Author: mhermskh

1)Դիցուք՝ a-ն եռանկյան հիմքն է, h–ը՝ բարձրությունը, իսկ S-ը՝ մակերեսը: Գտեք՝

ա) S-ը, եթե a = 7 սմ, h = 11 սմ =38.5 սմ²

բ) h-ը, եթե a = 14 սմ, S = 37,8 սմ² =5.4 սմ

գ) a-ն, եթե S = h², h = 2 սմ: = 4 սմ

2)ABC եռանկյան AB և BC կողմերը համապատասխանաբար 16 սմ և 22 սմ են: Գտեք BC կողմին տարված բարձրությու նը, եթե AB կողմին տարված բարձրությունը 11 սմ է:

8 սմ

3)Եռանկյան երկու կողմերն են 7,5 սմ և 3,2 սմ: Դրանցից մեծին տարված բարձրությունը 2,4 սմ է: Գտեք տրված կողմերից փոքրին տարված բարձրությունը:

5.6

4)Գտեք ուղղանկյուն եռանկյան մակերեսը, եթե նրա էջերն են՝

ա) 4 սմ և 11 սմ,=22 սմ²

բ)12 սմ և 3 դմ=180 սմ²

5)Ուղղանկյուն եռանկյան էջերից մեկը 14 սմ է, իսկ անկյուններից մեկը՝ 45°: Գտեք եռանկյան մակերեսը:

14×14:2=98

6)Երկու եռանկյան բարձրությունները հավասար են, իսկ նրանցից մեկի հիմքը երկու անգամ փոքր է մյուսի հիմքից: Գտեք այդ եռանկյունների մակերեսների հարաբերությունը։

Քանի որ հիմքերից մեկը 2 անգամ փոքր է, մակերեսների հարաբերությունը կլինի 2։

7)Գտեք 10 սմ ներքնաձիգով հավասարասրուն ուղղանկյուն եռանկյան մակերեսը։

25 սմ²

8)ABCD ուղղանկյան BD անկյունագիծը 12 սմ է: B գագաթի հեռավորությունը AC ուղղից հավասար է 4 սմ: Գտեք ABC եռանկյան մակերեսը։

12×4=24

1. Ինչպե՞ս կարելի է բարձրացնել օրգանիզմի դիմադրողականությունը շնչառական հիվանդությունների նկատմամբ

Օրգանիզմի դիմադրողականությունը բարձրացնելու համար հարկավոր է հետևել մի շարք առողջարար սովորույթների․

• Առողջ սնունդ – Սննդակարգում ներառել վիտամիններով և հակաօքսիդանտներով հարուստ մթերքներ (մրգեր, բանջարեղեն, ընկույզներ, մեղր, սխտոր, կոճապղպեղ):
• Հեղուկների բավարար ընդունում – Ջրի, խոտաբույսերի թեյերի և բնական հյութերի օգտագործումը օգնում է օրգանիզմի մաքրմանը և խոնավությանը:
• Ֆիզիկական ակտիվություն – Ամենօրյա թեթև վարժությունները, քայլքը և շնչառական մարզումները բարելավում են թոքերի աշխատանքը:
• Օդափոխություն և խոնավեցում – Փակ տարածքներում անհրաժեշտ է ապահովել թարմ օդի հոսք և խոնավություն:
• Ճիշտ քուն և հանգիստ – 7-9 ժամանոց լիարժեք քունը ամրացնում է իմունային համակարգը:
• Մրսածության կանխարգելում – Հագնվել եղանակին համապատասխան, խուսափել մարմնի գերտաքացումից կամ գերսառեցումից:
• Վատ սովորույթների հրաժարում – Ծխախոտի և ալկոհոլի չարաշահումը թուլացնում են շնչառական օրգանները:
• Պատվաստում – Անհրաժեշտության դեպքում բժշկի խորհրդով կարելի է պատվաստվել շնչառական հիվանդություններից պաշտպանվելու համար:

2. Որո՞նք են շնչառության հիգիենայի հիմնական կանոնները

• Քթի միջոցով շնչառություն – Միշտ փորձել շնչել քթի միջոցով, քանի որ այն օդը ֆիլտրում, տաքացնում և խոնավեցնում է:
• Օդափոխված և մաքուր միջավայր – Խուսափել ծխով, փոշով կամ այլ վնասակար նյութերով աղտոտված օդից:
• Ճիշտ կեցվածք – Ուղիղ նստել կամ կանգնել, որպեսզի թոքերը լիարժեք կարողանան օդ ընդունել:
• Հաճախակի օդափոխություն – Սենյակը պարբերաբար օդափոխել, հատկապես ձմռանը, երբ խոնավությունը ցածր է:
• Շնչառական վարժություններ – Կատարել հատուկ վարժություններ թոքերի ծավալն ավելացնելու և շնչառությունը բարելավելու համար:
• Քթի և բերանի հիգիենա – Ամեն օր լվանալ քիթը աղաջրով, իսկ բերանի խոռոչը լվանալ հակաբակտերիալ լուծույթներով:
• Վարակներից պաշտպանություն – Հիվանդ մարդկանց հետ շփման ժամանակ կրել դիմակ, պահպանել սոցիալական հեռավորություն:
• Ձեռքերի հիգիենա – Լվանալ ձեռքերը օճառով, հատկապես մրսածության սեզոնին:

3. Ինչպե՞ս են հեռացվում քթի խոռոչ կամ շնչափող ընկած առարկաները

Քթի խոռոչում գտնվող օտար մարմնի հեռացում․

• Խնդրել տուժածին ուժեղ փչել քթով, փակելով մյուս քթանցքը:
• Եթե առարկան չի հեռանում, անհրաժեշտ է դիմել բժշկի:
• Չի թույլատրվում խորացնել օտար մարմինը՝ փայտիկով կամ այլ միջոցներով:

Շնչափողում գտնվող օտար մարմնի հեռացում․

• Եթե տուժածը հազում է, թողնել, որ ինքնուրույն փորձի հեռացնել օտար մարմինը:
• Եթե շնչառությունը դժվարացել է, անհրաժեշտ է իրականացնել Հեմլիխի հնարքը․
  1. Տուժածին կանգնեցնել կամ նստեցնել:
  2. Կանգնել նրա հետևում, գրկել իրանը երկու ձեռքով:
  3. Մեկ ձեռքը բռունցքի ձևով տեղադրել պորտի և կրծքավանդակի ստորին մասի միջև:
  4. Մյուս ձեռքով սեղմել բռունցքը՝ կատարելով արագ, դեպի վեր ուղղված շարժումներ (5 անգամ):
  5. Եթե օտար մարմինը չի դուրս եկել, կրկնել հնարքը կամ անհապաղ դիմել շտապ օգնության:

1. Որքան է 4,03* 10  23 թվով երկաթի մոլեկուլների քանակը (մոլ):

n — ?

N = 4,03 * 10^-23

N_A = 6,02 * 10^-23

n = N/N_A = 4,03 * 10^-23 / 6,02 * 10^-23 = 0,669 մոլ

2. Որքան է 0,4 մոլ քանակով ջրածնի ատոմների թիվը:

N = ?

n = 0,4

N_A = 6,02 * 10^-23

N = n * N_A = 0,4 * 6,02 * 10^-23 = 2,408 * 10^-23

3. Տրված է’ K2SO4, Na2O, CaCO3, CO2, NaOH, H2SO4, AgCl, Cu(OH)2, N2O5, Fe(OH)3, HCl, Ba(OH)2, HNO3, ընտրիր

ա) օքսիդի, Na2O, CO2, N2O5
բ) հիմքի, NaOH, Cu(OH)2, Fe(OH)3, Ba(OH)2
գ) թթվի, H2SO4, HCl, HNO3
դ) աղի բանաձև(եր)ը: K2SO4, CaCO3 , AgCl

Իշխանության դրական և բացասական կողմերը

Դրական կողմերը՝
Կարգ ու կանոն – Իշխանությունն ապահովում է հասարակության կարգավորված աշխատանքը, օրենքի գերակայությունը և հանրային անվտանգությունը։
Արտոնություններ և հնարավորություններ – Իշխանություն ունեցող անձինք կամ խմբերը կարող են ազդեցություն ունենալ երկրի զարգացման, բարեփոխումների իրականացման և մարդկանց կյանքի բարելավման վրա։
Տնտեսական և սոցիալական զարգացում – Իշխանությունը կարող է խթանել տնտեսության աճը, ներդրումները և բարելավել սոցիալական ծրագրերը։
Ազգային անվտանգություն – Պետական իշխանությունը պաշտպանում է քաղաքացիներին արտաքին սպառնալիքներից ու ներքին անկայունություններից։

Բացասական կողմերը՝
Չարաշահում և կոռուպցիա – Իշխանությունը կարող է բերել անարդարությունների, կոռուպցիոն սխեմաների և սեփական շահերի պաշտպանությանը։
Անկառավարելիություն – Չափազանց մեծ իշխանությունը հաճախ վերածվում է բռնապետության, երբ որոշումները կայացվում են առանց հաշվի առնելու ժողովրդի կամքը։
Հասարակության պառակտում – Երբ իշխանությունը չի ծառայեցվում հասարակության շահերին, այն կարող է առաջացնել բևեռացվածություն, դասակարգային անհավասարություն և սոցիալական հակասություններ։
Անհատական ազատությունների սահմանափակում – Որոշ իշխանական համակարգեր կարող են սահմանափակել խոսքի ազատությունը, մամուլի անկախությունը և քաղաքացիների իրավունքները։

Իշխանությունը՝ առավելություն, արտոնություն, թե…

Իշխանությունը կարող է լինել ինչպես արտոնություն, այնպես էլ պատասխանատվություն։

• Եթե այն օգտագործվում է միայն անձնական շահերի համար, ապա այն դառնում է արտոնություն, որի միջոցով որոշ մարդիկ կարող են իրենց վեր դասել ուրիշներից։
• Եթե այն ծառայում է հասարակությանը, ապա այն ավելի շատ պատասխանատվություն է, քանի որ պահանջում է ծանր որոշումներ, արդարության պահպանում և հասարակության բարեկեցության ապահովում։

Ինչպես է իշխանությունն ազդում մարդկանց վարքագծի վրա

Իշխանությունն ազդում է մարդկանց վարքագծի վրա տարբեր միջոցներով՝
Օրենքներ և կանոնակարգեր – Սահմանելով օրենքներ, որոնց խախտման դեպքում մարդիկ պատժվում են։
Կրթություն և քարոզչություն – Կրթական համակարգի, լրատվամիջոցների և սոցիալական հարթակների միջոցով ձևավորում է մարդկանց մտածելակերպը։
Պարգևատրումներ և պատժամիջոցներ – Ստեղծելով խրախուսիչ մեխանիզմներ կամ սահմանելով պատժամիջոցներ, պետությունը կարող է ուղղորդել մարդկանց վարքագիծը։
Մշակութային և գաղափարական ազդեցություն – Ազդում է հանրային կարծիքի, ազգային ինքնության և մշակույթի ձևավորման վրա։

Պետությունը կարգուկանոն հաստատելու և պաշտպանելու միջոցները

Օրենսդրական համակարգ – Սահմանադրություն, օրենքներ, իրավական կարգավորումներ։
Իրավապահ մարմիններ – Ոստիկանություն, դատական համակարգ, ազգային անվտանգություն։
Բանակ – Արտաքին սպառնալիքներից պաշտպանվելու և ներքին կայունությունը պահպանելու համար։
Հասարակական վերահսկողություն – Քաղաքացիական ակտիվություն, ընտրական համակարգ, մամուլի ազատություն։
Տնտեսական մեխանիզմներ – Հարկային քաղաքականություն, աշխատաշուկայի կարգավորում, սոցիալական ապահովության ծրագրեր։

Օ՜, գրքերի աշխարհը – տիեզերք է անեզր:
Արևների նման բազմապիսի,
Ե՛վ աստղերի նման, և՛ շողերի –
Ես սիրում եմ գրքերը, որ աշխարհի մասին
Բարբառում են անձուկ ու մտերիմ:
Տարփանքով, ինչպես պատանին,
Որ սիրում է իր լույս ընկերուհուն փարվել-
Ես սիրում եմ գրքերը թե՛ նոր, թե՛ հին,
Թե՛ արվեստով գրված, թե՛ անարվեստ:
Բայց և կամքով անշեղ, ինչպես ղեկավարը,
Ինչպես ա՛յրն է հասուն ձգտում սիրած գործին,-
Ես սիրում եմ գրքերի աշխարհը,
Իմ խոհերի վսեմ այրուձին:
Նրանք շա՜տ են ու բազմապիսի, տարբեր ու գունագեղ,
Ծնված զանազան դարերում ու երկրներում,
Յուրաքանչյուրը բերում է մի առանձի՛ն պարգև,
Յուրաքանչյու՛րն իր մեջ մի աշխարհ է կրում:-
Մեր կյանքի երկար ճանապարհին
Հանդիպում են նրանք հետզհետե,
Եվ դառնում են ընկեր ու մտերիմ,
Կամ մնում են անցած տարիների ետևը:
Ուղեկից են դառնում մինչև ի մահ
Մի քանիսը միայն` անդավաճան հավետ,-
Եվ այնպիսի՛ գրքեր կան, որ չարքերի նման
Հալածում են մեզ մինչև վե՛րջ:
Գրքեր կան, որ կյանքում մի ակընթա՛րթ միայն
Մեզ ժպտալով` անցնում են ու կորչում,
Բայց նրանցից մնում է մեր սրտերում մի բան,
Որ տարինե՜ր ենք մենք անրջում:
Գրքեր կան, որ խոժոռ են ու խստադեմ,
Ինչպես ուսուցիչը, կամ առաջնորդը,-
Եվ այնպիսի՛ գրքեր ես գիտեմ,
Որ համրերի նման անհաղո՛րդ են:
Աղջիկների նման սեթևեթ
Կան կարկաչուն գրքեր, որ հանդիպում են մեզ,
Հրապուրում, գերում — և մոռացվում հավետ…
Օ՜, գրքերի աշխարհը – տիեզերք է անեզր:
Նրանք շա՜տ են ու բազմապիսի,
Յուրաքանչյուրն իր մեջ մի աշխարհ է ուրույն,
Եվ պատմում են նրանք մեզ աշխարհի մասին
Խոսքերով անկրկնելի ու անագորույն:-
Կան անզգեստ գրքեր, կան պճնազարդ
Ֆոլիանտներ, որոնք սնամեջ են, ինչպես
Ասորական արքա Բալթասարը,
Որ պճնում էր իրեն պչրուհու պե՛ս:
Եվ անարվեստ գրքեր կան, որ բնության նման
Խառնիխուռն են թվում, խառնիճաղանջ,
Բայց գերում են, կապում մինչև ի մահ,
Եթե անխոնջ ոգով ու տքնությամբ ջանաս
Խորասուզվել, բանալ գաղտնիքները նոցա,
Նոցա ներքին դաշնությունն հասկանալ,-
Այդ գրքերը խոհի ամրոցներ են գոցած,
Եվ կբացվեն քո դեմ, եթե լինես անահ:
Գրքեր կան, որ դրսից նման են հոյաշեն
Դղյակների, սակայն ներս ես մտնում դու երբ-
Գաղջ` շնչում է դեմքիդ ամայության փոշին
Եվ սեղմում է կոկորդդ մի մեռյալ ձե՛ռք:
Անտառների նման գրքեր կան թանձր ու մութ,
Կան օվկիանի՜ նման անհուն գրքեր,
Կան զեփյուռի նման, նման քամու՜,
Կան, որ գգվում են մեզ, ինչպես ձեռքեր:-
Ե՛վ սրինգի ձայնով, և՛ շեփորի,
Ե՜վ որոտի ձայնով կան գրքեր,
Եվ կան անձա՜յն գրքեր, որ լռին
Սրսկում են մեր սիրտը եղերական կրքեր…
Օ՜, գրքերի աշխարհը – տիեզերք է անեզր:
Ես սիրում եմ նրանց բազմախորհուրդ
Այս ինքնությունը դաշն, անկրկնելի,
Նրանց միջև եղած տարբերությունն այս խոր,-
Եվ բոլո՛րն են նրանք ինձ սիրելի:
Արեգակի բոլո՛ր երանգների նման,
Տիեզերքի նման բազմալեզու-
Ես սիրում եմ նրանց երփներանգ
Այս հուրերը կիզուն
Եվ բնության բոլո՛ր ձայների,
Եվ մարդկային կյանքի բուրմունքների բոլոր
Այս ճառագու՛մն եմ ես սիրում վերին,
Այս բույրը մշտահոլով:
Եվ այս ամենը` մեծ մի դաշնություն կազմած,
Կազմած ուրույն մի կյանք, մի ինքնամփոփ աշխարհ-
Մեր տների փայտյա դարակներում բազմած`
Ապրում են լու՜ռ կյանքով և կենդանի են հար:
Ես սիրում եմ նրանց լաբիրինթոսն այս լուռ,
Երանգների՜, գույնի՜ շռայլությունն այս մեծ,
Ինձ սիրելի է միշտ բազմազեղումն այս խոր…
Օ՜, գրքերի աշխարհը – տիեզերք է անեզր: