Author: mhermskh

Բլոգում պատասխանել հարցերին․
1. Բնութագրե՛ք Արագածոտնի բնակչությունն ու բնակավայրերը։
Արագածոտնը Հայաստան աշխարհի առավել վաղ բնակեցված շրջաններց է: Այստեղ 1831 թ–ին կար 88 գյուղ՝ ավելի քան 16.5 հազ. հայ բնակչով: Մարզի բնակչությունն ավելի արագ է աճել 1970–1999 թթ.։ Արագածոտնը ՀՀ թույլ քաղաքայնացված մարզերից է: Քաղաքներում է ապրում մարզի բնակչության ընդամենը 22%–ը: Մարզի տարբեր հատվածներում բնակչության խտության ցուցանիշերը նկատելիորեն տարբեր են:
2. Որո՞նք են Արագածոտնի մարզի բնակչության խտության տարբերությունների պատճառները:
3. Ի՞նչ ռեսուրսներով է հարուստ մարզը։
Արագածոտնում կան բազմագույն տուֆեր, բազալտի, պեռլիտի և հրաբխային խարամի պաշարներ: Շատ են նաև սառնորակ աղբյուրները։ Մարզի տարածքի մեծ մասում լեռնային սևահողեր են, բարձրլեռնային մասերում՝ մերձալպյան ու ալպյան մարգագետիններ:
4. Նշե՛ք Արագածոտնի մարզի ազգային փոքրամասնություններով բնակեցված գյուղերը։
Արագածոտնի մարզի փոքրամասնություններով՝ եզդիներով, բնակեցված գյուղերից են Ալագյազը, Օթևանը, Ակնալիճը։
5. Ի՞նչ նախադրյալներ կան Արագածոտնի մարզում բնակչության հանգստի կազմակերպման համար։
Արագածոտնի մարզում բնակչության հանգստի կազմակերպման հիմնական նախադրյալներն են բարենպաստ լեռնային բնությունը, մաքուր օդը, պատմամշակութային հարուստ ժառանգությունը, գիտական կենտրոնները և ակտիվ սպորտային ու ժամանցային հնարավորությունները։
6. Թվարկի՛ր մարզի քաղաքները։
Արագածոտնի մարզի քաղաքներն են Ծաղկահովիտը, Ապարանը, Աշտարակը և Թալինը։
7. Թվարկի՛ր մարզի տարաքում գտնվող ջրային օբյեկտները։
Գետեր — Քասաղ, Գեղարոտ, Ամբերդ
Լճեր և ջրամբարներ —Քարի լիճ, Ապարանի ջրամբար
8. Համառոտ նկարագրի՛ր տնտեսությունը։
Արագածոտնի մարզի տնտեսությունը հիմնականում գյուղատնտեսական է։ Բնակչության մեծ մասը զբաղվում է հողագործությամբ և անասնապահությամբ, զարգացած է նաև մեղվաբուծությունը։ Արդյունաբերությունը թույլ է զարգացած և հիմնականում ներկայացված է սննդարդյունաբերությամբ ու շինանյութերի արտադրությամբ։ Մարզում կարևոր դեր է ստանում նաև զբոսաշրջությունը՝ պայմանավորված Արագած լեռով, պատմամշակութային հուշարձաններով և Բյուրականի աստղադիտարանով։

Հայ ժողովրդի պատմության մեջ կարևոր տեղ ունի Երվանդական ժամանակաշրջանը, երբ ձևավորվում էր հայկական պետականությունը և ամրապնդվում ազգային ինքնագիտակցությունը։ Այդ շրջանի հետ է կապված Տիգրանի և Աժդահակի մասին ավանդազրույցը, որը մեզ է հասել հայ պատմիչների միջոցով։ Այս պատմությունը ոչ միայն պատմական նշանակություն ունի, այլև գրական արժեք է ներկայացնում, քանի որ արտացոլում է ժողովրդի ազատասիրական ոգին։

Տիգրան Երվանդյան-ը Երվանդական Հայաստանի հզոր արքաներից էր։ Նա խելացի, քաջ և հեռատես կառավարիչ էր, որի իշխանության ժամանակ Հայաստանը զորացավ և դարձավ ազդեցիկ պետություն։ Մյուս կողմից՝ Աժդահակ-ը Մարաստանի թագավորն էր։ Ավանդության համաձայն՝ Աժդահակը երազ է տեսնում, որ Տիգրանը սպառնում է իր իշխանությանը, և այդ վախից որոշում է պատերազմել նրա դեմ։

Այս պատմության մեջ ակնհայտ է բարու և չարի պայքարը։ Տիգրանը ներկայացնում է արդարությունը, հայրենիքի պաշտպանությունը և ազգային արժանապատվությունը, իսկ Աժդահակը՝ նախանձը, վախը և իշխանության կորստի ահը։ Երբ պատերազմը սկսվում է, Տիգրանը հաղթում է Աժդահակին և ազատագրում իր երկիրը վտանգից։ Այս հաղթանակը խորհրդանշում է հայ ժողովրդի ազատատենչ ոգին և հավատը սեփական ուժերի նկատմամբ։

Գրական տեսանկյունից այս ավանդազրույցը հերոսապատումի օրինակ է։ Այն ընդգծում է հերոսի քաջությունը, վճռականությունը և հայրենասիրությունը։ Պատմական տեսանկյունից այն ցույց է տալիս, որ դեռ հին ժամանակներից Հայաստանը պայքարել է իր անկախության և անվտանգության համար։

Այսպիսով, Տիգրանի և Աժդահակի պատմությունը կարևոր դեր ունի թե՛ գրականության, թե՛ Հայաստանի պատմության մեջ։ Այն մեզ սովորեցնում է լինել համարձակ, պաշտպանել մեր հայրենիքը և երբեք չվախենալ դժվարություններից։ Երվանդական Հայաստանի այս դրվագը մնացել է որպես ազգային հպարտության և ուժի խորհրդանիշ։

• Не открывайте (окно) __! На улице холодно.
• У моей жены завтра день рождения, мы пригласили (гости)
  _гостей._ .
• Я жду (твоя сестра) _ _ уже 15 ми-
  нут! Где она?
• твою сестру
• Ирина любит (торты и пирожные) ___торты и пирожные. _ ______ .
• Сергей плохо знает (свой двоюродный брат)
• своего двоюродного брата.

_ _. Его брат давно живёт в другом го-
роде.

6. Алексей уже много лет не видел (свои родители)
   _своих родителей..
7. Я потеряла (библиотечная книга) ____библиотечную книгу!__
   ___________!
8. Позовите, пожалуйста, к телефону (Александр) _Александра !
9. Она знает (я и моя жена) _ меня и мою жену у___
   __ уже много лет.
10. Завтра мы пойдём в (филармония) ____филармонию.__ .
11. Я очень люблю (классическая музыка) ___классическую музыку.__
    __ .
12. Галя вышла замуж за (свой школьный друг) своего школьного друга._

читать — читать книгу, читать газету

писать — писать письмо, писать рассказ

знать — знать грамматику, знать язык

открыть — открыть дверь, открыть магазин

взять — взять книгу, взять билет

купить — купить сувенир, купить одежду

подарить — подарить цветы, подарить игрушку

ждать — ждать друга, ждать маму

фотографировать — фотографировать родителей, фотографировать природу

любить — любить сына, любить Родину

поздравить — поздравить преподавателя, поздравить сестру

Добавьте к написанным из задания 2 словосочетаниям при-
лагательные, запишите словосочетания.

Правильно:

читать книгу — читать интересную книгу

(прилагательное «интересную» стоит в винительном падеже, ж. р., ед. ч., потому что «читать что?» — книгу)

Меня зовут Андрей.

Надень её!

Я хочу их выучить.

Вы не можете познакомить нас с этим человеком?

Я не видел вас вчера в университете.

Ира, тебя просила позвонить мама.

Как его зовут?

Вот правильные варианты притяжательных и указательных местоимений в винительном падеже:

1. Дайте мне, пожалуйста, ваш новый номер телефона!
2. Напишите свою автобиографию.
3. Куда ты положила мою ручку?
4. Он проводил своих гостей до метро.
5. Я люблю слушать его песни.
6. Ты видел нашу новую машину?
7. Открой эту коробку!
8. Ты знаешь этих новых студентов?
9. Того человека я видел раньше.
10. Твоих родителей очень любят все дети.
11. Куда она убрала мои документы?
12. Ту сказку я уже слышал: её рассказывала мне бабушка.
13. Лена похожа на своего отца.

Փորձ 1

Մագնեզիումի օքսիդի ստացում (MgO)

Անհրաժեշտ է

• Մագնեզիումի ժապավեն
• Սպիրտայրիչ կամ գազայրիչ
• Մետաղական բռնիչ

Փորձի ընթացքը

1. Կտրեք մագնեզիումի փոքր կտոր։
2. Պինցետով պահեք և վառեք։
3. Այն այրվում է շատ պայծառ սպիտակ լույսով։

Արդյունք

Ստացվում է սպիտակ փոշի՝ մագնեզիումի օքսիդ։

Փորձ 2

Պղնձի օքսիդի ստացում (CuO)

Անհրաժեշտ է

• Պղնձե մետաղալար կամ թիթեղ
• Սպիրտայրիչ
• բռնիչ

Փորձի ընթացքը

1. Պղինձը պահեք կրակի մեջ մի քանի րոպե։
2. Մակերեսը կդառնա սև։

Արդյունք

Ստացվում է պղնձի (II) օքսիդ՝ սև գույնի։

Փորձ 3

Ածխածնի օքսիդի ստացում (CO₂)

Անհրաժեշտ է

• Ածուխ կամ փայտիկ
• Կրակ
• (ցանկության դեպքում՝ կրաջուր)

Փորձի ընթացքը

1. Այրեք ածուխը օդում։
2. Ստացվում է գազ՝ ածխաթթու գազ։

a_n = a₁ + d(n — 1)

1)Արտահայտությունն արտահայտե´ք a₁-ով ու d-ով.
ա) a₅ + a₁₀ = a₁ + 4d + a₁ + 9d =2a₁ + 13d
բ) a₃ + 2a₇
գ) a₇ + a₈ — 2a₆
դ) a₁₅ + a₁₇ — 2a₁₆

2){a_n} թվաբանական պրոգրեսիայում գտեք
ա) a₂ և d-ն, եթե a₁ = 5, a₃ = 13 ;
բ) a₁ և d-ն, եթե a₂ = 3 , a₁₀ = 19 ;
գ) a₂ և d-ն, եթե a₁₂ = — 2 , a₃ = 7 ;
դ) a₁₀₁ և d-ն, եթե a₁₂ = 20,5 ; a₇ = 10, 5 :

3)Տրված է {a_n} թվաբանական պրոգրեսիան։ Հաշվեք․
ա) S₂₀ — ը, եթե a₁ = 1 , a₂₀ = 20 ;
բ) S₁₃, եթե a₁ = 17, a₁₃ = 13 ;
գ) S₃₀, եթե a₁ = — 10 a₃₀ = 20 ;
դ) S₁₇, եթե a₁ = 11, a₁₇ = 19 :

Առաջադրանքներ

1. Լրացրու բաց թողնվածը․
ա) Հալոգենները պատկանում են ___ խմբին։
բ) Հալոգենների արտաքին էլեկտրոնների թիվը ___ է։
գ) Ամենաակտիվ հալոգենը ___ է։

2. Նշի՛ր ճիշտը կամ սխալը․


ա) Հալոգենները ոչ մետաղներ են։
 ճիշտ

բ) Բոլոր հալոգենները սենյակային ջերմաստիճանում գազ են։ Սխալ


գ) Հալոգենները բնության մեջ հանդիպում են ազատ վիճակում։ Սխալ

3. Թվարկի՛ր հալոգենների քիմիական նշանները։

F, Cl, Br, I, At

4. Համեմատիր ֆտորը և քլորը՝ ըստ հետևյալ հատկանիշների․• ֆիզիկական վիճակ• ակտիվություն• կիրառություն

Ֆտորը և քլորը երկուսն էլ գազ են։
Ֆտորը ավելի ակտիվ է, քան քլորը։
Ֆտորը կիրառվում է ատամի մածուկներում և հատուկ նյութերի արտադրությունում,
քլորը՝ ջրի ախտահանման մեջ։

5.Ինչո՞ւ հալոգենները հեշտությամբ միացնում են էլեկտրոն և դառնում բացասական իոններ։

Հալոգենները արտաքին շերտում ունեն 7 էլեկտրոն, և մեկ էլեկտրոն ընդունելով ստանում են կայուն կառուցվածք, դրա համար հեշտությամբ դառնում են բացասական իոններ։

6.Գրիր ռեակցիայի հավասարումը․
ա) Նատրիում + քլոր
բ) Երկաթ + բրոմ

2Na + Cl₂ → 2NaCl

7. Տրված է ռեակցիան․
Cl₂ + KBr → KCl + Br₂
Ո՞ր հալոգենն է ավելի ակտիվ, հաշվիր դրա Mr-ը և հավասարեցրու ռեակցիան:

Mr(Cl₂) = 71


8. Բարդ Ի՞նչ ծավալով քլոր պետք է հեղուկացնել 60 տ բեռնատարողությամբ երկաթուղային ցիստեռնը հեղուկ քլորով լցնելու համար:

18 930 մ³ քլոր գազ։

9. Ստորև բերված ո՞ր նյութերի հետ է փոխազդում քլորը. ա) KBr, բ) NaF, գ) Lil, դ) ZnF: Ընտրե՛ք ճիշտ պատասխանի համարը և գրեք հնարավոր ռեակցիաների հավասարումները.

10. Ի՞նչ ծավալով քլոր կանջատվի աղաթթվի հետ մանգանի երկօքսիդի ռեակցիայում, եթե վերջինիս զանգվածը 13,05 գ

3.36 լ

1) Եռանկյան կողմերն են՝ 5, 12, 13:
ա) Գտնել եռանկյան մակերեսը։
p=5+12+13/2=15
S=√15(15-5)(15-12)(15-13)=√15*10*3*2
S=√900=30
բ) Գտնել եռանկյանը արտագծած շրջանագծի շառավիղը։
R=5*12*13/120=6.5
գ) Գտնել եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավիղը։
r=30/15=2

2) Հավասարասրուն եռանկյան սրունքը 13 է, իսկ հիմքին տարած բարձրությունը՝ 5։
ա) Գտնել եռանկյան մակերեսը։
169-25=144
√144=12, հիմք=12+12=24
p=24+13+13/2=25
S=√25(25-24)(25-13)(25-13)=√25*1*12*12=√3600
S=60
բ) Գտնել եռանկյան պարագիծը։
P=24+13+13=50
գ) Գտնել եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավիղը։
r=60/25=2.4

3) Հավասարասրուն եռանկյան հիմքը 48 է, հիմքին իջեցրած բարձրությունը՝ 7։
ա) Գտնել եռանկյան մակերեսը։
7²+24²=625
√625=25
p=48+25+25/2=49
S=√49(49-48)(49-25)(49-25)=√49*1*24*24
S=168
բ) Գտնել եռանկյան պարագիծը։
P=48+25+25=98
գ) Գտնել եռանկյանը արտագծած շրջանագծի շառավիղը։
R=25*25*48/672=44.6

4) Հավասարասրուն եռանկյան հիմքը 14 է, սրունքը՝ 25։
ա) Գտնել եռանկյան մակերեսը։
p=14+25+25/2=32
S=√32(32-14)(32-25)(32-25)=√32*18*7*7=√28224
S=168
բ) Գտնել եռանկյան փոքր բարձրությունը։
գ) Գտնել եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավիղը։
r=168/32=5.25

5) Հավասարասրուն եռանկյան պարագիծը 100 է, իսկ հիմքը և սրունքը հարաբերում են, ինչպես 24:13։
ա) Գտնել եռանկյան մակերեսը։
24+13=37x
100=37x
x=2.7
հիմք=2.7*24=64.8
սրունք=2.7*13=35.1
p=35.1+35.1+64.8/2=67.5
բ) Գտնել եռանկյան փոքր կողմը։
35.1
գ) Գտնել եռանկյան մեծ բարձրությունը։
h²=64.8²-35.1²=2867
h=54.47

Հարցեր և առաջադրանքներ
1. Էներգիայի ի՞նչ փոխակերպումներ են տեղի ունենում էլեկտրական շղթաներում:
Հաջորդական միացում և զուգահեռ միացում
2. Ի՞նչ է նշանակում «հաշվարկել էլեկտրական շղթան»:
նշանակում է պարզել շղթայում առկա տարրերի (սպառիչների) միացման ձևը, տեսակը և որոշել հիմնական պարամետրերը՝ ընդհանուր դիմադրությունը, լարումը և հոսանքի ուժը։
3. Ինչպե՞ս են հաշվում լարումը հաջորդաբար միացված սպառիչներից կազմված տեղամասում:
Ընդհանուր լարումը հավասար է բոլոր սպառիչների լարումների գումարին․ U_հ=U1+U2՝ որտեղ U1-ը առաջին սպառիչին միացված լարումն է, U2-ը՝ երկրորդին։
4. Ինչպե՞ս են որոշում հաջորդաբար միացված սպառիչների տեղամասի դիմադրությունը։
Ընդհանուր դիմադրությունը հավասար է սպառիչների գումարին՝ R_հ=n*R1

Հարցեր և առաջադրանքներ
1. Բերեք էլեկտրական շղթայի օրինակ, որտեղ երևում է սպառիչների զուգահեռ միացման առավելությունը հաջորդականի նկատմամբ:
Տանը լամպերը միացված են զուգահեռ, ոչ թե հաջորդական։ Եթե մեկ լամպը այրվի կամ անջատենք, մյուսները շարունակում են աշխատել
2. Ի՞նչ առնչությամբ են կապված հոսանքի ուժերը զուգահեռ միացված սպառիչներում և շղթայի չճյուղավորված մասում:
Չճյուղավորված մասում հոսանքը հավասար է ճյուղերով անցնող հոսանքների գումարին՝ I=I1+I2+I3+…
3. Ո՞ր էլեկտրական մեծությունն է նույնը իրար զուգահեռ միացված բոլոր սպառիչների համար:
Լարումը՝ U, հավասար է զուգահեռ միացված բոլոր սպառիչների համար։
4. Ինչպե՞ս են որոշում իրար զուգահեռ միացված սպառիչների ընդհանուր տեղամասի դիմադրությունը:
Երկու դիմադրությունների դեպքում՝ R_զ=R1*R2/R1+R2
Ընդհանուր տեսքով՝ 1/Rզ​​=1​/R1​+1/R2​+1/R3+…
5. Ապացուցե՛ք, որ զուգահեռ միացված սպառիչների ընդհանուր տեղամասի դիմադրությունը փոքր է յուրաքանչյուր սպառիչի դիմադրությունից:


Խնդիրներ (լրացուցիչ աշխատանք)
Շղթայի տեղամասի ընդհանուր դիմադրությունը 84 Օմ է: Շղթայի տեղամասը բաղկացած է միմյանց հաջորդաբար միացված 2 միատեսակ լամպերից և ռեոստատից: Որոշեք լամպերից յուրաքանչյուրի դիմադրությունը, եթե ռեոստատի դիմադրությունը՝ 2 Օմ է:
(84-2)/2=41
R=41+41+2=84
R=41 Օմ

 
 

2.5 Վ լարման համար հաշվարկված քանի՞ միատեսակ լամպ է անհրաժեշտ հաջորդաբար միացնել, որպեսզի ստացված տոնածառի ծաղկաշղթան հնարավոր լինի միացնել 120 Վ լարման ցանցին:
I=2.5
120/2.5=48 լամպ

35 Օմ և 7 Օմ դիմադրություն ունեցող 2 ռեզիստորներ միացված են հաջորդաբար: Նրանցից որի՞ ծայրերում է լարումը փոքր և քանի՞ անգամ:

Որոշեք նկարում պատկերված շղթայի տեղամասի դիմադրությունը, եթե միմյանց միացված ռեզիստորների դիմադրությունները համապատասխանաբար հավասար են՝ R₁ = 6 Օմ, իսկ R₂ = 6 Օմ:
 

R=2*6=12

Ինչի՞ է հավասար նկարում պատկերված շղթայի տեղամասի ընդհանուր դիմադրությունը, եթե միմյանց զուգահեռ միացված միատեսակ լամպերից յուրաքանչյուրի դիմադրությունը 60 Օմ է: