Day: September 25, 2025

Լրացուցիչ աշխատանք` պատասխանել հարցերին
1. Ո՞րն է օրգանիզմի ամենափոքր միավորը։
Կենդանի օրգանիզմի ամենափոքր միավորը բջիջն է։
2. Ի՞նչ օրգանական և անօրգանական նյութեր գիտեք, բերեք օրինակներր։
Անօրգանական նյութեր՝ ջուր, աղեր, թթուներ, հիմքեր, օրգանական նյութեր՝ սպիտակուցներ, նուլկեինաթթուներ, ածխաջրեր և նաև ճարպեր։
3. Բնութագրեք հիդրոֆիլ և հիդրոֆոբ նյութերը, բերեք օրինակներ։
Լավ լուծվող նյութերը կոչվում են հիդրոֆիլ, օրինակ՝ թթուներ, հիմքեր, ածխաջրեր, սպիտակուցներ և այլն։ Վատ, կամ ընդանրապես չլուծվող նյութերը կոչվում են հիդրոֆոբ նյութեր, նրանցից են՝ ճարպեր, թաղանթանյութ և այլն․

1․ Գրավոր վերլուծություն և հեղինակի ասելիքը

Ավետիք Իսահակյանի այս պատմվածքում ներկայացվում է Չինաստանի մի կայսր, որը կարծես բարի ու մարդասեր քայլ է անում․ ուզում է թեթևացնել ժողովրդի կյանքը՝ ծանր սև գլխարկները փոխարինելով սպիտակ, թեթև գլխարկներով։ Սակայն այդ անմեղ որոշումը, երբ անցնում է իշխանական աստիճանակարգի բոլոր օղակներով, վերածվում է բռնությունների և արյունալի հետևանքների։

Հեղինակի ասելիքը․

• Նույնիսկ ամենաբարի օրենքը, եթե իրականացվում է բռնի ուժով և կույր հնազանդությամբ, կարող է դառնալ վտանգավոր ու դաժան։
• Իշխանական մեքենան, որքան ներքև է իջնում, այնքան ավելի խիստ է դառնում (ինչպես վերևից ընկնող քարը՝ ուժգնանում է թափը)։
• Իշխանների և ժողովրդի միջև մեծ հեռավորություն կա․ կայսրը մտածում է բարիքի մասին, բայց իրական կյանքում այն վերածվում է հակառակ իրողության։

---

2․ Անհասկանալի բառեր և արտահայտություններ

• Ապարանք – արքայական պալատ։
• Պատշգամբ – շենքի ելուստ՝ սովորաբար բարձր տեղում, բաց հատվածով։
• Հրովարտակ – արքայական հրամանագիր, օրենք։
• Գավազան – փայտե երկար ձող, իշխանության խորհրդանիշ կամ պատժիչ գործիք։
• Շղթայի զարկում – երկաթե շղթաներով կապում էին բանտարկյալներին։

---

3․ Գոյականներ (հինգական օրինակներով)

Գոյականներ․

1. Կայսր
2. Ժողովուրդ
3. Գլխարկ
4. Ապարանք
5. Օրենք

Վերլուծություն․

• Կայսր – միավոր, Տեսակ: եզակի թիվ, ուղղական հոլով, նախադասության ենթակա։
• Ժողովուրդ – հավաքական, եզակի թիվ, սեռական հոլով («ժողովրդի»), պատկանում է որոշիչ կապի։
• Գլխարկ – նյութական, հոգնակի թիվ («գլխարկները»), ուղղական հոլով, լրացում կամ ենթակա։
• Ապարանք – եզակի թիվ, մեջհոլով («ապարանում»), լրացում։
• Օրենք – եզակի թիվ, ուղղական հոլով («օրենքը»), ենթակա կամ լրացում։

---

4․ Ածականներ և դրանց վերլուծություն

Ածականներ․

1. Երիտասարդ (կայսրը)
2. Հզոր (կյանք, իշխանություն)
3. Ծանր (գլխարկ)
4. Սպիտակ (գլխարկ)
5. Թեթև (գլխարկ)
6. Սաստիկ (զայրացած)
7. Դաժան (լուրեր)
8. Ուրախ (տրամադրություն)
9. Մեծ (նախարար, կայսրություն)
10. Մերկ (գլուխներ)

Վերլուծություն․

• Տեսակներ․
  • Որակական – երիտասարդ, հզոր, ծանր, սպիտակ, թեթև, սաստիկ, դաժան, ուրախ, մերկ։
  • Հարաբերական – մեծ (նախարար, կայսրություն), քանի որ ցույց է տալիս մեծություն։
• Կազմություն․
  • Պարզ ածականներ – երիտասարդ, հզոր, ծանր, սպիտակ, թեթև, դաժան, մեծ։
  • Ածանցավոր – սաստիկ (արմատ+ծիկ), ուրախ (ուր+ախ), մերկ (մեր+կ)։