութ է։ AD կողմի շարունակության վրա՝ D կետից դեպի աջ նշված է E կետն այնպես, որ <ECD = 60^o, <CED = 90^o, AB = 4 սմ, AD = 10 սմ։ Գտեք զուգահեռագծի մակերեսը։

20սմ²

7)MPKT զուգահեռագծի MT կողմի վրա նշված է E կետը, <PEM = 90^o , <EPT = 45^o , ME = 4 սմ, ET = 7 սմ։ Գտեք զուգահեռագծի մակերեսը։

77սմ²

1) Գտե՛ք թիվ, որի քառակուսին հավասար է՝
ա) 4 — 2
բ) 100 — 10
գ) -6 — չկա
դ) 81 — 9
ե) -0,25 — չկա
զ) 0 — 0
է) 0,09 — 0,3
ը) 1,21 — 1,1

2) Հաշվե՛ք․
ա) 2 + √1=3
բ) 15 — √36=9
գ) √9 + √4=5
դ) √16 + √25=9
ե) √49 — √1=6
զ) √81 — √49=2
է) √100 — √36=4
ը) √144 — √121=1
թ) √0,36 + √0,49=1,3

3) Հաշվե՛ք․
ա) 2 • √81=18
բ) 1/3 • √100=10/3
գ) √4 • √0,25=1
դ) √0,16 • √9=1,2
ե) √0,27 : √3=0,3
զ) √49 : √0,01=70
է) √1/9 • √81=3
ը) √0,36 : √1/36=3,6
թ) √1,69 : √0,0625=5,2

4) Հաշվե՛ք․
ա) (√2)² =2
բ) (√3)² =3
գ) (√13)² =13
դ) (√17)² =17

5) Հաշվե՛ք․
ա)

7/9

բ)

8/10

գ)

4/3

դ)

3/2

ե)

13/29

6) Համեմատե՛ք թվերը․
ա) √100 և √81
10 > 9
բ) √100 և √121
10 < 11
գ) √4 և 3
2 < 3
դ) 1/5 և √0,25
0,2 < 0,5
ե) 2 և √1/16
2 > 0,25
զ) 9/5 և √4/49
1,8 > 0,04
է) √0,09 և √4/25
0,3 < 0,4
ը) √1/4 և 1/4
0,5 < 0,25

Я очень люблю смотреть фильмы, в течение дня смотрю от трёх до четырёх фильмов. Мои любимые жанры – экшен, фантастика, комедия.

Задание № 47:

1. мясо с рисом
2. бутерброд с рыбой
3. творог со сметаной
4. суп с мясом
5. салат с яйцом
6. хлеб с ветчиной
7. Вчера я был в цирке с братом.
8. Я хочу поговорить с преподавателем.
9. Антон танцевал с Олей.
10. Миша играл в шахматы с сестрой.
11. Я хочу пойти в театр с другом.
12. Иван хочет пойти в кино с подругой.
13. Преподаватель разговаривал с Игорем.
14. Декан говорит со студентами.
15. У нас была встреча с писателем.
16. Андрей был на вечере с Таней.

Задание № 48:

1. чай с лимоном
2. кофе с сахаром
3. какао с молоком
4. бутерброд с колбасой

Задание № 55:

1. Маша идёт из библиотеки.
2. Студенты едут в общежитие.
3. Мама пришла с почты.
4. Мы идём на станцию метро.
5. Преподаватель сейчас в аудитории.
6. Сергей учится в институте.
7. Дети идут в школу.
8. Виктор живёт в общежитии.
9. Антон приехал из Петербурга.
10. Наташа работает в поликлинике.
11. Ли приехал из Китая.
12. Вчера мы были на концерте.
13. Откуда ты идёшь? — Из общежития.
14. Кирилл идёт на лекцию.

Задание № 88:

1. Вчера студенты ездили в Суздаль.
2. В следующее воскресенье мы поедем на экскурсию во Владимир.
3. В прошлом году летом Мария ездила на родину.
4. Вы хотите поехать в Петербург?
5. Сейчас 5 часов. Люди едут с работы домой.
6. Вы давно ездили в Киев?
7. Здравствуй, Виктор! Куда ты едешь?
8. В субботу мы хотим поехать за город.
9. Завтра я поеду в лес за грибами.
10. Осторожно! Сюда едет машина!

Упражнение 35: Беспрестанно гудят паровозы, уходят длинные шелоны, сколько было песен перепето, как смеялась старая гармошка. А что именно вы хотите мне подарить? Какие-нибудь игрушки для детей. Стой, кто идет? И вдруг за окном раздалось чудное пение — то был маленький живой соловей. Он узнал, что император заболел, и прилетел, чтобы утешить его. Он сидел на ветке и пел.

Поезд уже ушел, а я стоял еще на платформе. В руке у меня был маленький предмет. Этот пакет оставил мне при прощании американский профессор. Дома я развернул бумагу и увидел коричневый листок.

Առաջադրանքներ․

1)Արդյո՞ք նշված արտահայտությունն իմաստ ունի.

ա իմաստ չունի
բ իմաստ ունի
գ իմաստ չունի
դ իմաստ չունի
ե իմաստ չունի
զ իմաստ ունի
է իմաստ ունի
ը իմաստ ունի
թ իմաստ չունի
ժ իմաստ ունի

2)Գտե՛ք տրված կողմի երկարությամբ քառակուսու մակերեսը: Հարմարության համար կարելի է փոխել չափման միավորը.

ա) 3 մ
9 մ
բ) 9 կմ
81 կմ
գ) 0.05 կմ
0․025
դ) 2.8 սմ

ե) 200 սմ
400 սմ
զ) 6000 մմ
360000 սմ
է) 80 դմ
1600 դմ
ը) 0.9մ
81 մ
թ) 1.3 սմ
169 մմ
ժ) 0.000003 կմ
9 մմ
3)Թիվը բարձրացրե՛ք քառակուսի.

ա 1,
բ 49,
գ 1․44,
դ 0․01,
ե 5,
զ 1․222,
է 14,
ը 0,
թ 0,
ժ -6․8։

4)Գտե՛ք քառակուսու կողմի երկարությունը, եթե նրա մակերեսը հավասար է.

ա) 25 մ² =

բ) 100 մմ² =

գ) 49 մ² =

դ) 0.01 սմ² =

ե) 64 դմ² =

զ) 0.09 սմ² =

է) 2.56 մ² =

ը) 10000 սմ² =

թ) 144 սմ² =

ժ) 1.69 կմ² =

5)Հաշվե՛ք արտահայտության արժեքը.

1. Ինչպե՞ս կարելի է բարձրացնել օրգանիզմի դիմադրողականությունը շնչառական հիվանդությունների նկատմամբ:

Օրգանիզմի դիմադրողականությունը բարձրացնելու համար անհրաժեշտ է՝

• Ճիշտ սնունդ՝ հարուստ վիտամիններով (հատկապես՝ C, D, A, E) և հանքանյութերով (ցինկ, սելեն, մագնիում):
• Ֆիզիկական ակտիվություն՝ մարզումները նպաստում են շնչառական համակարգի ամրապնդմանը:
• Մաքուր օդ՝ պետք է հաճախ օդափոխել բնակարանը և հնարավորինս շատ գտնվել մաքուր օդում:
• Հիգիենա՝ ձեռքերը հաճախակի լվանալ, խուսափել կեղտոտ ձեռքերով դեմքին դիպչելուց:
• Հագնվել ըստ եղանակի՝ խուսափել գերսառեցումից կամ գերտաքացումից:
• Առողջ քուն՝ օրական 7-9 ժամ քնելը ամրապնդում է իմունային համակարգը:
• Սթրեսի կառավարում՝ խուսափել երկարատև լարվածությունից, քանի որ այն թուլացնում է օրգանիզմի դիմադրողականությունը:

2. Որո՞նք են շնչառության հիգիենայի հիմնական կանոնները:

• Օդափոխել սենյակները՝ ամեն օր առնվազն 15-20 րոպե:
• Խուսափել ծխախոտի և վնասակար գազերի ազդեցությունից:
• Հետևել քթի հիգիենային՝ անհրաժեշտության դեպքում լվանալ աղաջրով կամ հատուկ լուծույթներով:
• Փռշտալ կամ հազալ միայն թաշկինակով կամ արմունկի ծալքով՝ վիրուսների տարածումը կանխելու համար:
• Սպորտով զբաղվել՝ բարելավելու թոքերի աշխատանքը:
• Սնվել առողջ՝ օրգանիզմը ստանա անհրաժեշտ սննդանյութերը:

3. Ինչպե՞ս են հեռացվում քթի խոռոչ կամ շնչափող ընկած առարկաները:

Եթե օտար մարմին է ընկել քթի խոռոչ կամ շնչափող, անհրաժեշտ է՝

✅ Քթի խոռոչի դեպքում:

• Խնդրել տուժածին ուժեղ փչել քիթը՝ փակելով մյուս քթանցքը:
• Եթե չի ստացվում, չփորձել մատով հանել այն, քանի որ կարող է ավելի խոր մտնել:
• Եթե առարկան չի հեռանում, դիմել բժշկի:

✅ Շնչափողի դեպքում (խեղդվելու ժամանակ):

• Խնդրել տուժածին հազալ, եթե նա կարողանում է:
• Եթե չի կարողանում շնչել կամ հազալ, կատարել Հեյմլիխի մեթոդը՝
  1. Կանգնել տուժածի հետևում:
  2. Ձեռքերով ամուր գրկել փորի վերին հատվածը:
  3. Մեկ ձեռքը բռունցք անել, իսկ մյուսով այն փաթաթել:
  4. Արագ և ուժեղ հրում կատարել վեր ու դեպի ներս: