Մհեր Մկրտչյան

1. Ի՞նչ է կոչվում օրգանիզմների բազմացում։
   ա) օրգանիզմի աճը
   բ) նոր անհատների առաջացումը
   գ) օրգանների զարգացումը
   դ) նյութափոխանակությունը
2. Ո՞րն է անսեռ բազմացման բնորոշ առանձնահատկությունը։
   ա) մասնակցում են երկու ծնողներ
   բ) սերունդը գենետիկորեն տարբեր է
   գ) մասնակցում է մեկ ծնող
   դ) առաջանում են սերմեր
3. Ո՞ր եղանակը ապահովում է գենետիկ բազմազանություն։
   ա) անսեռ բազմացումը
   բ) բողբոջումը
   գ) մասնատումը
   դ) սեռական բազմացումը
4. Ո՞րն է անսեռ բազմացման առավելություններից մեկը։
   ա) դանդաղ սերնդի առաջացում
   բ) մեծ էներգիայի ծախս
   գ) արագ և մեծաքանակ սերնդի առաջացում
   դ) գենետիկ փոփոխականություն
5. Ո՞րն է սեռական բազմացման թերություններից մեկը։
   ա) ապահովում է հարմարվողականություն
   բ) սերունդը գենետիկորեն նույնն է
   գ) պահանջում է ավելի շատ էներգիա և ժամանակ
   դ) արագ է ընթանում
6. Ի՞նչ է սեռական բազմացման կենսաբանական նշանակությունը։
   ա) բնակչության արագ աճ
   բ) օրգանիզմների ոչնչացում
   գ) տեսակների հարմարվողականության բարձրացում
   դ) օրգանիզմների պարզեցում
7. Ո՞ր օրգանիզմների մոտ է առավել հաճախ հանդիպում անսեռ բազմացումը։
   ա) միայն կենդանիների
   բ) բույսերի, սնկերի և միաբջիջների
   գ) միայն մարդկանց
   դ) միայն բարձրակարգ կենդանիների

1)Եռանկյան կողմերն են՝ 5, 12, 13:

ա)Գտնել եռանկյան մակերեսը։

30

բ)Գտնել եռանկյանը արտագծած շրջանագծի շառավիղը։

15

գ)Գտնել եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավիղը։

30

2)Հավասարասրուն եռանկյան սրունքը 13 է, իսկ հիմքին տարած բարձրությունը՝ 5։

ա)Գտնել եռանկյան մակերեսը։

բ)Գտնել եռանկյան պարագիծը։

գ)Գտնել եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավիղը։

3)Հավասարասրուն եռանկյան հիմքը 48 է, հիմքին իջեցրած բարձրությունը՝ 7։

ա)Գտնել եռանկյան մակերեսը։

բ)Գտնել եռանկյան պարագիծը։

գ)Գտնել եռանկյանը արտագծած շրջանագծի շառավիղը։

4)Հավասարասրուն եռանկյան հիմքը 14 է, սրունքը՝ 25։

ա)Գտնել եռանկյան մակերեսը։

բ)Գտնել եռանկյան փոքր բարձրությունը։

գ)Գտնել եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավիղը։

5)Հավասարասրուն եռանկյան պարագիծը 100 է, իսկ հիմքը և սրունքը հարաբերում են, ինչպես 24:13։

ա)Գտնել եռանկյան մակերեսը։

բ)Գտնել եռանկյան փոքր կողմը։

գ)Գտնել եռանկյան մեծ բարձրությունը։

1. Բնութագրե ՛ք Երևանի բնական պայմաններն ու ռեսուրսները:
Երևանը գտնվում է Արարատյան դաշտի հյուսիսարևելյան հատվածում՝ Հրազդան գետի հովտում։ Քաղաքը շրջապատված է լեռներով, ունի բարձրադիր դիրք (մոտ 900–1300 մ)։ Կլիման չոր մայրցամաքային է՝ տաք ամառներով և համեմատաբար ցուրտ ձմեռներով։ Երևանին բնորոշ են լեռնահովտային քաﬕներ: Մթնոլորտային տեղուﬓերի քանակը շուրջ 300
մմ է, որոնք հիﬓականում թափվում են գարնանը և աշնանը: Բնական ռեսուրսներից կարևոր են շինարարական նյութերը (տուֆ, բազալտ), ջրային ռեսուրսները (Հրազդան գետ, ստորերկրյա ջրեր)։
2. Բացատրե ՛ք Երևանի բնակչության թվի արագ աճի պատճառները: Արտահայտե՛ք տեսակետ արագ աճի պատճառների և դրա հետևանքների վերաբերյալ:
Երևանը խոշոր արդյունաբերական կենտրոն է, երկրի մայրաքաղաքն է՝ վարչական, տնտեսական և մշակութային կենտրոն, ունի բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների առկայություն, հարմար տրանսպորտաաշխարհագրական դիրք։ Բնակչության աճի պատճառ են նաև բարենպաստ պայմանները և ներքին միգրացիան՝ գյուղերից և փոքր քաղաքներից եկած մարդիկ։ Բնակչության աճը նպաստում է տնտեսական ակտիվությանը,սակայն աճում է նաև բնակչության խտությունը, բնակարանային պահանջարկը և առաջանում է տարածքային անհավասար զարգացում ՀՀ-ում։
3. ՀՀ քաղաքներն ի՞նչ խմբերի են բաժանվում ըստ աշխատանքի աշխարհագրական բաժամանն իրենց մասնակցության աստիճանի:
Արդյունաբերական քաղաքներ — Վանաձոր, Կապան, Ալավերդի
Տրանսպորտային հանգույց-քաղաքներ — Երևան, Գյումրի
Գյուղատնտեսական մշակման կենտրոններ — Արտաշատ, Արմավիր
Բազմաֆունկցիոնալ քաղաքներ — Երևան, Գյումրի
Առողջարանային և զբոսաշրջային քաղաքներ — Ջերմուկ, Դիլիջան
4. Գյումրու զարգացման տարբեր փուլերում ի՞նչ գործոններ են նպաստել կամ խանգարել նրա տնտեսական վերելքին:
Գյումրու զարգացմանը նպաստել են աշխարհագրական բարենպաստ դիրքը, տրանսպորտային հանգույց լինելը, արդյունաբերության զարգացումը խորհրդային շրջանում։ Իսկ խանգարել են 1988 թ․ երկրաշարժը, ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո տնտեսական ճգնաժամը և աշխատատեղերի կրճատումն և արտագաղթը։
5. Տվե ՛ք Վանաձոր քաղաքի աշխարհագրական բնութագիրը:
Վանաձորը գտնվում է Լոռու մարզում՝ Փամբակի գետի հովտում։ Քաղաքը շրջապատված է լեռներով, ունի մեղմ լեռնային կլիմա։ Քաղաքով են անցնում Թբիլիսի–Գյումրի երկաթուղին, ինչպես նաև ﬕ քանի ավտոխճուղիներ:
6. Հայաստանի քաղաքների շարքում ո՞րն է Վաղարշապատի հատուկ դերը։
Վաղարշապաւմ բացառիկ է նրա հոգևոր-մշակութային նշանակությունը: Այդ առումով Վաղարշապատը համահայկական կենտրոն է: Այստեղ է գտնվում Հայ առաքելական եկեղեցու գլխավոր կենտրոնը՝ Մայր Աթոռ, Ս. Էջﬕածինը, Մայր տաճարը, ինչ պես նաև Աﬔնայն հայոց կաթողիկոսի աթոռանիստը:
7. Գնահատե ՛ք Կապան քաղաքի զարգացման բնական և տնտեսական նախադրյալները:
Կապանի զարգացումը մեծապես պայմանավորված է հանքարդյունաբերությամբ, սակայն լեռնային պայմանները որոշ դժվարություններ են ստեղծում ենթակառուցվածքների զարգացման համար։ Բնական նախադրյալներից են Կապանի ջրային ռեսուրսները, լեռնային ռելիեֆը և օգտակար հանածոները (պղինձ, մոլիբդեն)։ Իսկ տնտեսական նախադրյալներից են տրանսպորտային կապերը Իրանի հետ, հանքարդյունաբերության զարգացումը և աշխատուժի ձևավորում։

Լուծեք հավասարումները․

1)

ա) x²=y, y²-3²+2=0
D=9-8=1
y1=3+1/2=2
y2=3-1/2=1
x1=±√2
x2=±√1

բ) x²=y, y²-10y+9=0
D=100-36=64
y1=10+8/2=9
y2=10-8/2=1
x1=±3
x2=±√1

գ) x²=y, y²-5y+4=0
D=25-16=9
y1=5+9/2=7
y2=5-9/2=-2
x1=±√7
x2=չկա

դ) x²=y, y²-26y+25=0
D=676-100=576
y1=26+24/2=25
y2=26-24/2=1
x1=±5
x2=±√1

ե) x²=y, y²-20y+64=0
D=400-256=144
y1=20+12/2=16
y2=20-12/2=4
x1=±4
x2=±2

զ) x²=y, y²+20y+64=0
D=400-256=144
y1=-20+12/2=-4
y2=-20-12/2=-16
Լուծում չունի

2)

ա) a²=x, x²+2x-8=0
D=4-1*4*(-8)=36
x1=-2+6/2=2, x2=-2-6/2=-4

բ) y²=x, x²+9x=400
D=81+1600=1681
x1=-9+41/2=16, x2=-9-41/2=-25

գ) k²=x, x²=12x+64
D=144-1*4*64=-112
Արմատ չկա

դ) m²=x, x²=21x+100
D = 441-400=41
x1=21+√41/2=13.7
x2=21-√41/2=7.2

ե) n²=x, x²-2x+1=0
D=4-4=0
x=2/2=1

զ) x²=y, 9y²-24²+16=0
D=576-9*4*16=0
x=24/18=1.3

է) c²=x, 6x²-35=11x
D=121-6*4*(-35)=719
Լուծում չկա

ը) p²=x, 10x²-21=x
10x²-x-21=0
D=2-4*10*(-21)=842
x1=1+√842/20=1.5
x2=1-√842/20=-1.4

3) Գտեք 7 հայտարարով այն ամենափոքր կոտորակը, որ մեծ է 1/3-ից, բայց փոքր է 2/3-ից։
2/3>x/7>1/3
x=3
2/3>3/7>1/3
4) Գտեք 100 — 1/9 թվից 9 անգամ մեծ թիվը։
100-(1/9)=99.888889
99.888889*9=899
5) [1;2] միջակայքում 9 հայտարարով քանի՞ անկրճատելի կոտորակ կա։
1/9, 2/9, 4/9, 5/9, 7/9, 8/9

1. Вставить пропущенные буквы

Правильные варианты:

тройник, миллиард
двойняшки, дважды
нисколько, шестеро
девятьсот, пятьдесят, восемь
трехсотсорокамиллиардный
пятиэтажный, четверка
трижды, двойственный
удвоить, полуторное

2. Расположите предложения так, чтобы получился текст

(числительные записаны словами)

Правильный порядок и текст:

Примерно четыре тысячи лет тому назад у древних народов, находившихся на территории современного Ирака, были уже первые астрономические познания.

Они наблюдали на звездном небе движение пяти планет, которые вместе с Солнцем и Луной составляли семь небесных светил.

Древние ученые заметили, что лунный месяц равен двадцати восьми суткам, и разделили его на четыре равные части с тем, чтобы каждый из семи дней посвящать одному из семи божеств.

Так возникла семидневная неделя, которая перешла ко многим другим народам и дошла до нас.

Առաջադրանք 1.
1. Թթվածնի ենթախմբի տարրերը կոչվում են խալկոգեններ։
2. Թթվածնի ենթախմբի ընդհանուր վալենտ էլեկտրոնների թիվը՝ 6։
3. Թթվածինը բնության մեջ հանդիպում է հիմնականում գազային վիճակում։
4. Թթվածնի քիմիական նշանն է O։

Առաջադրանք 2.
Ընտրիր ճիշտ պատասխանը
Ո՞ր տարրերն են պատկանում թթվածնի ենթախմբին ասա անունները
ա) O, S, Se, Te

Թթվածին, ծծումբ, սելեն, տելուր, պոլոնիում
բ) N, P, As

գ) F, Cl, Br

դ) C, Si, Ge

Առաջադրանք 3. Ճիշտ է, թե սխալ
Նշիր՝ Ճիշտ է (Ճ) թե Սխալ (Ս).
1. Թթվածինը գազ է սենյակային ջերմաստիճանում։ — Ճիշտ
2. Թթվածնի ենթախմբի բոլոր տարրերը մետաղներ են։ — Սխալ
3. Թթվածինը մասնակցում է այրման ռեակցիաներին։ — Ճիշտ
4. Ծծումբը թթվածնի ենթախմբի տարր է։ — Ճիշտ

Առաջադրանք 4. Գրիր ռեակցիայի հավասարումը
1. Մագնեզիումի այրումը թթվածնում
Mg + O2 → MgO
2. Ծծմբի այրումը թթվածնում (գրիր հավասարեցված ռեակցիաները)
S + O2 → SO2

Առաջադրանք 5. Լրացրու աղյուսակը.
Հատկություն։ Թթվածին (O)։ Ծծումբ (S)
Ֆիզիկական վիճակ։ Գազային։ Փոշի
Գույն։ Այնգույն։ Դեղին
Քիմիական ակտիվություն։ Թթվածինը ավելի ակտիվ է

1. Հաշվի՛ր 2 մոլ H₂O նյութի զանգվածը
n=2, M (H2O)=18
m (H2O)=2*18=36գ
2. Որքա՞ն մոլ է պարունակում 48 գ O₂ գազը
m=48գ, M (O2)=32
n=48/32=1.5 մոլ
3. Որքա՞ն մոլ է կազմում 11.2 լ O₂ գազը (ն.պ.)
m=11.2լ, M (O2)=32
n=11.2/22.4=0.5 մոլ
4. Որքա՞ն ծավալ է զբաղեցնում 16 գ O₂ գազը (ն.պ.)
m=16գ, M (O2)=32
n=16/32=0.5մոլ
Գազի Vm=22.4
V=0.5*22.4=11.2լ

Բարդ
1. Թթվածնի ենթախմբի տարրերի ոչմետաղական հատկությունները թուլանում, իսկ մետաղական հատկություններն ուժեղանում են: Ինչպես դա կբացատրեք:
Պարբերական աղյուսակում ձածից աջ տարրերի մետաղական հատկությունները թուլանում են, իսկ ոչմետաղական հատկությունները ուժեղանում։
2. Ներկայացրեք O, S և Se տարրերի լրիվ էլեկտրոնային բանաձևերը և էլեկտրոնաբջջային սխեմաները: Ինչո՞ւ են VI խմբի գլխավոր ենթախմբերի տարրերը կոչվում p–տարրեր:
O=1s²2s²2p⁴
S=1s²2s²2p⁶3s²3p⁴
Se=1s²2s²2p⁶3s²3p⁶4s²3d¹⁰f²
3. Թթվածինը չի փոխազդում՝ ստորև բերված ոչմետաղական հետևյալ պարզ նյութի հետ.
1. ալմաստ
2. գրաֆիտ
3. ֆոսֆոր
4. քլոր
4. Ամբողջացրե՛ք ստորև բերված հավասարումը դնելով քիմիական միացության բանաձևը. 2*+ 5O2 = 4CO₂ + 2H₂O
2C2H2+5O2 = 4CO2+2H2O
5. Ի՞նչ ծավալով թթվածին է ստացվել 19,75 գ կալիումի պերմանգանատի տաքացումից, եթե վերջինս քայքայվել է 80 %-ով։

1)Գտեք 5 սմ, 7 սմ, 10 սմ կողմերով եռանկյան մակերեսը:

✓264 11{11-5}[11-7][11-10]

2)Գտեք 13 դմ, 9 դմ, 6 դմ կողմերով եռանկյան մակերեսը:

3)Հավասարասրուն եռանկյան պարագիծը 32 դմ է, իսկ հիմքը և սրունքը հարաբերում են, ինչպես 6:5: Գտե՛ք եռանկյան մակերեսը:

4)Եռանկյան կողմերը հարաբերում են, ինչպես 21:10:17, իսկ մակերեսը 84 սմ է: Գտեք եռանկյան կողմերը:

5)Եռանկյան կողմերը 10 դմ, 17 դմ, 21 դմ են: Գտե՛ք այդ եռանկյան մեծ կողմին տարած բարձրությունը:

6)Գտե՛ք 9 սմ, 12 սմ, 15 սմ կողմերով եռանկյան մակերեսը և արտագծած շրջանագծի շառավիղը:

7)Գտե՛ք եռանկյան մակերեսը, եթե դրա կողմերի երկարությունները հարաբերում են, ինչպես 7:15:20, իսկ ներգծած շրջանագծի շառավիղը 10 սմ է։