Մայրենի 6․4

Սահյանական օրեր մայրենի

Posted on April 25, 2023 by mhermskh

Ժայռից մասուր է կաթում»

***

Ժայռից մասուր է կաթում,
Կարմիր սարսուռ է կաթում,
Ձորում մշուշ է:

Առուն մասուր է տանում,
Կարմիր սարսուռ է տանում,
Ի՜նչ էլ աշխույժ է:

Առուն բարի է այնպես,
Հասկանալի է այնպես,
Այնպես անուշ է:

Նա երկնչում է քարից,
Բայց երբ թռչում է քարից,
Ահռելի ուժ է:

Առուն ինչպես կլռի,
Սերս եկել է ջրի,
Ձեռքինը կուժ է:

Առուն մասուր է տանում,
Կարմիր սարսուռ է տանում,
Աշուն է, ուշ է:

Առաջադրանքներ

1․ Անծանոթ բառերը դո՛ւրս գրիր և բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր։

Սարսուռ – դողդողանք

2․ Դո՛ւրս գրիր այն պատկերները, որոնք հուշում են, որ աշուն է ներկայացված։

Կարմիր սարսուռ է կաթում։

Կարմիր սարսուռ է տանում։

Այնպես անուշ է։

Բայց երբ թռչում է քարից։

3․ Բնության ո՞ր երևույթն է իբրև անձ ներկայացված (անձնավորված)։

Առուն ինչպես կլռի,
Ձեռքինը կուժ է:

4․ Տրված փոխաբերությունը բացատրի՛ր․

Ժայռից մասուր է կաթում․․․

Ժայռից տերևներն ու մասուրներն են թափվում։

5․ Փոխաբերական իմաստով գործածված արտահայտություն գտի՛ր։

6․ Նկարի՛ր կամ պատկերացրո՛ւ մի նկար՝ բանասեղծությունը ձևավորելու համար։ Պատմի՛ր այդ նկարը։

7․ Անգի՛ր սովորել «Ժայռից մասուր է կաթում» բանաստեղծությունը և ևս մեկ բանաստեղծություն՝ ձեր ընտրությամբ։

Տեսաֆիլմեր

Դիտել եմ։

« Այս իմ հրաշք աշխարհն է»

Այս իմ հրաշք աշխարհն է, ուր
Գլխիվայր են ծառերն աճում,
Եվ ջրվեժներն ալեփրփուր
Դեպի երկինք են շառաչում։

Սարը սարից ամպ է խլում,
Ջուր է խմում ձորը ձորից,
Երկնքի մեջ արտ է ծլում,
Ու երկինք է բուսնում հողից…

Այս իմ հրաշք աշխարհն է, ուր
Շողքը տեր է, շվաքը՝ հյուր։

« Հայաստան ասելիս»

Հայաստան ասելիս այտերս այրվում են,
Հայաստան ասելիս ծնկներս ծալվում են,
Չգիտեմ ինչու է այդպես:
Հայաստան ասելիս շրթունքս ճաքում է,
Հայաստան ասելիս հասակս ծաղկում է,
Չգիտեմ ինչու է այդպես:
Հայաստան ասելիս աչքերս լցվում են,
Հայաստան ասելիս թևերս բացվում են,
Չգիտեմ ինչու է այդպես:
Հայաստան ասելիս աշխարհը իմ տունն է,
Հայաստան ասելիս էլ մահը ո՞ւմ շունն է…
Կմնամ, կլինեմ այսպես:

… Ի՞նչ է ասում ճամփորդներին
Հալված-մաշված այս կածանը,
Ժամանակին հազար ու մի
Քայլեր հաշված այս կածանը,
Անցող-դարձող քարավանի
Ծանր ու դանդաղ ոտքերի տակ
Մեջքը կոտրած« կուրծքը պատռած,
Հոգնածտանջված այս կածանը,
Մեծ աշխարհի մեծաժխոր
Ճանապարհից հեռու քաշված,
Հիսուսի պես, ապառաժի
Կողին խաչված այս կածանը:

Համո Սահյան

Ջուրն ընկանք, կրակն ընկանք, Չմեռանք, բայց և չամրացանք, Խլացանք շատ լսելուց Եվ շատ լռելուց համրացանք: Որպեսզի թեթև ապրենք, Մեկմեկու ուսին ծանրացանք… Ախր մենք ափսոս էինք, Այս ինչո՞ւ այսքան մանրացանք:

( Մի տեսակ տագնապ կա, որ
Չես ասի ոչ մի բառով… ):

Հ. Սահյան

« Հայոց լեզու»

Քեզանով է պայթել հունդը մեր գոյության,
Քեզանով ենք դարձել տուն ու երկիր,
Շառաչել ես դու հին հողում Արարատյան
Մինչև հնչյունը քո դարձել է գիր։

Uncategorized

Մաթեմատիկա ընտրություն

Posted on April 25, 2023 by mhermskh

Խնդիր 1(12680): Անին 2 և 3 թվանշաններով գրել է մի քանի թվեր, որոնց գումարը հավասար է 2023
։ Ամենաքիչը քանի՞ թիվ կարող է գրել Անին։

333+333+333+333+333+333+23+3

Խնդիր 2(12681): Քանի՞ եռանիշ թիվ կա, որոնցից յուրաքանչյուրի հարյուրավորի թվանշանը հավասար է այդ թվի մյուս երկու թվանշանների արտադրյալին։

1×1

1 2

1 3

1 4

1 5

1 6

1 7

1 8

1 9

Խնդիր 3(12682): Արամը գրատախտակին գրեց մի քանի երկնիշ թվեր, իսկ Դավիթը 100-ից հանեց այդ թվերից յարաքանչյուրը և նույպես գրեց գրատախտակին։ Արամի գրած թվերի գումարը հավասար է 576, իսկ Դավիթի ստացած թվերի գումարը 724։ Քանի՞ թիվ է գրել Արամը գրատախտակին։

Պատ՝ 13

Խնդիր 4(12683): Գտնել այն երկնիշ թ
վերի քանակը, որոնցից յարաքանչյուրը ո՛չ 22-ի է բաժանվում, ո՛չ էլ 33-ի։1,

Պատ՝ 30

Խնդիր 5(12684): 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 թվերը տեղադրեք շրջանակների մեջ այնպես, որ եռանկյան յուրաքանչյուր կողմի գտնվող թվերի գումարը հավասար լինի 2323-ի։ Գտնել եռանկյան գագաթներում գրված թվերի արտադրյալը։
- 1+2+3+4+5+6+7+8+9=45
Խնդիր 6(12685): Գտնել 200-ից փոքր այն բնական թվերի քանակը, որոնցից յուրաքանչյուրի բոլոր թվանշանները կենտ են։

Uncategorized

Մաթեմատիկա դաս 10

Posted on April 25, 2023May 3, 2023 by mhermskh

Դաս 10.

7. Տասնորդական կոտորակների բազմապատկումը

Տեսական նյութ

Դրական տասնորդական կոտորակները բազմապատկելու

համար պետք է`

1) անտեսելով կոտորակների գրառումներում եղած ստորակետները` բազմապատկել ստացված բնական թվերը,

2) ստացված արտադրյալում աջից ստորակետով առանձնացնել

այնքան թվանշան, քանի թվանշան որ կա երկու արտադրիչների

կոտորակային մասերում միասին։

Օրինակ` 23,5 ⋅ 0,01 = 0,235 ։

Այս հաշվեկանոնին կարելի է հանգեցնել նաև այն դեպքերը, երբ

արտադրիչներից մեկը բացասական տասնորդական կոտորակ է։

Ձևակերպենք համապատասխան հաշվեկանոնը։

Տասնորդական կոտորակները բազմապատկելու համար պետք է՝

1) բազմապատկել այդ կոտորակների բացարձակ արժեքները,

2) ստացված արտադրյալից առաջ դնել + նշանը, եթե բազմապատկվող

կոտորակներն ունեն նույն նշանը, և դնել – նշանը, եթե

բազմապատկվող կոտորակների նշանները տարբեր են։

0,25 x 0,2 = 0,050 = 0,05

0,25×0,2 = 25/100 x 2/10 = 50/1000 = 5/100 = 0,05

Առաջադրանքներ(դասարանում)

1) Կատարե՛ք բազմապատկում.

ա) 3,81 ⋅ 2,95 = 11,2935 , դ) 17,32 ⋅ 896,1 = 15 520,652 է) 0,1 ⋅ 0,001,

բ) 16,387 ⋅ 0,29 = 4,75223 , ե) 1,11 ⋅ 0,32 , ը) 23,57 ⋅ 8,192 ,

գ) 0,782 ⋅ 0,55 , զ) 0,92 ⋅ 10,03 , թ) 17,17 ⋅ 17,17։

3,81 16,387

X x

2,95 0,29

11,2935 4,75223

1,11 x 0,32 = 111/100 x 32/100 = 111×32 / 10000 = 3552/10000 = 0,3552

2) Կատարե՛ք բազմապատկում.

