Month: November 2025

• Գրիր աղաթթվի քիմիական բանաձևը։
• HCl։
• Նշիր՝ որ տարրերն են կազմում ծծմբական թթուն (H₂SO₄)։
• ջրածին, ծծմբի, թթվածին)։
• Թթուների բաղադրության մեջ պարտադիր ի՞նչ տարր կա։
• ջրածին
• Ինչ իոն է տալիս թթուն ջրում լուծվելիս։
• H₃O
• Նշիր՝ ուժեղ թե թույլ թթու է․
  ա) HCl
  բ) H₂CO₃
• Ընտրիր՝ որ նյութն է թթու.
  ա) NaOH
  բ) H₂SO₄
  գ) CaO
• Նշիր՝ որ նյութերն են ստացվում թթվի և հիմքի փոխազդեցության արդյունքում։
• Գրի՛ր ազոտական թթվի բանաձևը և ասա դա միատոմյա՞, թե բազմատոմյա թթու է։
• Գրի՛ր թթվի անվանումները.
  ա) H₂SO₄ →ծծմբաթթու
  բ) HNO₃ → ազոտաթթու
  գ) H₂CO₃ → ածխաթթու
• Նշիր, թե որ թթուներն են ուժեղ, իսկ որոնք՝ թույլ․
  HCl-ուժեղ, H₂SO₄-ուժեղ, H₂CO₃-թույլ., H₂S-թույլ.
• Գրիր թթվի և հիմքի փոխազդեցության հավասարումը․
  NaOH + HCl → NaCl + H2O
• Գրիր մետաղի և թթվի փոխազդեցության հավասարումը․
  Zn + H2SO4 → ZnSO4 + H2
• Գրիր մետաղական օքսիդի և թթվի փոխազդեցությունը․
  CuO + H2SO4 → CuSO4 + H2O
• Հաշվիր՝ քանի գրամ աղաթթու է անհրաժեշտ 5 գ կալցիումի օքսիդը չեզոքացնելու համար։   CaO+2HCl→CaCl2 +H2 O

q=10կլ

A=500ջ

u=A\q

u=500ջ\10կլ=50վ

ք=100

A=1,4կջ=14000ջ

U=A\q=14000ջ\100կլ=14Վ

q=15կլ

U=220վ

A=U*q=220*15կլ=3300ջ

Էսսե՝ Սփյուռքը և նռնենու խորհրդանշական ուժը

Նախաբան։

Հայ ժողովրդի պատմության ամենացավալի էջերից մեկը՝ 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանությունը, ոչ միայն միլիոնավոր կյանքեր խլեց, այլև վերափոխեց մեր ազգի տարածական և հոգևոր դեմքը։

Պատմական մաս։

Այդ ողբերգությունից հետո ձևավորվեց հայկական սփյուռքը․ հարյուր հազարավոր հայեր, փրկվելով կոտորածներից, հարկադրված թողեցին իրենց հայրենիքն ու տարածվեցին աշխարհի տարբեր ծայրերը՝ Ֆրանսիա, ԱՄՆ, Ռուսաստան, Լիբանան, Սիրիա և բազմաթիվ այլ երկրներ։ Սակայն ընդհատված կյանքերի տխուր պատմության կողքին սփյուռքի հայերը կարողացան ստեղծել նոր միջավայրեր՝ կառուցելով դպրոցներ, եկեղեցիներ, մշակութային կենտրոններ և կազմակերպություններ, որոնք դարձան ազգային ինքնության պահապաններ։

Սփյուռքը ոչ միայն տեղ գտավ օտար երկրներում, այլև կրեց իր հետ հայկական ոգին։ Աշխարհի տարբեր հատվածներում ստեղծված համայնքները շարունակեցին պահպանել և փոխանցել լեզուն, մշակույթը, ավանդույթները և հավատը։ Այսօր էլ սփյուռքի հայերը մեծ աջակցություն են ցուցաբերում Հայաստանին՝ թե տնտեսական, թե կրթական, թե մշակութային ոլորտներում։ Նրանք դարձել են հայ ժողովրդի առավել կարևոր ուժերից մեկը, որը պահպանում է ազգային միասնությունն ու անքակտելի կապը հայրենիքի հետ։

