Day: September 29, 2025

---

Սահմանադրությունը որպես մարդու իրավունքների և ազատությունների երաշխավոր

Սահմանադրությունը պետության հիմնական օրենքն է, որտեղ ամրագրված են պետության կառուցվածքը, իշխանության մարմինների գործառույթները և ամենակարևորը՝ մարդու և քաղաքացու հիմնարար իրավունքներն ու ազատությունները։

Սահմանադրությունը երաշխավորում է, որ պետության բոլոր մարմիններն ու քաղաքացիները պետք է գործեն օրենքի սահմաններում և հարգեն մարդու իրավունքները։ Այն պաշտպանում է յուրաքանչյուրին կամայականությունից, բռնությունից և անարդարությունից։

Մարդու իրավունքներն ու ազատությունները ներառում են՝

• կյանքի իրավունք,
• խոսքի և համոզմունքների ազատություն,
• կրթության, աշխատանքի և հանգստի իրավունք,
• ազատ տեղաշարժվելու, միավորումներ ստեղծելու իրավունք և այլն։

Այս իրավունքների պաշտպանությունն ապահովվում է ոչ միայն Սահմանադրությամբ, այլև դատարաններով, մարդու իրավունքների պաշտպանին (օմբուդսմենին) և միջազգային կազմակերպություններով

1․ Անհասկանալի բառերը և բացատրությունը

2․ Հակադրություններ պատմվածքում

Պատմվածքը կառուցված է հակադրությունների վրա․

• Աղքատ որբ երեխա ↔ հարուստ տներ և մարդիկ․ հարուստների մոտ՝ անտարբերություն, սառնություն, բայց երեխան մենակ ու սոված։
• Արևի ջերմություն ↔ ցուրտ քամի ու խավարը․ արևը կարծես միակ ընկերն է երեխայի համար, բայց գիշերը նրան թողնում է մենակ։
• Անտարբեր մարդիկ ↔ բարի հովիվն ու նրա ընտանիքը․ քաղաքում ոչ ոք չի օգնում երեխային, իսկ սարի հովիվը նրան ընդունում է իր ընտանիք։
• Արտաքինը (ցնցոտիներ, մրսածություն) ↔ ներքին աշխարհը (երազանքներ, արևի հետ հանդիպելու ցանկություն)։

---

3․ Երկու աշխարհների բնութագրում

• Քաղաքի աշխարհը
  • Ցրտոտ, անտարբեր, սառնասիրտ։
  • Մարդիկ միայն իրենց գործերով էին զբաղված,
• Սարի աշխարհը (հովվի տունը)
  • Թեպետ աղքատ էր, բայց լիքն էր սիրով ու հոգատարությամբ։

Առաջադրանքներ․
1) Գրե՛ք կոորդինատների սկզբնակետով և M(3; 3) կետով անցնող ուղղի հավասարումը:
x=y
2) Գրե՛ք կոորդինատների սկզբնակետով և N(2; — 2) կետով անցնող ուղղի հավասարումը:
x=-y
3) Գրեք այն ուղղի հավասարումը, որն անցնում է տրված երկու կետերով․
ա) A(1; −1) և B(-3; 2)
x-1/-3-1=y+1/2+1
x-1/-4=y+1/3
3x-3=-4y-4
3x+4y+1=0
բ) C(2; 5) և D(5; 2)
x-2/5-2=y-5/2-5
x-2/3=y-5/-3
-3x+6=3y-15
-3x+3y+21=0
գ) M(0; 1) և N(-4; -5)
x-0/-4-0=y-1/-5-1
x/-4=y-1/-6
-6x+=-4y+4
-6x+4y+4=0
4) Գտեք 4x + 3y — 6 = 0 և 2x + y — 4 = 0 ուղիղների հատման կետի կոորդինատները։
{4x+3y-6=0
{6x+3y-12=0
2x-6=0
x=3, y=-2
5) Սեպտեմբեր ամսվա մաթեմատիկական ֆլեշմոբ․

1. ՀՀ օգտակար հանածոների քարտեզ-նշել հետևյալ օգտակար հանածոների հանքավայրերը. ոսկի, պղինձ, մոլիբդեն, երկաթ, տուֆ, հանքային ջրեր: 

2. ՀՀ գետային ցանցի քարտեզ-նշել հետևյալ գետերի անունը, երկարությունը, ակունքն ու գետաբերանը-Ախուրյան, Քասախ, Հրազդան Արփա, Որորտան, Ողջի, Փամբակ, Ձորագետ, Դեբեդ, Աղստև:
Ախուրյան — երկարություն՝ 186 կմ, գետաբերան՝ Արաքս գետ, ակունք ՝ Արփի լիճ
Քասախ — երկարություն՝ 89 կմ, գետաբերան՝ Սևջուր, ակունք՝ Արագած
Հրազդան Արփա — Երկարությունը ՝ 141 կմ, գետաբերան՝ Արաքս, ակունքը ՝ Սևան
Որոտան — երկարությունը ՝ 178 կմ, գետաբերան՝ Հագարի, ակունքը ՝ Զանգեզուրի լեռնաշղթա
Ողջի — երկարությունը ՝ 85 կմ, գետաբերան՝ Արաքս, ակունքը ՝ Կապուտջուղ
Ձորագետ — երկարություն՝ 67 կմ, գետաբերան՝ Դեբեդ, ակունքը՝ Ջավախքի և Բազումի լեռնաշղթաների միացման վայրը
Դեբեդ — եկարությունը ՝ 178 կմ, գետաբերան՝ Խրամ, ակունքը ՝ Փամբակի և Ձորագետի միացումից
Աղստև — երկարություն՝ 133 կմ, գետաբերան՝ Կուր գետ, ակունք՝ Փամբակի լեռներ