Day: November 24, 2025

Ինչպիսի՞ հողեր կան Հայսատանում։

• Լեռնամարգագետնային հողեր
• Դարչնագույն հողեր
• Շագանակագույն հողեր
• Սևահողեր
• Անապատա-կիսաանապատային հողեր
• Ալյուվիալ (գետաբերանի) հողեր
• Անգային հողեր (աղակալած, քարքարոտ)

Նկարագրե՛լ կիսաանապատային հողերը։

Տարածված են հիմնականում Արարատյան դաշտում, Մասիսի, Արտաշատի, Եղեգնաձորի ստորին մասերում։

Կազմվում են չոր, տաք կլիմայական պայմաններում։

Քիմիական կազմը հաճախ ունի աղակալում, գիպս և կարբոնատներ։

Բույսածածկը աղքատ է՝ աճում են քաղցրաթուրտ և ջրակայուն իներ՝ աղուտ, ուզառ, քյոռլուկ, աղասեր թփեր։

Մարդու միջամտությամբ (ոռոգում) դառնում են բարձր բերքատու, հատկապես այգեգործության և բանջարաբոստանային մշակաբույսերի համար։

Նկարագրե՛լ ամենատարածված հողատեսակը։

Զարգանում են միջին լեռնային գոտում (1000–1800 մ)։

Բավարար քանակի խոնավություն և տաք ամառ։

Հողի կառուցվածքը միջինածխաթթված է, բերրիությունը՝ միջինից բարձր։

Վարանուն գույն – բացից մինչև մուգ դարչնագույն։

Հարմար են հացահատիկայինների, բանջարեղենի, ինչպես նաև այգիների համար։

Ինչպիսի՞ էնդեմիկ բուսատեսակներ գիտեք Հայաստանում։

Հայաստանի էդեմիկ բույսերն են՝ պատատուկ հայկական, ոչնաթափ հայկական, օշինդր հայաստանյան, <<Հայաստանի արմատ>>՝ տորոն, աչնի Զանգեզուր, և կաղնի արաքսյան։

Ինչպիսի՞ էնդեմիկ կենդանատեսակներ գիտեք Հայաստանում։

Հայաստանում կան 75 կաթնասուններ, 302 թռչուններ, 43 սողուներ, անողնաշարավորներ՝ ավելի քան 11000-ը։ Շատ կենդանատեսակներ հատուկ են միայն Հայկական լեռնաշխարհին և հարակից տարածքներին։ Դրանք են հայկական վայրի վոչխարը, բեզոարյան այծը, կովկասյան փասիանը, հայկական եղջերավոր օձը և այլն։

Հիմնականում ՀՀ անտառները ինչպիսի՞ նշանակություն ունեն։

Էկոլոգիական նշանակություն – պահպանում են հողի բերրիությունը, կանխում են հողաշեղումները։

Կլիմակարգավորող դեր – մեղմացնում են օդի ջերմաստիճանի տատանումները։

Ջրակարգավորող դեր – նպաստում են գետերի և աղբյուրների կայուն հոսքին։

Օդի մաքրում – կլանում արտադրում են թթվածին։

Կենսաբազմազանության օջախներ – շատ կենդանիների ու բույսերի բնական տուն։

Թաղանթային / հողապաշտպան դեր լեռնային պայմաններում։

Ի՞նչ կներկայացնեք ֆրիգանոիդ բուսականության մասին։

• Ֆրիգանոիդը չոր լեռնային թփուտային բուսածածկ է։
• Տարածված է Արցախում, Զանգեզուրում, Վայոց ձորում, Արարատի լանջերին։
• Բնորոշ են ցածրամեծություն, հաստաճյուղ, միշտ կանաչ կամ կիսաիշտուկ թփեր։
• Հանդիպող տեսակներ՝ քրքումի եղեգին, յասամանախոտ, քարափճյան, սպիտակաթուփ, հետերոպտերոներ և այլն։
• Դրանք դիմանում են չորությանը, արևային ինտենսիվ ճառագայթմանը և աղքատ հողերին։