ա) 12 ⋅ 0,36 , դ) 4 ⋅ 2,575 , է) 85 ⋅ 18,43,

բ) 200 ⋅ 1,25 , ե) 77 ⋅ 0,98 , ը) 9 ⋅ 34,392,

գ) 5 ⋅ 66,99 , զ) 134 ⋅ 1,73 , թ) 236 ⋅ 7,24։

ա) 12 ⋅ 0,36 = 4,32

3) Կատարե՛ք բազմապատկում.

ա) 7,31 ⋅ 2,06 ,

բ) 20,02 ⋅ (–11,99) ,

գ) 0,1 ⋅ 4,767 ,

դ) (–34,8) ⋅ (–0,348) ,

ե) (–5,32) ⋅ (–2,2) ,

զ) 12,12 ⋅ 10,01 :

Լրացուցիչ(տանը)

4) Կատարե՛ք բազմապատկում.

ա) 6,251 ⋅ 7, դ) 14,55 ⋅ 2, է) 7,86 ⋅ 12,

բ) 0,302 ⋅ 5, ե) 0,04 ⋅ 85, ը) 12,5 ⋅ 80,

գ) 18,11 ⋅ 30, զ) 6,37 ⋅ 9, թ) 31,232 ⋅ 25։

5) Ճանապարհորդը 4 ժ քայլել է 5,2 կմ/ժ արագությամբ և 3 ժ՝ 4,8 կմ/ժ արագությամբ։ Որքա՞ն ճանապարհ է նա անցել։

6) Կատարե՛ք գործողությունները և համեմատե՛ք արդյունքները.

ա) 3,76 ⋅ 0,1 և 10,26 ⋅ 0,03, դ) 4,25 ⋅ 11,1 և 56,8 ⋅ 0,2,

բ) 5,71 ⋅ 23 և 2,8 ⋅ 45, ե) 0,705 ⋅ 9,43 և 8,99 ⋅ 0,77,

գ) 1,92 ⋅ 8,4 և 17,5 ⋅ 0,8, զ) 0,006 ⋅ 1000 և 100 ⋅ 0,083:

Մայրենի 6․4

Աղայանական օրերի ամփոում Մայրենի

Posted on April 25, 2023April 25, 2023 by mhermskh

Աղայանական օրեր

Նախգծի իրականացման ժամանակը՝ ապրիլի՝ 3-ից- 28-ը։

Մասնակիցներ՝ 6-րդ դասարանցիներ։

Նախագծի ընթացք-նկարագիր-առաջադրանքներ

Համացանցից գտե՛ք հետաքրքիր տեղեկություններ Աղայանի մասին, կարդացե՛ք, վերածե՛ք ձայնագրության կամ տեսագրե՛ք:

Աղայանի մասին։

Գրել է մանկավարժական–մեթոդական բազմաթիվ աշխատություններ։ Առանձնակի կարևորություն ունի նրա «Ուսումն մայրենի լեզվի» Ա, Բ, Գ, Դ տարիների համար դասագրքերը, որոնցից առաջինը շուրջ 40 տարի (1875-1916) եղել է ամենատարածված այբբենարանը հայկական դպրոցներում։

1869 թվականին «Արարատ» ամսագրի առաջին համարներում հրապարակել է «խորհրդածություն դաստիարակության վերաբերյալ» հոդվածաշար։

Ձախից աջ՝ Գևորգ Բաշինջաղյան, Կոմիտաս, Ղազարոս Աղայան, Հովհաննես Թումանյան,ըգտհըյյյ Ավետիք Իսահակյան, (ներքևում) Վրթանես Փափազյան, Արշակ Չոպանյան

Աղայանը մասնավորապես զբաղվել է տարրական ուսուցման հարցերով և մշակել մայրենի լեզվի ուսուցման ու գրագիտության մեթոդիկա։ Հենց այդ սկզբունքներով են կազմված նրա «Արևիկ» այբբենարանը, տարրական դպրոցի չորս տարիների «Ուսումն մայրենի լեզվի» («Մայրենի լեզու» Ա, Բ, Գ, Դ) դասագրքերը, իսկ «Ուսումն մայրենի լեզվի, պատկերավոր, այբբենարան և առաջին ընթերցարան»–ը 1875–1916 թվականների միջոցում լույս է տեսել 33 անգամ, գրեթե վերահրատարակվելով ամեն տարի։ Դրանցում ներկայացված են բանաստեղծություններ, պատմվածքներ, առակներ, հեքիաթներ և այլն։