Գրական մաս։

Այս պատմական իրականությունը հաճախ արտացոլվում է նաև գրականության մեջ, որտեղ խորհրդանշական պատկերները դառնում են ազգի հիշողության կրողներ։ Նման մի խորհրդանիշ է նռնենին, որն առանձնանում է իր խորքային իմաստով։ Պատմվածքում նռնենին հանդես է գալիս որպես հիշողության, հայրենիքի և հայրենասիրության կենդանի խորհրդանիշ։ Այն ոչ միայն մի ծառ է, այլ տուն՝ մանկության, ջերմության և արմատների տուն։ Նռնենու ծաղկունքը մեզ հիշեցնում է, որ անցած ժամանակը չի մահանում, այն շարունակում է ապրել մարդու սրտում՝ ինչպես չորացածից կրկին ծաղկող ծառը։

Նռնենու միջոցով հեղինակը փոխանցում է այն միտքը, որ որքան էլ կյանքը փոխվի, որքան էլ մարդը գտնվի հեռու իր հողից, նրա ներաշխարհում միշտ կա մի անկյուն, որտեղ ապրում են հիշողությունները՝ տան հոտը, երկրի արևը, ծնողների ժպիտը։ Այդ հիշողությունն է, որ ուժ է տալիս պահպանելու ազգային ինքնությունը օտար միջավայրում։ Նռնենին դառնում է կամուրջ անցյալից դեպի ներկա, արմատ, որից սնվում է մարդը, որպեսզի չկորցնի ինքն իրեն։

վերջնամաս

Այսպիսով, սփյուռքը և նռնենու խորհրդանիշը փոխկապակցված են նույն գաղափարի շուրջ՝ մարդը կարող է հեռանալ հայրենիքից, բայց հայրենիքը չի հեռանում մարդուց։ Անկախ ժամանակից ու տարածությունից, ազգային հիշողությունը մնում է անսասան, իսկ սփյուռքի յուրաքանչյուր հայ՝ մեզանից յուրաքանչյուրը, պահում է իր մեջ այդ հիշողության նռնենին, որը շարունակում է ծաղկել՝ հիշեցնելով մեր արմատները և ազգային միասնականության կարևորությունը։

Առաջադրանքներ․

1)Նման են ABC և A₁B₁C₁ եռանկյունները, եթե AB = 3մ, BC = 4մ, AC = 6մ, A₁B₁ = 9մ, B₁C₁ = 12մ , A₁C₁ = 18մ:

AB/A1B1=BC/B1C1=AC/A1C1=3/9=4/12=6/18=1/3

2)Նման են երկու եռանկյուններ, եթե մեկի կողմերը հարաբերում են ինչպես 3:8:9, իսկ մյուսի կողմերը 24 սմ, 9 սմ, 27 սմ են:

9\3=3

24\8=3

27\9=3

Երկու եռանկյունները նման են,

3)ABC և BCD եռանկյուններում AB = 36

սմ, BC = 18սմ, AC = 20 սմ, DC = 9սմ, DB = 10 սմ: Ապացուցեք, որ ΔABC ~ ΔBCD :

4)O գագաթով անկյան կողմերից մեկի վրա վերցված են A և B, իսկ մյուսի վրա C և D կետերը այնպես, որ AO = 4 սմ, BO = 7սմ, OC =12 սմ, OD = 21սմ: Նման են OAC և OBD եռանկյունները:

Այո, նման են։

5)Ըստ նկարների տվյալների՝ գտեք x–ը և y–ը։

6)M-ը և N-ը ABC եռանկյան համապատասխանաբար AB և BC կողմերի միջնակետերն են: Ապացուցեք, որ ABC եռանկյունը նման է MBN եռանկյանը:

1)Տրված է y = x² ֆունկցիայի գրաֆիկը: Այն y-ների առանցքի երկայնքով ձգեցին a անգամ, այնուհետև տեղաշարժեցին b միավորով ձախ և c միավորով ներքև։ Արդյունքում ստացվեց y = 5 * (x + 4)² — 2 ֆունկցիայի գրաֆիկը: Գտե՛ք a-ն, b-ն ու c-ն:

A=5

B=4

C=2

2)Տրված է y = — x² ֆունկցիայի գրաֆիկը: Այն y-ների առանցքի երկայնքով ձգեցին 3 անգամ, այնուհետև 5 միավորով աջ և 7 միավորով վերև։ Ո՞ր ֆունկցիայի գրաֆիկը ստացվեց:

y=-3(x-5)²+7

3)Տրված է y = x² ֆունկցիայի գրաֆիկը։ Այն սեղմեցին a անգամ, այնուհետև տեղաշարժեցին 4 միավորով ներքև։ Արդյունքում ստացվեց y = 1/8 * x² — 4 ֆունկցիայի գրաֆիկը: Գտե՛ք a-ն:

