Posted in ֆիզիկա 9

Դաս 8․ (Թեմա Էլեկտրական երևույթներ) 01․12-07․12 2025

I. Էլեկտրական դիմադրություն և Օհմի օրենք

1. Ինչպե՞ս են սահմանում հաղորդիչի էլեկտրական դիմադրությունը։
Հաղորդիչի էլեկտրական դիմադրությունը մեծություն է, որը ցույց է տալիս, թե որքանով է հաղորդիչը խոչընդոտում էլեկտրական հոսանքի անցմանը։

2. Ինչպե՞ս են սահմանում դիմադրության միավորը՝ օհմը։
1 օհմ է այն հաղորդիչի դիմադրությունը, որի ծայրերին 1 Վ լարման դեպքում հոսանքի ուժը 1 Ա է։

3. Կախվա՞ծ է հաղորդիչի դիմադրությունը լարումից և հոսանքից։
Ոչ, կախված չէ։ Դիմադրությունը տվյալ հաղորդչի հաստատուն մեծություն է և կախված չէ լարումից ու հոսանքի ուժից (եթե ջերմաստիճանը չի փոխվում)։

4. Ձևակերպե՛ք Օհմի օրենքը։
Հաղորդչում հոսանքի ուժը ուղիղ համեմատական է լարմանը և հակադարձ համեմատական՝ դիմադրությանը։I=URI = \frac{U}{R}I=RU​

5. Ի՞նչ տեսք ունի I–U գրաֆիկը։
Ուղիղ գիծ է, որն անցնում է կոորդինատների սկզբնակետով։

6. Ինչպե՞ս է կախված դիմադրությունը նյութից, երկարությունից և հատույթից։
Դիմադրությունը՝

  • մեծանում է երկարության մեծացման հետ,
  • փոքրանում է լայնական հատույթի մեծացման հետ,
  • կախված է նյութի տեսակից։

R=ρlSR = \rho \frac{l}{S}R=ρSl​

7. Ինչո՞վ է պայմանավորված տեսակարար դիմադրությունը։
Տեսակարար դիմադրությունը կախված է նյութի ներքին կառուցվածքից և ջերմաստիճանից։

8. Ինչպե՞ս են պատկերում դիմադրատարրը և ռեոստատը սխեմաներում։

  • Դիմադրատարր՝ զիգզագ կամ ուղղանկյուն նշանով
  • Ռեոստատ՝ դիմադրատարր + սլաք

II. Կայծակ և էլեկտրական անվտանգություն

1. Ինչպե՞ս է լիցքավորվում ամպը։
Ամպում օդային հոսանքների պատճառով լիցքերը բաժանվում են․

  • վերին շերտը՝ դրական
  • ստորին շերտը՝ բացասական

2. Կայծակի առաջացման մեխանիզմը։
Երբ ամպի և գետնի (կամ երկու ամպերի) միջև լարման տարբերությունը շատ մեծ է դառնում, տեղի է ունենում էլեկտրական պարպում՝ կայծակ։

3. Ինչու՞ է կայծակը ուղեկցվում որոտով։
Օդը կայծակի ժամանակ շատ արագ տաքանում է և ընդարձակվում, առաջացնելով հզոր ձայնային ալիք՝ որոտ։

4. Ի՞նչ է շանթարգելը։
Շանթարգելը մետաղական սարք է, որը կայծակի հոսանքը ուղղում է դեպի գետին և պաշտպանում շինությունները վնասումից։

5. Ե՞րբ է մարդու մարմինը զգում հոսանքը։
Երբ հոսանքի ուժը անցնում է մոտ 1 մԱ-ից։

6. Ո՞ր հոսանքներն են վտանգավոր և մահացու։

  • 10–15 մԱ → վտանգավոր
  • 50 մԱ և ավելի → կարող է լինել մահացու

7. Բուժական նպատակներով ինչպե՞ս է օգտագործվում հոսանքը։
Օգտագործվում է՝

  • ֆիզիոթերապիայում
  • մկանների խթանման համար
  • սրտի աշխատանքի վերականգնման սարքերում
Posted in Գրականություն 9

«Մամփրե արքան»

Այս պատմվածքում հայոց գիրը ներկայացվում է ոչ միայն որպես գրելու և կարդալու միջոց, այլ որպես ժողովրդի հիշողություն, արժանապատվություն և գոյության ձև։ Մամփրեի կերպարը ցույց է տալիս, որ գրագիտությունը տարիք չունի․ մարդը կարող է ամբողջ կյանքը ապրել առանց գրի, բայց երբ զգում է դրա իրական արժեքը, պատրաստ է ամեն ինչի գնալ՝ այն յուրացնելու համար։

Մամփրեն անգրագետ է, բայց ոչ անգիտակից։ Նա խորապես զգում է հայոց գրերի սրբությունը, որովհետև դրանք կապում է իր անցյալի, վարժապետ Տեր Հարության, Մաշտոցի և հայրենի հողի հետ։ Նրա համար տառերը պարզապես նշաններ չեն, այլ կենդանի էակներ են՝ գետեր, առվակներ, զինվորներ, որոնք պաշտպանում են ազգի սահմանները։ Այդ պատկերավոր մտածողությունը ցույց է տալիս, որ իրական իմաստությունը միշտ չէ, որ գալիս է դպրոցական կրթությունից․ այն ծնվում է կյանքի փորձից ու սիրուց։

Պատմվածքում կարևոր դեր ունի նաև Տեր Հարության կերպարը, ով տառերը սովորեցնում է երգով, հավատով ու նվիրումով։ Նրա ասեղնագործած կարմիր տառերը դառնում են հայոց գրի անմահության խորհրդանիշ։ Թեև վարժապետը կորչում է պատմության փոթորկում, նրա թողած ժառանգությունը շարունակում է ապրել Մամփրեի հիշողության մեջ և փոխանցվում է հաջորդ սերունդներին։

Մամփրեի ծեր տարիքում տառաճանաչ դառնալու որոշումը խորհրդանշում է ժողովրդի արթնացումը։ Նա ապացուցում է, որ նույնիսկ կորուստներից, պատերազմներից ու գաղթից հետո կարելի է վերադառնալ արմատներին և վերագտնել ինքնությունը։ Հայոց գիրը նրա համար դառնում է պայքարի զենք, ոչ թե հաց վաստակելու միջոց։

Այս պատմվածքը մեզ սովորեցնում է, որ ազգի ուժը ոչ միայն զենքի կամ իշխանության մեջ է, այլ՝ լեզվի, գրի և հիշողության։ Երբ մարդը ճանաչում է իր գրերը, նա դառնում է իր երկրի իրական պաշտպանն ու շարունակողը։

Posted in Հայոց Լեզու 9, Հայոց Լեզու 9

Հայոց լեզու

գաբարիտ-ծավալ մեծություն

գազոն-սիզամագ

գալստուկ-փոխկապ

գամակ-ցանցաճոճ

գանգստեր-ավազակ

գանգրենա-Փտախտ

գաստրիտ-ստամոկսաբորբ

գաստրոլ-յուրախաղ

գառաժ-ավտոտնակ

գառատիյա-երաշխիք

գառդոն-ստվարաթուխտ

գառուխ-ոռոլ

գարչիցա-մանանեխ

Դարվացքներ

Աչքերից քունը փխչել-քնել չկարանալ

Աչքը անկուշտ-ագահ

Աչքը Բաց լուսացնել-ամբոջ գիեր չքնել

Աչքերը դռանը մնալ- մեկի գալուն անհաբեր պաել

Աչքը լի-գոհ

Աչքը կշտնալ-հագենալ

աչքը կպչել-թեթև քնել

Աչքը կուշտ-իր ունեցածով բավարվող

Սխալ-Ճիշտ

թռնել-թռչել

փաղնել-փախչել

կպնել-կպչել

կապնվել-կապվել

խափնվել-խափվել

նախատենել-նաղտեսլ

Հայերենի ածացները

նախածացներ-անտուն անգործ

ապ-ապորինի ապուշ

առ-առմիշտ առժմ

առտ-առտաամահն առտաշչել

բաղ-բաղաձայն բաղդրիչ

գեր-գերձայն գերազանց

դեր-դերբայ դերանուն

դժ-դժգույն դժկամ

ենթ-ենակա ենթասպա

թեր-թերկշռել

համ-հաերկրացի համաձայն

հար-հարադիր արանուն

մակ-մակբայ մակերես

ներ-ներդիր ներաշխար

չ-չակամ չտես

ստոր-ստորադաս

վեր-վերադիր

տ-տգետ տգեղ

փոխ-փոխարքա

Վերջածացներ

Ալի-հյութալի ցանկալի

ած-կոտորած խորոված

ածո-պահած

ածու-կատարածու

ակ-տնակ-հաջոակ

ական-վերջնական

ակի-բազմակի հոկնակի

ային-հյուսիսյաին դաշտային

ան-փական փչան

անակ-զսպանկ

անի-լեզվանի արկանի

անոց-ծերանոց հիվանդանոց

անք-վարժանք տանջանք

ավետ-հոտավետ

ավոր-գույնավոր

ավուն-դեղնաուն

ակ-պոչակ

արան-լսարան դասարան

արդ-խորանարդ գմփեթարդ

արեն-հունարեն

արկ-մեկնարկ ձեռնարկ

արք-վաճարք գործակ

ացի-քաաքացի գույղացի

ացու-հարսնացու

ան-ոճաբան

բար-մայրաբար

գույն-վատգույն հնագույն

ե-պայտե բռոզե

ելի-սիրելի մերժելի

եղ-համեղ հյութեղ

եղեն-խմորեղեն լոյսեղեն

ենի-տանձենի բալենի

ենք-հայրենիք

եստ-պահեսստ ուտեստ

եր-հայերեն

երորդ-հինգերդ վեցերորդ

եցի-սարեցի

եք-կոխպեք

ի-տնիկի-կանի

իկ-շնիկ

ին-ստորին

ինք-դաշինք

իչ-գրիչ երգիչ

իստ-հանգիտ

իցս-բազմիցս

իք-կարցիք

լիկ-թմլիկ

ծու-շինածու

կամ-լծկան

կոտ-մոռացու

մունք-զբամունք

յա-մետաղյա

յալ-մեղադրյալ

յակ-քառյակ

յուն-հնչյուն

ո-

ոն-գողոն

ովի-մտովի

ովին-բոլորոին

որդ-լողորդ

որեն-խմորեղեն

ոց-դպրոց

պան-պարտիզան

պես-նամնապես

ստան-Հայսատան այգեստան

Posted in Պատմություն 9

ԽՈՐՀՐԴԱՅԻՆ ՀԱՅԱՍՏԱԸ 1920-1991 ԹԹ.

Խաչվող հասկացություն՝ զարգացում

Ինչո՞ւ էր կարևոր կրթության զարգացումը։
Կրթության զարգացումը կարևոր էր, քանի որ այն ձևավորում է գիտելիք ունեցող, մտածող և պատասխանատու մարդ։ Կրթված հասարակությունը կարողանում է պահպանել իր մշակույթը, զարգացնել գիտությունը, տնտեսությունը և պետական համակարգը։ Առանց կրթության անհնար է կայուն առաջընթացը։

Կրթության դերը տարբեր ժամանակաշրջաններում։
Հին ժամանակներում կրթությունը հիմնականում վերապահված էր ընտրյալներին և ծառայում էր կրոնական ու վարչական նպատակների։ Միջնադարում կրթությունը նպաստում էր հավատքի ու ավանդույթների պահպանմանը։ Նոր ժամանակներում այն դարձավ հասարակական զարգացման հիմնական գործոն՝ նպաստելով ժողովրդավարությանը, գիտական առաջընթացին և ազգային ինքնագիտակցությանը։ Ժամանակակից աշխարհում կրթությունը կապվում է նորարարության, տեխնոլոգիաների և մրցունակության հետ։

Posted in Երկրաչափություն 9

Անկյան սինուսը, կոսինուսը և տանգենսը

1) Գտե՛ք sinɑ -ն, եթե.
ա) cosɑ = 0

sinɑ=1
բ) cosɑ = — 1/2

sinɑ=√3/2
գ)cosɑ = √3/2

sinɑ=-1/2
դ)cosɑ = — 1

sinɑ=2

2) Գտեք sinɑ -ն ու ctgɑ -ն, եթե
ա) cosɑ = -√3/2

sinɑ=1/2
ctgɑ=1/√3
բ) cosɑ = -√2/2

sinɑ=
ctgɑ=

3) Գտեք cosɑ–ն, եթե՝
ա) sinɑ = √3/2

cosɑ=1/2
բ) sinɑ = 1/4


գ) sinɑ=0

cosɑ=1

4) Գտե՛ք արտահայտության արժեքը.

ա) sin108o/sin72o=1
բ) cos17o/cos163o=-1
գ) tg42o/tg138o=-1

Posted in Իրավունք 9

Առաջին ուսումնական շրջանի ամփոփում

Սեմտեմբեր

Առաջին Աշխարհամարտը և հայերի մասնակցությունը

Սահմանադրությունը որպես մարդու իրավունքների և ազատությունների երաշխավոր․

Հոկտեմբեր

«Մարդու իրավունքներ» հասկացությունը։Մարդու իրավունքների սերունդները․

Նոյեմբեր

Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագիրը

Դեկտեմբեր

․Հաշմանդամների իրավունքներ։Հաշմանդամներին առնչվող փաստաթղթերի ուսումնասիրություն

 «Դեկտեմբերի 10-ը՝ Մարդու իրավունքների միջազգային օր»․

Posted in Իրավունք 9

 «Դեկտեմբերի 10-ը՝ Մարդու իրավունքների միջազգային օր»․

Ի՞նչ է այս օրը նշանակում

Դեկտեմբերի 10-ին ընդունվել է Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագիրը, որը հաստատում է մարդու հիմնարար իրավունքներն ու ազատությունները։ Հայաստանը նաև անդամ է Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիային։

Մարդու իրավունքները Հայաստանում

ՄԱԿ-ի, ԱՄՆ պետքարտուղարության և Amnesty International-ի զեկույցների համաձայն՝ Հայաստանում կա որոշ առաջընթաց խոսքի ազատության և քաղաքացիական ակտիվության ոլորտներում։ Սակայն դեռ խնդիրներ կան արդար դատաքննության, խտրականության և սոցիալական իրավունքների պաշտպանության հարցերում։

Եզրակացություն

Մարդու իրավունքների պաշտպանությունը շարունակական գործընթաց է։ Պետությունն ու հասարակությունը պետք է միասին աշխատեն՝ ապահովելու բոլոր քաղաքացիների հավասար իրավունքները։

Posted in русский 9

Проект Футбол

Футбол — один из самых известных и самых распространённых видов спорта в мире. Он имеет богатую историю и занимает важное место в современной спортивной жизни. Футбол — это не только игра, но и культура, которая объединяет людей разных народов, наций и поколений.

Игры, похожие на футбол, существовали ещё в древние времена. В Древнем Китае играли в игру под названием «цзюйцзю», в которой по мячу били ногами на специально отведённом поле. Похожие игры существовали также в Древней Греции и Риме, однако у них не было чётких правил, и они не были похожи на современный футбол.

Современный футбол сформировался в XIX веке в Англии. В 1863 году была создана Футбольная ассоциация Англии, которая установила первые официальные правила футбола. Эти правила стали основой для развития футбола во всём мире. Вскоре футбол распространился по Европе, а затем и на другие континенты.

В XX веке футбол стал мировым видом спорта. В 1904 году была создана ФИФА (Международная федерация футбола), которая по сей день руководит международными футбольными соревнованиями. В 1930 году состоялся первый чемпионат мира по футболу, который вызвал большой интерес и способствовал ещё большему распространению этого вида спорта.

В футбол играют две команды, в каждой из которых по 11 игроков. Матч длится 90 минут и состоит из двух таймов. Цель игры — с помощью ног или разрешённых частей тела отправить мяч в ворота соперника и забить гол. Футбол требует скорости, физической подготовки, тактического мышления и командного взаимодействия.

Сегодня футбол играет большую роль в жизни людей. Он способствует развитию здорового образа жизни, дисциплины и умения работать в команде. Футбол также объединяет людей и дарит радость и эмоции миллионам болельщиков по всему миру.

Posted in Հայոց Լեզու 9, Հայոց Լեզու 9

հայոց լեզու 15․12․2025

բլոկադա-շրջափակում

բլոկնոտ-նոթատետր

բորդո-մուք կարմիր

բորշ-կաղամբապոյրշ

բոքս-բռնցքամարտ-մկեոոսարան

բռավո-կեցցե

բրիտվա-ածելի

բրոնխիտ-ցնձուխիների բորբոքում

բուլյոն-մսաջուր

բուկետ-ծախկեփունջ

բումժնիկ-դրամապանակ

բունտ-խռովություն

բուտկա-կրպակ

Դարձվացքներ

Աշխարից կտրված-ոչ գործնական

աչք դնել-հավանել

աչքերը բաց մնալ-զարմանալ

աչքերը ծանրանալ-քունը տանել

աչքերը չորս անել-ուշադիր նայել

աչքերը ճպճպացնել-շփտվել

աչքերը պախցնել-ամանչել

աչքերի մեջ կարդալ-աչքերի արտահատւյւնից կռհել մեկի մտադրույունը։

սխալ ու Ճիշտ

իշնհորիվ-սխալ

բարյացկամ-բարյցակամ

ձեռնատու-ձեռնտու

անձեռնամխելի-անձեռնմխելի

տուժվել-տուժել

քցնվել-քցնել

վիճվել-վիճել

բռնվել-բռնել

վանկի համր անրաժեշտը ձայնավոր հնչյուն որը կոչվում է վանկարար հնչյուն վանկերը լինում են բաց և փակ բաց են կոչվում այն վակերը որոնք վերջանում են ձայնավորով փակ են այն վանկեր որոնք ավարտվում են բաղղձայնով բառերը կարող են լինել միավանկ-տուն,պատ,շուն և այլն 1․5 վանկանի-արկղ,գլուխ,մկրատ

ուրախությունից-ուա-խու-թյու-նից

վերադառնալ-վե (բ)-րա (բ)-դառ (բ)-նալ (բ)

սրփագործել-սըր-բա-պըն-դել

ամրապնդել-ամ-բա-գոր-ծել

ծանրաշարժ-ծա-րա-շարժ

անդաստիրեակ-ան-դաս-տի-ա-րակ

համառոտ-հա-մա-ռոտ

պաշպանվել-պաշտ-պան-վել

անհանգիստ-ան-հան-գիստ