1869 թվականի մայիսից ստանձնելով «Արարատ» հանդեսի խմբագրի պաշտոնը, առաջին իսկ համարում զետեղում է «Մի քանի խոսք մեր սիրելի ազգակիցներին» առաջնորդող հոդվածը, նվիրված աշխատանքի գովքին։

Գրական գործունեություն

Աղայանը հարստացրել է մեր թարգմանական գրականությունը ռուս և արևմտաեվրոպական դասական գրողներից կատարած թարգմանություններով ու փոխադրություններով։ Նա թարգմանել է Իվան Կռիլովի, Ֆրիդրիխ Շիլլերի, Հայնրիխ Հայնեի, Լև Տոլսhտոյի, Ուիլյամ Շեքսպիրի գործերը։ Առանձնապես հիշատակության է արժանի Ալեքսանդր Պուշկինի «Ոսկի ձկնիկ» հեքիաթի փոխադրությունը։

Օգտագործել է Ա., Ղ. Աղ., Թոմաս, Հաբաշ, Ղ., Ղ. Ա., Վիգեն, Փրեյդում, Փրեյդուն ծածկանունները^[3]։

Ղազարոս Աղայանը նաև Թիֆլիսում Հովհաննես Թումանյանի կողմից ստեղծված Վերնատուն գրական խմբակի մշտական անդամներից էր։ Վերնատան մշտական անդամները շաբաթը մեկ-երկու անգամ հավաքվում էին Հովհաննես Թումանյանի տանը՝ իրար տեսնելու, զրույց անելու։ Այս հանդիպումների ընթացքում մեծ գրողները ընթերցում ու քննարկում էին համաշխարհային գրականության դասական և նոր հեղինակների գործերը, ինչպես նաև իրենց գործերն էին ներկայացնում ընդհանուր քննադատման։

Կարդացե՛ք Աղայանի ստեղծագործություններից մեկը (հեքիաթներից, մանկական պատմվածքներից), վերածե՛ք ռադիոթատրոնի:

ստեղծագործություններ

Հեքիաթներ՝

Խիզախը կամ Աներկյուղը

Արեգնազան կամ Կախարդական աշխարհ

Վիշապին հաղթողը

Հազարան Բուլբուլ

Արևամանուկ

Մանկական աշխարհայացք կամ Լույս ու մութ աշխարհները

Կախարդական պատկեր

Պոեմ՝ Տորք Անգեղ և Հայկանուշ Գեղեցիկ

Բանաստեղծություններ՝

Ղազարոս Աղայան. «Անահիտ»

Պատմիր Ղ․ Աղայանի մասին մի քանի նախադասությամբ․ ճանաչիր նրան։

Ղազարոս Աղայան՝ նշանավոր մանկավարժ, գրող, հրապարակախոս, ում գրական ձեռագիրը ընդմիշտ կմնա հայ գրական պատմության մեջ: Նրա մահվան տարելիցի օրը վերհիշենք մեծերի մտքերը Աղայանի մասին:

Ներկայացրու «Անահիտ» հեքիաթը։

Անահիտ հեքիաթը պատմում է գյուղի թաքավորի որդու և հասարակ մի գյուղացի աղջկա մասին։ Թ աքավորի որդին օրերից միօր գնում է որսի, նա լսում է աղբյուրի մոտից աղջկա զայն մոտենում է, աղբյուրին և տեսնում է Անահիտին ու սիրհարվում իսկ անահիտը ասում է, որ կամունանամ միայն են դեփքում երբ դու արհեստ իմանաս Վաչագան հարցնում է իսկ դուք ինչ արհեստեք նախտրում Անահիտ պատսխանում է գորգագորցյուն Վաչագանը խոսք է տալիս, որ կսովորի այտ արհեստ։

Արդյո՞ք նկատեցիր բացասական կերպարների։

Այո բացասական կերպարը հեքյատի ավազակներ։

Դուրս գրիր անծանոթ բառերը և բացատրիր։

ես այտեղ անծանոթ բառեր չգտա

Ներկայացրու Անահիտին։

Նա գյուղի հասարակ մի աղջիկեր, որը սիրում էր գորգագորցյուն և նաև շատ համրձակ էր։