Author: mhermskh

ա. Ներկայացրո՛ւ։ Ինչպիսի՞ն էր դրությունը Լեռնային Ղարաբաղում Ադրբեջանի կազմում գտնվելու շրջանում։

Լեռնային Ղարաբաղը, գտնվելով Ադրբեջանի կազմում, գտնվում էր բարդ և լարված վիճակում։ Չնայած նրան, որ բնակչության մեծ մասը հայեր էին, նրանք հաճախ ենթարկվում էին ազգային խտրականության։

Հայերեն լեզվի և մշակույթի զարգացումը սահմանափակվում էր, դպրոցներում և պետական հաստատություններում գերակշռում էր ադրբեջաներենը։ Տնտեսական առումով նույնպես մարզը հետ էր պահվում․ քիչ ներդրումներ էին կատարվում, և զարգացումը դանդաղ էր։

Այս ամենը հանգեցնում էր նրան, որ տեղի հայ բնակչությունը դժգոհ էր և ձգտում էր միանալ Հայաստանին։

բ. Բացատրի՛ր։ Ինչպե՞ս տեղի ունեցավ Սումգայիթյան ոճրագործությունը։

Սումգայիթյան ջարդեր տեղի ունեցան 1988 թվականի փետրվարին Ադրբեջանի Սումգայիթ քաղաքում։

Այդ օրերին սկսվեցին զանգվածային անկարգություններ, որոնք ուղղված էին հայերի դեմ։ Քաղաքում բնակվող հայերը ենթարկվեցին հարձակումների, բռնությունների և սպանությունների։ Տները թալանվում և այրվում էին։

Իշխանությունները սկզբում ուշ արձագանքեցին, ինչը թույլ տվեց, որ բռնությունները տարածվեն և ավելի մեծ վնաս պատճառեն։ Այս դեպքերը մեծ ցնցում առաջացրին և խորացրին հայ-ադրբեջանական հակամարտությունը։

գ. Վերլուծի՛ր։ Ի՞նչ քաղաքականություն էր վարում ԽՍՀՄ իշխանությունը ԼՂ-ի հարցի շուրջ։

Խորհրդային Միություն-ի իշխանությունները Լեռնային Ղարաբաղի հարցում վարում էին հակասական և հաճախ ոչ հստակ քաղաքականություն։

Մի կողմից նրանք փորձում էին պահպանել խաղաղություն և կարգուկանոն, մյուս կողմից՝ չէին լուծում խնդրի հիմնական պատճառները։ Երբ Ղարաբաղի հայերը պահանջում էին միանալ Հայաստանին, իշխանությունները հիմնականում մերժում էին այդ պահանջները։

Օրինակ՝ ցույցերի ժամանակ հաճախ կիրառվում էին սահմանափակումներ, իսկ խնդիրը լուծելու փոխարեն այն ձգձգվում էր։ Սա ավելի էր մեծացնում լարվածությունը։

Արդյունքում, ԽՍՀՄ քաղաքականությունը ոչ թե լուծեց հակամարտությունը, այլ խորացրեց այն, քանի որ չկար արդար և հստակ մոտեցում։

ա. Ներկայացրո՛ւ։ Ի՞նչ հետևանքներ ունեցավ Սպիտակի երկրաշարժը։

Սպիտակի երկրաշարժ ունեցավ շատ ծանր հետևանքներ։ Տասնյակ հազարավոր մարդիկ զոհվեցին, բազմաթիվ քաղաքներ և գյուղեր (օրինակ՝ Սպիտակ, Գյումրի) ավերվեցին։ Շատ մարդիկ մնացին անտուն։ Տնտեսությունը մեծ վնաս կրեց, և երկիրը հայտնվեց ծանր սոցիալական վիճակում։

բ. Բացատրի՛ր։ Ի՞նչ քայլեր կատարվեցին Շարժումն առաջնորդելու նպատակով։

Շարժումն ավելի կազմակերպված դարձնելու համար ստեղծվեց ղեկավար մարմին՝ Ղարաբաղ կոմիտե։ Այն ղեկավարում էր հանրահավաքները, ձևավորում էր պահանջներ և կազմակերպում պայքարը։ Կոմիտեն նաև փորձում էր համախմբել ժողովրդին և խաղաղ ճանապարհով հասնել նպատակներին։

գ. Վերլուծի՛ր։ Ինչպե՞ս էր ընթանում ներքաղաքական պայքարը Շարժման և Կոմուսի միջև։

Շարժման և Կոմունիստական կուսակցություն միջև պայքարը լարված էր։ Շարժումը պահանջում էր փոփոխություններ և ազգային խնդիրների լուծում, իսկ կոմունիստական իշխանությունները փորձում էին պահպանել հին համակարգը։

Կոմուսը հաճախ սահմանափակում էր ցույցերը և ձերբակալում առաջնորդներին, մինչդեռ ժողովուրդը աջակցում էր Շարժմանը։ Արդյունքում պայքարը ուժեղացավ, և Շարժումը աստիճանաբար մեծ ազդեցություն ձեռք բերեց։

1. Ազոտի ենթախմբի տարրերը (V խումբ)
Ազոտի ենթախմբի մեջ մտնում են՝ ազոտ (N), ֆոսֆոր (P), արսեն (As), անտիմոն (Sb), բիսմութ (Bi)։

2. Ընդհանուր հատկությունները
Այս տարրերը արտաքին շերտում ունեն 5 էլեկտրոն։ Դրանք ցուցաբերում են ինչպես ոչ մետաղական, այնպես էլ մետաղական հատկություններ։

3. Ազոտի օքսիդացման աստիճանները
Ազոտը կարող է ունենալ հետևյալ օքսիդացման աստիճանները՝ −3, 0, +1, +2, +3, +4, +5։

4. Ինչու է ազոտը իներտ
Ազոտը համարվում է իներտ, քանի որ նրա մոլեկուլում կա ամուր եռակի կապ (N≡N), որը դժվար է քանդվում։

5. Ազոտի և ֆոսֆորի տարբերությունը
Ազոտը գազ է և քիչ ակտիվ, իսկ ֆոսֆորը պինդ է և ավելի ակտիվ։

6. Ամոնիակ (NH₃)
Ամոնիակը անգույն գազ է սուր հոտով, լավ լուծվում է ջրում և ունի հիմքային հատկություններ։

7. Ազոտական թթու (HNO₃)
Ազոտական թթուն ուժեղ թթու է և օքսիդիչ։ Այն կիրառվում է պարարտանյութերի և պայթուցիկ նյութերի արտադրության մեջ։

8. Էլեկտրոնային բանաձևեր
Ազոտ՝ 1s² 2s² 2p³
Ֆոսֆոր՝ 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p³

9. Ամոնիակի ստացում
N₂ + 3H₂ → 2NH₃

10. Ազոտի ստացում լաբորատորիայում
NH₄NO₂ → N₂ + 2H₂O

11. Ազոտի և թթվածնի ռեակցիա
N₂ + O₂ → 2NO

12. Հաշվում
1 մոլ ազոտից ստացվում է 2 մոլ ամոնիակ։

13. Ազոտական թթու + մետաղ
Ստացվում է աղ, ջուր և ազոտի օքսիդներ։ Սա օքսիդավերականգնման ռեակցիա է։

14. Ազոտի կենսաբանական նշանակությունը
Ազոտը մտնում է սպիտակուցների և ԴՆԹ-ի կազմի մեջ և կարևոր է կենդանի օրգանիզմների համար։

15. Արսեն (As)
Արսենը կիսամետաղ է և թունավոր։ Օգտագործվում է էլեկտրոնիկայում և որոշ դեղերում։

16. Օքսիդներ
Այս տարրերը առաջացնում են թթվային, ամֆոտեր և հիմնական օքսիդներ։
Օրինակ՝ N₂O₅, P₂O₅, As₂O₃, Bi₂O₃։

1)Լուծել հավասարումները․

|x| = 3

$x = -3$;3

|x| = 9

x=-9;9

|x| = 0

x=0

|x| = -5

լուծում չունի
|x| = 18

x=-18 18
|x| — 2 = 5

x= -7 7

|x| — 5 = — 3

x= +_2

|x| + 6 = 3

լուծում չկա

|x| — 3 = 3

x=-6 6

|x| + 10 = 5

լուծում չկա

|x + 6| = 0

x=-6 6

|x — 5| = 2

x-5=2 x=7

x-5=-2 x=3

|x + 9| = 7

x=-2 x=-16

|4x — 8| = — 6

լուծում չկա

|5x — 5| = 0

5x — 5=0

x=1

|x — 5| + 3 = — 4

x=
|x + 8| + 3 = 1

|x + 8|=-2

|2x — 6| — 5 = 3

2)Լուծել հավասարումները․

√(x) = 2
√(x) = 5
√(x) = 0
√(x) — 2 = 6
√(x) — 4 = 1
√(x) + 4 = 2
√(x — 2) = 2
√(x + 3) = 3
√(x — 8) = — 3
√(2x — 5) = 2
√(4x — 4) = 0
√(3x — 1) = 3
√(2x — 4) = √(x + 2)
√(5x + 3) =√(3x — 4)
√(2x + 6) = √(x + 2)
√(6x — 6) = √(4x — 8)
√(4 — x) = √(1 — 2x)
√(5x — 5) = √(3x + 6)

3)Լուծել հավասարումները․

x — √(x) — 6 = 0
2x — 3√(x) — 2 = 0
x — 4√(x) — 5 = 0
x — 3√(x) + 2 = 0
x — √(x) — 12 = 0
x — 7√(x) + 10 = 0

4)Մարտ ամսվա ֆլեշմոբ․

Անցյալի հիշողությունը ապագայի կառուցման ամենակարևոր հիմքերից մեկն է։ Ժողովուրդը, որը մոռանում է իր պատմությունը, կորցնում է իր ինքնությունը:

Գեղարվեստական հատվածում, հատկապես Սիլվա Կապուտիկյան-ի «Քելե՛, լաո» բանաստեղծությունից բերված տողերում, արտահայտված է հայրենիքի հանդեպ խոր կարոտը և վերադարձի անսահման ցանկությունը։ «Իմա՞լ կեղնի, իմա՞լ չէրթանք մըր էրգիր» կրկնվող հարցը ցույց է տալիս, որ մարդը չի կարող մոռանալ իր արմատները, իր հողը։

Պատմական հատվածը ևս ընդգծում է հիշողության կարևորությունը։ 1965 թվականին, երբ նշվեց Հայոց ցեղասպանություն-ի 50-ամյակը, հայ ժողովուրդը դուրս եկավ փողոց՝ պահանջելով արդարություն և իր իրավունքների պաշտպանություն։ Սա ապացուցում է, որ նույնիսկ տասնամյակներ անց ժողովուրդը չի մոռանում իր անցյալը և շարունակում է պայքարել արդարության համար։ 1967 թվականին կառուցված Ծիծեռնակաբերդ հուշահամալիրը դարձավ ոչ միայն հիշողության խորհրդանիշ, այլ նաև ապագայի ուղեցույց՝ հիշեցնելով սերունդներին իրենց պատմության մասին։

Իմ կարծիքով, մեր պատմության իմացությունը շատ մեծ արժեք ունի։ Այն մեզ սովորեցնում է գնահատել մեր հայրենիքը, հասկանալ մեր ժողովրդի անցած դժվարությունները և չկրկնել անցյալի սխալները։

Առաջադրանքներ․

Տրված են A(0; −1), B(0; 1) և C(1; 2) կետերը․

1) Գտնել AB վեկտորի կոորդինատները:

2) Գտնել AC վեկտորի երկարությունը:

3) Գտնել B և C կետերի հեռավորությունը:

4) Գտնել AB հատվածի միջնակետի կոորդինատները:

5) Գտնել AC և BC վեկտորների սկալյար արտադրյալը:

6) Կազմել B կենտրոնով այն շրջանագծի հավասարումը, որն անցնում է C կետով:

7) Կազմել A և C կետերով անցնող ուղղի հավասարումը։

8) Ո՞ր քառորդին է պատկանում C կետը:

• Բնութագրե՛ք Շիրակի մարզի աշխարհագրական դիրքը:
• Շիրակի մարզը գտնվում է Հայաստանի Հանրապետության հյուսիս-արևմտյան մասում։ Այն սահմանակից է Վրաստան-ին և Թուրքիա-ին։
• Մարզի կենտրոնը Գյումրի քաղաքն է։
• Մարզի աշխարհագրական դիրքը համարվում է կարևոր, քանի որ այն գտնվում է միջազգային ճանապարհների մոտ, սակայն սահմանների փակ լինելը որոշ չափով խոչընդոտում է տնտեսական զարգացմանը։
• Վերլուծե՛ք Շիրակի մարզի բնառեսուրսային ներուժը:
• Շիրակի մարզը լեռնային է և ունի խիստ, ցուրտ կլիմա։ Ձմեռները երկար են, իսկ ամառները՝ համեմատաբար զով։
• Մարզը հարուստ է բնական ռեսուրսներով․
• բերրի հողեր (սևահողեր),
• ջրային պաշարներ,
• շինանյութեր՝ տուֆ և բազալտ,
• նաև ունի արևային և քամու էներգիայի օգտագործման հնարավորություններ։
• Առանձնացրե՛ք Շիրակի մարզի քաղաքները և հայտնի գյուղերը:
• Շիրակի մարզի քաղաքներն են՝
• Գյումրի
• Արթիկ
• Մարալիկ
• Հայտնի գյուղերից են՝
• Աշոցք
• Պեմզաշեն
• Արևիկ
• Արդյունաբերության մեջ ի՞նչ ճյուղեր են գերակշռում։
• սննդի արդյունաբերությունը,
• թեթև արդյունաբերությունը,
• շինանյութերի արտադրությունը,
• արհեստագործությունը (հատկապես Գյումրի քաղաքում)։
• Գյուղատնտեսության մեջ ի՞նչ ճյուղեր են գերակշռում։
• անասնապահությունը (կովաբուծություն, ոչխարաբուծություն),
• հացահատիկի մշակությունը,
• կարտոֆիլի արտադրությունը,
• կաթնամթերքի արտադրությունը։
• Մարզում ինչպիսի՞ նշանավոր վայրեր գիտես։
• Հառիճավանք
• Մարմաշեն
• Սև բերդ
• Կումայրի պատմական կենտրոն
• Ինչ առանձնահատկությամբ է աչքի ընկնում մարզը։
• Շիրակի մարզը առանձնանում է իր խիստ կլիմայով, մշակութային հարուստ ժառանգությամբ
• Հատկապես Գյումրի քաղաքը հայտնի է իր արվեստով, ճարտարապետությամբ և ավանդույթներով։

1)Տրված է f(x) = 4/x ֆունկցիան: Գտե՛ք ֆունկցիայի արժեքը ա) 1, բ) –2, գ) 10 կետում:

fx=4

2)Տրված է f(x) = 1/(x — 5) ֆունկցիան: Գտե՛ք ֆունկցիայի արժեքը ա) 4, բ) 8, գ) -5 կետում:

fx=-1

3)Տրված է f(x)= 1/(4x + 2) ֆունկցիան: Գտե՛ք ֆունկցիայի որոշման տիրույթը։ Ո՞ր կետերում է ֆունկցիան ընդունում ա) 1, բ) 0.1, գ) -1/2 արժեքը:

ա) $x=-\frac{1}{4}$

բ) $x=2$x

գ) $x=-1$x

4)Տրված է f(x) = — 2/(3x + 1) ֆունկցիան: Գտե՛ք ֆունկցիայի որոշման տիրույթը։ Ո՞ր կետերում է ֆունկցիան ընդունում ա) -2, բ) -1/3 գ) 0.2 արժեքը:

5)Տրված է f(x) = 4/(x — 2) — 3 ֆունկցիան: Գրե՛ք ա) f(x + 2) բ) f(x — 4) + 1 գ) f(x + 1) — 5 ֆունկցիայի բանաձևը։

6)Տրված է f(x) = 1/(x — 10) + 6 ֆունկցիան: Գրե՛ք ա) 2f(x), բ) 3f(x) + 15 գ)- 5f(x) + 13 ֆունկցիայի բանաձևը:

• Բնութագրե՛ք Արմավիրի մարզի աշխարհագրական դիրքը:
• Արմավիրի մարզ գտնվում է Հայաստանի արևմտյան մասում՝ Արարատյան դաշտավայրում։ Հարավից սահմանակից է Թուրքիային, իսկ Հայաստանի ներսում՝ Արարատի և Արագածոտնի մարզերին։ Մարզի տարածքը հիմնականում հարթավայրային է, կլիման՝ տաք և չոր։ Մոտ լինելը Երևանին և կարևոր ճանապարհներին նպաստում է տնտեսական և տրանսպորտային կապերի զարգացմանը:
• Վերլուծե՛ք Արմավիրի մարզի բնառեսուրսային ներուժը:
• Մարզը հարուստ է բնական ռեսուրսներով, որոնք հիմնականում նպաստում են գյուղատնտեսությանը։ Բնական ռեսուրսներն են օրինակ՝ բերրի հողերը, ջրային ռեսուրսները (Արաքս և Մեծամոր գետերը), արևոտ կլիման։
• Օգտվելով համացանցից նկարագրի՛ր Էջմիածին և Մեծամոր քաղաքների կարևորությունը։
• Էջմիածինը Հայաստանի հոգևոր կենտրոնն է։ Այստեղ գտնվում է Հայ Առաքելական եկեղեցու կենտրոնը՝ Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածինը։ Քաղաքը նաև կարևոր մշակութային և զբոսաշրջային կենտրոն է։ Մեծամոր քաղաքը հայտնի է էներգետիկ նշանակությամբ, քանի որ այստեղ է գտնվում Հայաստանի ատոմային էլեկտրակայանը՝ Մեծամորի ատոմային էլեկտրակայան, որը երկրում էլեկտրաէներգիայի կարևոր աղբյուր է։
• Առանձնացրե՛ք Արմավիրի մարզի խոշոր, գերխոշոր և հայտնի գյուղերը:
• Արշալույս, Փարաքար, Մուսալեռ, Արաքս, Մարգարա, Բաղրամյան գլուղերը։
• Արդյունաբերության մեջ ի՞նչ ճյուղեր են գերակշռում։
• Արմավիրի մարզում առավել զարգացած են շինանյութերի արտադրությունը, սննդի արդյունաբերությունը, գինեգործությունն ու կոնյակագործություը և էլեկտրաէներգիայի արտադրություն
• Գյուղատնտեսության մեջ ի՞նչ ճյուղեր են գերակշռում։
• Մարզի տնտեսության հիմնական ճյուղը գյուղատնտեսությունն է։ Զարգացած են անասնապահությունը, խաղողագործությունը, պտղաբուծությունը, բանջարաբուծությունը և հացահատիկային մշակաբույսերի աճեցումը։
• Մարզում ինչպիսի՞ նշանավոր վայրեր գիտես։
• Մեծամորի հնավայր, Էջմիածնի Մայր Տաճար, Զվարթնոց տաճար, Սարդարապատի հուշահամալիր