1/8

4)Պատկերե՛ք ֆունկցիայի գրաֆիկը.
ա) y = (x + 1)² + 3
բ) y = 3 * (x — 2)² — 1 ,
գ) y = — 2 * (x + 7)² + 1

5)Գտե՛ք հետևյալ պարաբոլի գագաթի կոորդինատները.
ա) y = 2(x — 4)²
բ) y = — (x + 2)² — 5
գ) y = x² + 5
դ) y = 8 * (x — 11)² + 20
ե) y = — 5/9 * (x + 3)² + 1
զ) y = 4 * (x — 3)² — 12

6)Պարզե՛ք պարաբոլի ճյուղերի ուղղությունը: Դրանք հատվո՞ւմ են աբսցիսների առանցքի հետ.
ա) y = (x — 1)² + 3
բ) y = — 2 * (x — 5)² + 6
գ) y = — 7 * (x — 8)² — 14
դ) y = 4x² — 16
ե) y = — 3 * (x + 4)² — 15

1. Приём «говорящие имена и фамилии». Как живётся герою с таким именем?
Родился Акакий Акакиевич против ночи, если только не изменяет память, на 23 марта. Родильнице предоставили на выбор любое из трех, какое она хочет выбрать: Моккия, Соссия, или назвать ребенка во имя мученика Хоздазата. «Нет, — подумала покойница, — имена-то все такие». Чтобы угодить ей, развернули календарь в другом месте; вышли опять три имени: Трифилий, Дула и Варахасий. «Вот это наказание, — проговорила старуха, — какие всё имена; я, право, никогда и не слыхивала таких. Пусть бы еще Варадат или Варух, а то Трифилий и Варахасий». Еще переворотили страницу — вышли: Павсикахий и Вахтисий. «Ну, уж я вижу, — сказала старуха, — что, видно, его такая судьба. Уже если так, пусть лучше будет он называться, как и отец его. Отец был Акакий, так пусть и сын будет Акакий». Таким образом и произошел Акакий Акакиевич.
2. Как к Акакию Акакиевичу Башмачкину относятся сослуживцы?
Молодые чиновники подсмеивались и острились над ним, во сколько хватало канцелярского остроумия, рассказывали тут же пред ним разные составленные про него истории; про его хозяйку, семидесятилетнюю старуху, говорили, что она бьет его, спрашивали, когда будет их свадьба, сыпали на голову ему бумажки, называя это снегом. Но ни одного слова не отвечал на это Акакий Акакиевич, как будто бы никого и не было перед ним; это не имело даже влияния на занятия его: среди всех этих докук он не делал ни одной ошибки в письме. Только если уж слишком была невыносима шутка, когда толкали его под руку, мешая заниматься своим делом, он произносил: «Оставьте меня, зачем вы меня обижаете?»
3. Каково авторское отношение к герою?
Автор относится к Акакию Акакиевичу с глубоким сочувствием и жалостью. Гоголь высмеивает окружающий мир, но не смеётся над героем, а оплакивает его судьбу: «Оставьте же его, зачем вы оскорбляете его? Ведь он и так уже лишён удовольствий…»
Эта фраза показывает сострадание автора к маленькому, беззащитному человеку, живущему в мире без тепла и участия.
4. На какие жертвы идёт герой ради приобретения новой шинели?
«Он решился ограничить себя в употреблении чаю по вечерам, и писать без свечи… Он перестал ходить к трактиру, где ему давали ужин за восемь копеек…» Акакий Акакиевич отказывает себе во всём, чтобы накопить деньги на новую шинель
5. Какие перемены в жизнь героя вносит новая шинель?
Шинель приносит Акакию Акакиевичу ощущение счастья, уважения и обновления.
«Он почувствовал, что его жизнь как бы переменилась. Он сделался как-то веселее, словно женился…» Коллеги впервые обращают на него внимание, зовут на праздник.
6. Опишите петербургскую площадь, на которой ограбили Акакия Акакиевича. В чем заключается особый драматизм этой ситуации?
Площадь изображена как тёмное, пустынное и холодное место, будто сама среда участвует в трагедии. «Площадь была пуста. Не видно было ни души. Ветер свистел в переулках…». Драматизм заключается в том, что герой, едва успевший ощутить радость жизни, лишается всего.
7. Как в повести нарисован групповой портрет петербургского чиновничества?
Гоголь рисует чиновников как равнодушных, чванливых и бесчеловечных людей, не замечающих «маленького человека». «Никто не щадил его, все издевались и смеялись над ним…». Они живут по принципу чинопочитания, где величина чина определяет “величину” человека.
8. К кому обращается Акакий Акакиевич за  помощью? Почему  чиновники не  спешат  помочь Башмачкину?
Он обращается к значительному лицу, надеясь на справедливость. Но тот принимает его с холодной надменностью, потому что занят сохранением собственного авторитета. «Он привык, чтобы простые смертные поражались, когда входили к нему…». Чиновники не помогают, так как для них судьба маленького человека ничего не значит.
9. Каким же вы увидели «значительное  лицо»?
«Значительное лицо недавно сделалось значительным лицом и потому старалось поддерживать своё достоинство разнообразными средствами…». Он символизирует систему, подавляющую человека.
10. Финал повести. Кого «наказывает»  призрак Башмачкина? Почему?
Призрак Акакия Акакиевича мстит “значительному лицу”, отнимая у него шинель. «С него сняли шинель, и при этом голос сказал страшно: “А вот теперь-то я тебя поймал! Твоя-то шинель мне и нужна!”».
11. Зачем автор в реалистическом произведении использует элементы фантастики?
Фантастика у Гоголя подчёркивает нравственный смысл происходящего: в реальности герой бессилен, а в мире фантазии восстанавливается справедливость. Призрак Башмачкина становится образом возмездия угнетённого человека, чья душа не смирилась.
12. Какие чувства у читателя вызывает герой? Когда вы смеялись, а когда сочувствовали ему?
Сначала Акакий Акакиевич вызывает улыбку своей наивностью и простотой, но затем читатель глубоко сочувствует его судьбе. «Он умер, и Петербург остался без Акакия Акакиевича, как будто бы в нём и не было человека…».

Դասը ամփոփել հետևյալ հարցերի միջոցով՝
1. Ի՞նչ նշանավոր լեռներ կան հրաբխային լեռնավահանների մարզում։
Հրաբխային լեռնավահանների մարզում նշանավոր են Ջավախքի, Արագածի, Գեղամա, Վարդենիսի հրաբխային լեռները։
2. Ի՞նչ է սարահարթը։
Սարահարթը բարձրադիր հարթ տարածք է, որը կազմված է հին հրաբխային և լեռնային շերտերից։
3. Թվարկե՛ք ՀՀ-ում մի քանի սարահարթեր։
ՀՀ-ում կան Լոռվա, Շիրակի, Սանահինի, Գեղամա, Աշոցքի և Բաշկիչեթի սարահարթերը։
4. Ի՞նչ գոգոավորությունների է բաժանվում Միջնարաքսյան գոգավորության մարզը։
Միջնարաքսյան գոգավորության մարզը բաժանվում է Արարատյան, Վայոց Ձորի և Սևանի գոգավորությունների։
5. Լեռնավահանների հարևանությամբ գոյացել են առանձին հրաբխային լեռնազանգվածներ, թվարկե՛ք դրանցից երեքը։
Այդպիսի լեռնազանգվածներ են Արագածը, Գութանասարը և Փամբակ

Առաջադրանք 1
> Դասը սովորել պատմել – Հայաստանը 1917 թ. արմատական փոփոխությունների փուլում /էջ 39-43,գրավոր պատասխանել հարցերին էջ 43/ դասագիրք

