Day: May 15, 2025

Posted in Քիմիա 8

Քիմիա (ամփոփում)

Posted on by mhermskh

1. Նյութ

Նյութը ամեն ինչ է, ինչը ունի զանգված և զբաղեցնում է տարածություն։ Օրինակ՝ օդ, ջուր, քար։

2. Մարմին

Մարմինը նյութից կազմված առարկա է։ Օրինակ՝ գնդակ, գիրք, բաժակ։

3. Ֆիզիկական և քիմիական երևույթներ

  • Ֆիզիկական երևույթ — փոխվում է միայն արտաքին տեսքը կամ ձևը (օրինակ՝ սառույցի հալում)։
  • Քիմիական երևույթ — առաջանում է նոր նյութ (օրինակ՝ մետաղի ժանգոտում)։

4. Մաքուր նյութ / խառնուրդ

  • Մաքուր նյութ — ունի հաստատուն բաղադրություն (օրինակ՝ ջուր, թթվածին)։
  • Խառնուրդ — բաղկացած է մի քանի նյութերից (օրինակ՝ օդ, աղաջուր)։

5. Պարբերական համակարգի կառուցվածք

Քիմիական տարրերը դասավորված են Դ. Ի. Մենդելեևի պարբերական համակարգում՝ ըստ նրանց պրոտոնների թվի և հատկությունների։

6. Ar / Mr

  • Ar (հարաբերական ատոմային զանգված) — մեկ ատոմի հարաբերական զանգվածը։
  • Mr (հարաբերական մոլեկուլային զանգված) — բոլոր ատոմների Ar-ների գումարը տվյալ մոլեկուլում։

7. Զանգվածային բաժին

Ցույց է տալիս, թե խառնուրդում ինչ զանգվածային տոկոսով է ներկայացված յուրաքանչյուր բաղադրիչ։

8. Պարզ / բարդ նյութ

  • Պարզ նյութ — կազմված է միայն մեկ տեսակի ատոմներից (օրինակ՝ O₂, Fe)։
  • Բարդ նյութ — կազմված է տարբեր ատոմներից (օրինակ՝ H₂O, CO₂)։

9. Թթվածին — ստացում, ֆիզ/քիմ հատկություններ

  • Ստացում — կալիումի պերմանգանատի տաքացումից կամ ջրից էլեկտրոլիզով։
  • Ֆիզ հատկ. — գազ է, անգույն, անհոտ։
  • Քիմ հատկ. — օքսիդացում է առաջացնում, աջակցում է այրմանը։

10. Ջրածին — ստացում, ֆիզ/քիմ հատկություններ

  • Ստացում — թթվի և մետաղի ռեակցիայից։
  • Ֆիզ հատկ. — թեթևագույն գազ, անգույն։
  • Քիմ հատկ. — այրվում է, միանում թթվածնի հետ՝ առաջացնելով ջուր։

11. Բարդ նյութեր — դասակարգում

Բարդ նյութերը դասակարգվում են՝

  • օքսիդներ,
  • թթուներ,
  • հիմքեր,
  • աղեր։

12. Քիմիական ռեակցիաների տեսակները

  1. Միացման — A + B → AB
  2. Քայքայման — AB → A + B
  3. Փոխատեղման — A + BC → AC + B
  4. Կրկնակի փոխատեղման — AB + CD → AD + CB

13. Մոլ

Մոլը նյութի քանակի միավոր է։ 1 մոլ = 6.022×10²³ մասնիկ։

14. Լուծույթներ

Լուծույթը համասեռ խառնուրդ է՝ կազմված լուծվող նյութից և լուծիչից։ Օրինակ՝ աղաջուր։

15. Գազի մոլային ծավալ

Սովորական պայմաններում (0°C, 1 atm) 1 մոլ ցանկացած գազի ծավալը հավասար է 22.4 լիտրի։