Նկարագրե՛լ անապատային և կիսանապատային գոտին։

Անապատային գոտի

• Շատ չոր կլիմա, խիստ տաք ամառ։
• Հողերը աղակալած են, կարբոնատային, հաճախ՝ ավազային։
• Բուսածածկը շատ թույլ է – հիմնականում աղուտ, խոտիկներ, ուզառ, ածիկ, թփուտներ։

Կիսաանապատային գոտի

• Ավելի խոնավ է, քան անապատայինը։
• Գտնվում է հիմնականում Արարատյան դաշտում և նրա շրջակա ստորին լանջերին։
• Հողերը՝ շագանակագույն, աղակալած, երբեմն գիպսային։
• Բույսեր՝ ծռախոտ, քյոռլուկ, աղուսային թփեր, ոզոռ, մոտ գետերի՝ հացազգիներ։
• Կենդանիներ՝ օձեր, կալիֆոռնիական փայտփորիկ, ճիտակ, մկնանմաններ։

1.Ո՞ր նյութերն են կոչվում աղեր:

Պատասխանիր՝ ո՞ր իոններից է կազմված և ինչպե՞ս է ստացվում։

2. Ի՞նչ իոններից են կազմված հետևյալ աղերը դիսոցի՛ր։

ա) NaCl
բ) CaCO₃
գ) CuSO₄
դ) KNO₃

3. Գրի՛ր հետևյալ աղերի բանաձևերը ըստ անվանումների․

ա) Կալցիումի քլորիդ
բ) Նատրիումի սուլֆատ

4 . Գրի՛ր, ինչ կստացվի, երբ  միմյանց հետ փոխազդեն․

ա) H₂SO₄ + KOH → ?
բ) CuO + 2HCl → ?
գ) Na₂CO₃ + CaCl₂ → ?

Առաջադրանքներ․
1) Լուծե՛ք անհավասարումը.
ա) (x — 2)(x — 6)(x — 7) > 0
(-∞;2) -, (2;6) +, (6;7) -, (7;∞) +
x ∈ (2;6)U(7;∞)
բ) (x + 5)(x — 1)(x + 2) < 0
(-∞;-5) -, (-5;-2) +, (-2;1) —
x ∈ (-∞;-5)U(-2;1)
գ) (x + 1)(x — 4)(x + 8)² < 0
(-∞;-8) -, (-1;4) -, (4;∞) +
x ∈ (∞;-8)U(-1;4)
դ) (x — 2)³ (x — 5)²(x + 2) < 0
(-∞;-2) -, (-2;2) +, (2;3) —
x ∈ (-∞;-2)U(2;3)

2) Լուծե՛ք անհավասարումը.

ա) (-∞;-3) +, (-3;2) +, (2;5) -, (5;∞) +
x ∈ (-∞;-3)U(5;∞)
բ)
գ) (-∞;-2) -, (-2;1) -, (1;4) -, (4;∞) +
x ∈ (-∞;-2)U(1;4)
դ) (-∞;-3) +, (-3;1) -, (1;10) -, (10;∞) +
x ∈ (-3;1)U(1;10)

3) Լուծե՛ք անհավասարումը.

ա) x ∈ [5;∞)
բ) x ∈ (9;∞)
գ) x ∈ (-∞;-15)
դ) x ∈ [4;∞)

4) Լուծե՛ք անհավասարումը.

ա) (-∞;-6) -, (-6;1) +, (1;4) -, (4;∞) +
x ∈ (-6;1)U(4;∞)
բ) (-∞;-5) +, (-5;-4) +, (-4;∞) +
x ∈ (-∞;-5)U(-4;∞)
գ) (-∞;-20) -, (-20;-6) -, (-6;9) -, (9;20) +, (20;∞) +
x ∈ (-∞;-20)U(-6;9)
դ) (-∞;-18) +, (-18;-9) +, (-9;-6) +, (-6;27) -, (27;∞) —
x ∈ (-6;27)U(27;∞)