ՀԻՄՆ ՆԱԿԱՆ ԳԱՂԱՓԱՐՆԵՐ
ա. Ներկայացրո՛ւ: Նկարագրի՛ր Փետրվարյան հեղափոխությունը և Հոկտեմբերյան հեղաշրջումը: Ներկայացրու Արևմտահայ և Արևելահայ ազգային խորհուրդների և ազգային զորամասերի ստեղծման գործընթացները:
1917 թ. փետրվարի վերջին Պետրոգրադում տեղի ունեցավ հեղափոխություն, որի պատճառը դարձան պատերազմից եկավ բազմաթիվ դժվարությունները։ Ռոմանովների տոհմը տապալվեց և իշխանությունը անցավ Ժամանակավոր կառավարությանը, որը խոստացավ ժողովրդավարական բարեփոխումներ։ Սակայն երկրում միաժամանակ գործեցին նաև բանվորական և զինվորական խորհուրդներ՝ առաջ բերելով երկիշխանություն։ Նույն տարվա հոկտեմբերի 25-ին (նոյեմբերի 7-ին) բոլշևիկները Վլադիմիր Լենինի գլխավորությամբ իրականացրին զինված հեղաշրջում։ Ժամանակավոր կառավարությունը տապալվեց, և ստեղծվեց նոր իշխանություն՝ Ժողովրդական կոմիսարների խորհուրդը։
բ. Բացատրիր: Ի՞նչ գործոններով էին պայմանավորված հեղափոխական իրադրության առաջացումը և 1917 թ. փետրվարին Ռոմանովների արքայատոհմի տապալումը Ռուսաստանում: Ինչպե՞ս կբնութագրես երկիշխանության առաջացումը: ժամանակավոր կառավարման ի՞նչ համակարգ ստեղծվեց Անդրկովկասում ու Հայաստանում:
Ռուսաստանում հեղափոխական իրադրությունը պայմանավորված էր երկրում բազվաթիվ չլուծված հիմնախնդիրների և հատկապես պատերազմի դժվարությունների վրա։ Արդյունքում մարտի սկզբին Ռուսաստանում իշխող Ռոմանովների արքայատոհմը տապալվեց։ Պետրոգրադի խորհուրդը և Ժամանակավոր կառավարությունը ձևավորում են յուրօրինակ երկիշխանություն: 1917 թ. մարտի 9-ին Ժամանակավոր կառավարությունը երկրամասը կառավարելու նպատակով կուսակցական սկզբունքների համադրությամբ ստեղծում է Անդրկովկասյան հատուկ կոմիտե (ԱՀԿ)։
գ. Վերլուծի՛ր: Ինչո՞ւ էին Այսրկովկասի հիմնական ազգերը պայքարում վարչատարածքային փոփոխությունների համար և ի՞նչ պատկերացումներ ունեին հայերը այդ հարցում:
Հեղափոխություններից հետո, ցարական կարգերի տապալմամբ տարբեր ազգեր ձգտում էին ստեղծել իրենց պետությունները։ Վրացիները, հայերը և ադրբեջանցիները պայքարում էին իրենց տարածքային ամբողջականությունը պահպանելու և անկախության համար։ Հայերը ձգտում էին միավորել Արևելյան և Արևմտյան Հայաստանի տարածքները մեկ ամբողջական վարչատարածքային միավորի մեջ։ Հայերը ձգտում էին ցեղասպանության հետևանքով հայաթափված վայրեր վերադարձնել
փրկված արևմտահայերին։

1)Տրված x-երի համար գտե՛ք y-ի այնպիսի արժեք, որ (x, y) կետը լինի y = x² պարաբոլի վրա.
ա) x = 0
y=0,
բ) x = 3
y=9,
գ) x = — 3.2
y=10․24,
դ) x = 111
12321,
ե) x = √5.5
5․5,
զ) x = — √13
-13,
է) x = 2√3
12,
ը) x = — 6√1.5
54։
2)Հայտնի է, որ (x, y) կետը պատկանում է y = x² պարաբոլին: Գտե՛ք y-ի տրված արժեքի համար x-ի բոլոր հնարավոր արժեքները: Քանի՞ այդպիսի x կա.
ա) y = 0
x=0,
բ) y = 25
x=625,
գ) y = 196
38416,
դ) y = 2.89
8․3521,
ե) y = — 16
գոյություն չունի,
զ) y = -2
գոյություն չունի,
է) y = 2
4,
ը) y = 45
2025։
3)Ո՞ր կետերում է տրված ուղիղը հատում y = x² ֆունկցիայի գրաֆիկը.
ա) y = 0
բ) y = 5
գ) y = — 1.1
դ) y = 64

4)Կառուցե՛ք y = x² ֆունկցիայի գրաֆիկի համաչափը x-երի առանցքի նկատմամբ:

5)Տրված է y = x² ֆունկցիան: Ո՞ր կետերում է ֆունկցիան ընդունում ա) 9, բ) 0, գ) 15, դ)– 25 արժեքը: