Author: mhermskh

1. Ի՞նչ նպատակով է քլորը օգտագործվում խմելու ջրի մեջ:
Խմելու ու կենցաղային նպատակների համար նախատեսված ջուրը մինչև ջրատար խողովակների ցանց մղելը հիվանդաբեր միկրոօրգանիզմներից ախտահանվում է իր մեջ աննշան քանակի քլոր լուծելով՝ քլորելով։
2. Որտե՞ղ են կիրառվում ֆտորի միացությունները։
Մեծ կիրառություն ունի ֆտորօրգանական միացություն տետրաֆտորէթիլենը, որը հայտնի է տեֆլոն անունով։ Այս պլաստիկը քիմիապես շատ իներտ է և բացառիկ օրգանական միացություն է, որ չի քայքայվում նույնիսկ 400-450 °C ջերմաստիճաններում:
Օգտագործվում է թավաները կամ կաթսաները ներսից պատելու համար, արդուկների պատրաստման, իսկ ավելի մեծ չափով` մեքենաշինության մեջ։
3. Ինչո՞ւ է սննդի մեջ ավելացվում յոդ (յոդացված աղ)։
Մարդու օրգանիզմում յոդը շատ անհրաժեշտ է, հատկապես վահանաձև գեղձի կողմից արտադրվող հորմոնի արտադրության համար: Դրա բացակայությունը հանգեցնում է բազեդովյան ծանր «խպիպ» հիվանդության աջացմանը: Սա առանձնահատուկ նշանակություն է ստանում լեռնային երկրների, մասնավորապես Հայաստանի բնակչության համար, որոնք օգտագործում են աղբյուրների ջրեր, և որոնցում յոդի պակասությունն առանձնապես զգալի է։ Դրա համար էլ գրծարաններում կերակրի աղին ավելացնում են քիչ քանակությամբ KI, իսկ աղի տուփերի վրաանում հատուկ նշում «յոդացված աղ»։
4. Ո՞ր հալոգենի միացություններն են օգտագործվում լուսանկարչության մեջ։
Լուսանկարչության մեջ օգտագործվում են արծաթի բրոմիդը (AgBr) և արծաթի քլորիդը (AgCl)։
5. Ինչ նյութի արտադրության մեջ է օգտագործվում քլորը (նշել մեկ օրինակ)։
Քանի որ քլորը ունի սպիտակեցնող հատկություն, նրան օգտագործում են թղթի և կտորի արտադրության համար: 
6. Ինչո՞ւ քլորը, լինելով թունավոր գազ, լայնորեն կիրառվում է կենցաղում։
Փոքր քանակներով քլորը շատ արդյունավետ մանրէասպան նյութ է, և ճիշտ օգտագործման դեպքում՝ անվտանգ։
7. Ինչո՞ւ չի կարելի օգտագործել ֆտոր պարունակող նյութեր մեծ քանակով։
Ֆտորը թունավոր է և այդ պատճառով մարդու օրգանիզմում ֆտորի քանակությունը շատ քիչ է։ Ֆտորի մեծ քանակը կարող է վնասել ատամներին, ոսկորներին ու օրգանիզմին։
8. Ինչո՞ւ է հալոգենների կիրառությունը կարևոր ինչպես արդյունաբերության, այնպես էլ բժշկության մեջ։
Հալոգենները և դրանց միացությունները ունեն չափազանց մեծ կենսաբանական նշանակություն և լայն կիրառություններ կենցաղում, բժշկության մեջ, տեխնիկայում և արդյունաբերության բազմաթիվ ճյուղերում:

Առաջադրանքներ․

1)Փոփոխականի փոխարինմամբ ստացե՛ք քառակուսային հավասարում.
ա) (x + 2)² + 5(x + 2) — 3 = 0
բ) (x — 4)² — 3(x — 4) + 1 = 0
գ) 2(x — 3)² — (x — 3) + 5 = 0
դ) 2(x + 7)² — 4(x + 7) — 1 = 0

2)Փոփոխականի փոխարինմամբ լուծե՛ք հավասարումը.
ա) (x — 4)² + 6(x — 4) + 5 = 0
բ) (x + 1)² — 7(x + 1) — 18 = 0
գ) (x — 1)² + 8(x — 1) + 12 = 0
դ) (4z + 3)² — (4z + 3) — 2 = 0

3)Փոփոխականի փոխարինմամբ ստացե՛ք քառակուսային հավասարում.
ա) a⁴ + 5a² — 7 = 0
բ) 4x⁴ + 9x² — 1 = 0
գ) 5x⁴ + 9x²— 12 = 0
դ) -2b⁴ + 7b² + 1 = 0

1. Ի՞նչ է կոչվում օրգանիզմների բազմացում։
   ա) օրգանիզմի աճը
   բ) նոր անհատների առաջացումը
   գ) օրգանների զարգացումը
   դ) նյութափոխանակությունը
2. Ո՞րն է անսեռ բազմացման բնորոշ առանձնահատկությունը։
   ա) մասնակցում են երկու ծնողներ
   բ) սերունդը գենետիկորեն տարբեր է
   գ) մասնակցում է մեկ ծնող
   դ) առաջանում են սերմեր
3. Ո՞ր եղանակը ապահովում է գենետիկ բազմազանություն։
   ա) անսեռ բազմացումը
   բ) բողբոջումը
   գ) մասնատումը
   դ) սեռական բազմացումը
4. Ո՞րն է անսեռ բազմացման առավելություններից մեկը։
   ա) դանդաղ սերնդի առաջացում
   բ) մեծ էներգիայի ծախս
   գ) արագ և մեծաքանակ սերնդի առաջացում
   դ) գենետիկ փոփոխականություն
5. Ո՞րն է սեռական բազմացման թերություններից մեկը։
   ա) ապահովում է հարմարվողականություն
   բ) սերունդը գենետիկորեն նույնն է
   գ) պահանջում է ավելի շատ էներգիա և ժամանակ
   դ) արագ է ընթանում
6. Ի՞նչ է սեռական բազմացման կենսաբանական նշանակությունը։
   ա) բնակչության արագ աճ
   բ) օրգանիզմների ոչնչացում
   գ) տեսակների հարմարվողականության բարձրացում
   դ) օրգանիզմների պարզեցում
7. Ո՞ր օրգանիզմների մոտ է առավել հաճախ հանդիպում անսեռ բազմացումը։
   ա) միայն կենդանիների
   բ) բույսերի, սնկերի և միաբջիջների
   գ) միայն մարդկանց
   դ) միայն բարձրակարգ կենդանիների

Առաջադրանքներ․
1) Լուծեք հավասարումը․

ա) 3x-3-x-2/(x+2)(x-1)=0
2x-5/(x+2)(x-1)=0
2x=5, x=2,5
բ) 5x-20+8x/x*x-4=0
13x-20/x*x-4=0
13x=20, x=20/13
գ) x-1+x+1/(x+1)(x-1)=0
2x/(x+1)(x-1)=0
2x=0, x=0
դ) 2/x+4 + 4/x+2=0
2x+4+4x+8/(x+4)(x+2)=0
6x+12/(x+4)(x+2)=0
6x=12, x=2
ե) -3x/8(x-2) — 1/4x+4=0
12x-12-8x+16/(8x-16)(4x+4)=0
-20x-4/(8x-16)(4x+4)=0
-20x=-4, x=0.2
զ) 85x/x+2 — 3/1=0
85x-3/(x+2)*1=0
85x=3, x=3/85

2) Լուծեք հավասարումը․

3) Կոտորակի համարիչը հայտարարից մեծ է 1-ով։ Գտե՛ք կոտորակը, եթե համարիչը կրկնապատկելիս կոտորակը դառնում է 2.4։
2(x+1)/x=2.4
2x+2=2.4x
0.4x=2
x=5, 5+1=6
6/5
4) Մեքենան անցավ 120 կմ ճանապարհ։ Եթե մեքենայի արագությունը լիներ 10 կմ/ժ-ով ավելի, ապա նույն ճանապարհը կանցներ 1 ժամով ավելի շուտ։ Գտե՛ք մեքենայի արագությունը։
120/x — 120/x+10=1
120(x+10)-120x/x(x+10)=1200/x(x+10)=1
x(x+10)=x²+10x=1200
x²+10x-1200=0, D=100

1. Образ Веры Николаевны Шеиной

1. Первое впечатление: Какой мы видим княгиню Веру в начале рассказа? Почему автор сравнивает её с розой, которая уже отцвела («холодная гордость», «спокойствие»)?
В начале рассказа Вера предстает как женщина высокой социальной позиции, но эмоционально замкнутая: «холодная гордость», «спокойствие». Автор сравнивает её с розой, которая уже отцвела, чтобы подчеркнуть, что её юность и непосредственная эмоциональность прошли. Она красива, утончённа, но внутренняя жизнь подчинена порядку, приличию, обществу — нет всплеска страсти или легкомысленного веселья.
2. Отношения с мужем: Как можно описать отношения Веры и князя Василия? Можно ли назвать их брак счастливым, несмотря на отсутствие страсти?
Семья Шеиных была на грани разорения, а положение князя обязывало ко многому, поэтому супругам приходилось жить не по средствам. Вера Николаевна, любовь которой к мужу давно переродилась в «чувство прочной, верной, истинной дружбы», как могла, поддерживала его, экономила, во многом отказывала себе.
3. Предчувствие: Почему Вера испытала тревогу, когда увидела подарок Желткова? О чем её предупреждала интуиция?
Вера обнаружила в пакете золотой браслет и записку. Сначала она стала рассматривать украшение. В центре низкопробного золотого браслета выделялись несколько великолепных гранатов, каждый из которых был размером с горошину. Рассматривая камни, именинница повернула браслет, и камни вспыхнули, как «прелестные густо-красные живые огни». С тревогой Вера поняла, что огни эти похожи на кровь.

2. Желтков и его любовь

1. Кто такой Желтков? Почему автор выбрал на роль «рыцаря великой любви» маленького чиновника, а не знатного дворянина?
Если бы «рыцарем великой любви» был знатный дворянин, это выглядело бы ожидаемо, но маленький чиновник демонстрирует, что настоящая любовь не зависит от положения, богатства или внешнего лоска. Его «малость» усиливает трагизм и чистоту чувств: перед высокородной княгиней он смиренно раскрывает душу, а общество бы его не признало.
2. Болезнь или дар? Любовь Желткова — это сумасшествие, преследование или редчайший дар? Как сам герой относится к своему чувству?
Любовь Желткова — это редчайший дар, а не сумасшествие. Он видит красоту Веры, но не требует её ответного чувства. Это чистая, самоотверженная, духовная любовь. Желтков относится к своему чувству с трогательной скромностью и внутренним трепетом. Он осознаёт, что не имеет права вторгаться в жизнь княгини, и потому его любовь — молчаливая, возвышенная, почти святая.
3. Смирение: Почему Желтков решает уйти из жизни? Был ли у него другой выход после разговора с братом и мужем Веры?
Желтков решает уйти после того, как понимает, что его любовь не может быть признана и он не в силах изменить судьбу Веры. Беседа с её братом и мужем показывает ему реальный мир, где он — ничто, а Вера связана обязательствами.

3. Символика и детали

1. Гранатовый браслет: Почему камни в браслете сравниваются с каплями крови? Почему Желтков дарит именно семейную реликвию?
Браслет — семейная реликвия Желткова, драгоценный и символичный подарок. Камни сравниваются с каплями крови, потому что любовь Желткова — это страдание и жертвенность. Красный гранат олицетворяет страсть, чистоту и жизненную силу, а сама реликвия подчёркивает важность момента и серьёзность чувств.
2. Цветовая гамма: Обратите внимание на контраст между зеленым гранатом в центре браслета и красными камнями вокруг. Что это может означать?
зелёный — спокойствие, надежда, умиротворение; символ Веры, её социальной и внутренней гармонии. красные камни — страсть, любовь, жертвенность Желткова, кровь его сердца.
3. Музыка: Какую роль играет вторая соната Бетховена в финале? Почему Вера «услышала» прощение Желткова именно через музыку?
Музыка становится языком души, через который Вера «слышит» прощение и любовь Желткова. Соната звучит в момент прощания, создавая эмоциональный мост, который слова не могли передать.

1) Սինուսների և կոսինուսների թեորեմների օգնությամբ
լուծեք ABC եռանկյունը, եթե․
ա) <A = 60^o, <B = 40^o, c = 14
<C=180-(60+40)=80^o
14/sin80^o=a : √3/2=b/sin40^o
a=14*√3/2 : sin80^o=7√3/sin80^o
b=14*sin40^o/sin80^o
բ) <A = 30^o , <C = 75^o, b = 4,5
<B=180-(30+75)=75^o
a/0,5=4,5/sin75^o=c/sin75^o
c=4,5
գ) <A = 80^o, a = 16, b = 10
16/sin80^o=10/sinB=c/sinC
sinB=10*sin80^o/16=10*9.8/16=0.61
<B=38^o
<C=180-(80+38)=62^o
sin62^o=0.88
10/0.61=c/0.88
c=0.88*10/0.61=8.8/0.61=14.42
դ) <B = 45^o, <C = 70^o , a = 24,6
<A=180-(45+70)=65
24.6/sin65^o=b/√2/2=c/sin70^o
b=24.6*√2/2/sin65^o=12.3√2/sin65^o=19.2
c=24.6*sin70^o/sin65^o=23.1/0.9=25.6

2) ABC եռանկյան մեջ <A = 10^o, <C = 20^o, AC = 10 սմ։ Գտեք այդ եռանկյանն արտագծած շրջանագծի շառավիղը։
a/sin10^o=10/sin150^o=c/sin20^o=2R
sin150^o=sin30^o*5=5/10=0.5
2R=10/0.5=20
R=10

3) Լուծե՛ք ABC եռանկյունը, եթե.
ա) b = 5 սմ, c = 12 սմ, ɑ = 45^o
a²=25+144-120*√2/2=169-60√2
a=√169-60√2=8.62
5/sinB=8.62/√2/2=0.41
<B=24.5^o
<C=180-(45+24.5)=110.5^o
բ) a = 10 սմ, b = 14 սմ, ɣ = 30^o
c²=100+196-280*√3/2=296-140√3
c=√53.6=7.53
7.53/0.5=10/sinA=14/sinB
sinA=0.5*10/7.53=0.6
<A=41^o
<B=180-(30+41)=109^o
գ) a = 8 սմ, c = 12 սմ, ß = 60^o
b²=64+144-192*0.5=208-96=112
b=√112=10.5
10.5/√3/2=8/sinA=12/sinC
sinA=8*√3/2/10.5=6.92/10.5=0.65
<A=41^o
<C=180-(41+60)=79^o

Թեմա՝ «Հայկ և Բել» – «Ազատություն»
(Գրականություն, Հայաստանի պատմություն)

Հայ ժողովրդի պատմության և գրականության հիմքում առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում «Հայկ և Բել» առասպելը, որը ոչ միայն բացատրում է հայ ժողովրդի ծագումը, այլև ներկայացնում է ազատության գաղափարը որպես ազգային հիմնական արժեք։ Հայկը այս առասպելում հանդես է գալիս որպես ազատատենչ հերոս, իսկ Բելը՝ բռնակալ և իշխանատենչ տիրակալ։

Ըստ առասպելի՝ Բելը փորձում էր բոլոր ժողովուրդներին իր իշխանության տակ պահել՝ զրկելով նրանց ազատությունից։ Սակայն Հայկը հրաժարվում է ենթարկվել Բելին և իր ցեղը դուրս է բերում բռնապետության տակից։ Այս քայլը խորհրդանշում է հայ ժողովրդի առաջին գիտակցված պայքարը ազատության համար։ Հայկի վարքագիծը ցույց է տալիս, որ ազատությունն ավելի բարձր արժեք է, քան հնազանդությունն ու ապահով կյանքը։

Հայկի և Բելի միջև տեղի ունեցած ճակատամարտը պատմական և գրական առումով մեծ նշանակություն ունի։ Հայկի հաղթանակը Բելի նկատմամբ ոչ միայն ֆիզիկական հաղթանակ էր, այլև գաղափարական՝ ազատության հաղթանակ բռնակալության նկատմամբ։ Այս իրադարձությունը համարվում է հայ ժողովրդի ինքնուրույնության և անկախության խորհրդանիշը։

Հայաստանի պատմության ընթացքում ազատության գաղափարը մշտապես ուղեկցել է հայ ժողովրդին։ Հայկի կերպարը դարձել է այն նախատիպը, որի նմանությամբ դարեր շարունակ հայերը պայքարել են օտար տիրապետության դեմ՝ պաշտպանելով իրենց հայրենիքն ու ինքնությունը։ Գրականության մեջ Հայկը ներկայացվում է որպես արդար, խիզախ և հայրենասեր կերպար, ով իր կյանքը նվիրում է իր ժողովրդի ազատությանը։

Ամփոփելով՝ կարելի է ասել, որ «Հայկ և Բել» առասպելը ոչ միայն պատմական պատմություն է, այլ նաև ազատության գաղափարի ուժեղ արտահայտություն։ Այն սովորեցնում է, որ ազատությունը արժեք է, որի համար արժե պայքարել, և որ ժողովուրդը կարող է գոյատևել ու զարգանալ միայն ազատ և անկախ լինելով։

Հարցեր
1. Լրացրու բաց թողնվածը․

ա) Հալոգենները պատկանում են VII խմբին։

բ) Հալոգենների արտաքին էլեկտրոնների թիվը 7 է։

գ) Ամենաակտիվ հալոգենը ֆտորն է։
2. Նշի՛ր ճիշտը կամ սխալը․

ա) Հալոգենները ոչ մետաղներ են։
— սխալ
բ) Բոլոր հալոգենները սենյակային ջերմաստիճանում գազ են։
— սխալ
գ) Հալոգենները բնության մեջ հանդիպում են ազատ վիճակում։ — սխալ
3. Թվարկի՛ր հալոգենների քիմիական նշանները։
F — ֆտոր
Cl — քլոր
Br — բրոմ
I — յոդ
At — աստատ
4. Համեմատիր ֆտորը և քլորը՝ ըստ հետևյալ հատկանիշների․
• ֆիզիկական վիճակ
երկուսն էլ գազային են
• ակտիվություն
ֆտորը ավելի ակտիվ է
• կիրառություն
Ֆտորը օգտագործում են ատամնաբուժական գործունեության ժամանակ, իսկ քլորը՝ մանրէազրկման նպատակով
5. Ինչո՞ւ հալոգենները հեշտությամբ միացնում են էլեկտրոն և դառնում բացասական իոններ։
6. Գրիր ռեակցիայի հավասարումը․

ա) Նատրիում + քլոր

Cl2 + Na → NaCl
բ) Երկաթ + բրոմ
Fe + Br → FeBr2
7. Տրված է ռեակցիան․
Cl₂ + KBr → KCl + Br₂
Ո՞ր հալոգենն է ավելի ակտիվ, հաշվիր դրա Mr-ը և հավասարեցրու ռեակցիան:

Քլորը ավելի ակտիվ է, քանի որ կարգաթվով այն ավելի ակտիվ է։
Mr (Cl2)=35+35=70.  Cl2 + 2KBr → 2KCl + Br2

Բարդ
8. Ի՞նչ ծավալով քլոր պետք է հեղուկացնել 60 տ բեռնատարողությամբ երկաթուղային ցիստեռնը հեղուկ քլորով լցնելու համար:
v=60,000կգ/3.22=18,633
9. Ստորև բերված ո՞ր նյութերի հետ է փոխազդում քլորը.
ա) KBr, բ) NaF, գ) Lil, դ) ZnF: Ընտրե՛ք ճիշտ պատասխանի համարը և գրեք հնարավոր ռեակցիաների հավասարումները.
Cl2+KBr → KCl + Br2
Cl2+LiI → LiCl + I2
10. Ի՞նչ ծավալով քլոր կանջատվի աղաթթվի հետ մանգանի երկօքսիդի ռեակցիայում, եթե վերջինիս զանգվածը 13,05 գ
4HCl + MnO2 → MnCl2 + Cl2 + 2H2O
m (MnO2)=13.05 գ
M (MnO2)=55+32=87 գ/մոլ
n (MnO2)=13.05/87=0.15 մոլ
n (Cl2)=0.15 մոլ
(Cl) 1 մոլ գազ=22.4 լ
v (Cl2)=0.15*22.4=3.36 լ