Մհեր Մկրտչյան

Օտտո ֆոն Բիսմարկ (1815–1898)

Օտտո ֆոն Բիսմարկը պրուսական և գերմանական քաղաքական գործիչ էր, որը հայտնի է որպես Գերմանիայի միավորման գլխավոր նախաձեռնողը։ Նա դարձավ Գերմանական կայսրության առաջին կանցլերը 1871 թվականին։

Հիմնական փաստեր․

• Ծնվել է 1815 թ․ Պրուսիայում։
• Դարձել է Պրուսիայի վարչապետ 1862-ին։
• Խելացի դիվանագետ էր՝ օգտագործելով «երկաթով և արյունով» քաղաքականություն։
• Իր դիվանագիտական քայլերով միավորեց գերմանական փոքր պետությունները՝ ստեղծելով Գերմանական կայսրություն։
• Աշխատեց պահպանել կայունություն Եվրոպայում՝ խուսափելով մեծ պատերազմներից։

---

Ջուզեպպե Գարիբալդի (1807–1882)

Ջուզեպպե Գարիբալդին իտալական հեղափոխական էր և ազգային հերոս, ով մեծ դեր խաղաց Իտալիայի միավորման գործում։

Հիմնական փաստեր․

• Ծնվել է 1807 թ․ Նիցցայում։
• Մասնակցել է մի շարք հեղափոխական պայքարների Իտալիայում և Լատինական Ամերիկայում։
• Առավել հայտնի է իր «Կարմիր շապիկավորների» կամավորական բանակով։
• 1860-ին իրականացրեց արշավ դեպի Սիցիլիա՝ միավորելով հարավային Իտալիան։
• Չնայած իր ժողովրդականությանը, հրաժարվեց իշխանությունից՝ միասնության շահերի համար։

---

Երկուսն էլ իրենց ազգերի միավորման խորհրդանիշներն են և XIX դարի կարևորագույն պատմական դեմքերից։

Եթե ուզում ես՝ կարող եմ համեմատական աղյուսակ պատրաստել նրանց միջև։ Դու ո՞ր դասի համար ես դա ուսումնասիրում, դպրոցական դասի՞, թե զուտ հետաքրքրությա՞մբ։

Մարմնի մազածածկույթի նշանակությունը
Մարմնի մազածածկույթը պաշտպանում է մաշկը արտաքին միջավայրի վնասակար ազդեցություններից՝

• Օգնում է պահպանել մարմնի ջերմությունը,
• Պաշտպանում է փոշուց, մանրէներից ու արևի վնասակար ճառագայթներից,
• Որոշ տեղերում՝ ինչպես հոնքերը և թարթիչները, մազերը կանխում են քրտինքի կամ օտար մարմինների մուտքը աչքերի մեջ։

Մազաթափության պատճառներ
Մազաթափությունը կարող է տեղի ունենալ տարբեր գործոնների ազդեցությամբ՝

• Ժառանգականություն,
• Սթրես և հոգնածություն,
• Սննդային անբավարարություն (հատկապես վիտամինների պակաս),
• Հորմոնալ խանգարումներ,
• Հիգիենայի բացակայություն կամ ոչ ճիշտ խնամք,
• Որոշ հիվանդություններ կամ դեղամիջոցների կողմնակի ազդեցություններ։

Ինչպե՞ս խնամել եղունգները և պահպանել ձեռքերի մաքրությունը

• Լվանալ ձեռքերը հաճախ՝ օճառով և մաքուր ջրով,
• Կտրել եղունգները պարբերաբար՝ մաքուր եղունգամանով,
• Չկտրտել շատ կարճ կամ կլորաձև՝ վնաս չհասցնելու համար,
• Չօգտագործել ուրիշի եղունգաման կամ այլ անձնական հիգիենայի պարագաներ,
• Օգտագործել խոնավեցնող կրեմ՝ մաշկի չորությունը կանխելու համար,
• Հեռու պահել եղունգները կեղտոտ կամ կեղտաբեր նյութերի հետ շփումից։

Մաշկի ցրտահարված տեղամասի ախտանիշներ

• Մաշկը դառնում է շատ սառը և գունատ կամ մոխրագույն,
• Կորցնում է զգայունությունը՝ դառնում է թմրած,
• Կարող է առաջանալ ցավ, այրոց կամ փորփրած մաշկ,
• Ծանր դեպքերում կարող են առաջանալ բլթեր կամ մեռուկացած հատվածներ (սևացած մաշկ)։

Առաջադրանքներ․
1) Ուղղանկյուն եռանկյան էջերը 6 սմ և 8 սմ են: Գտեք դրա ներքնաձիգը:
6²+8²=100սմ
2) Ուղղանկյուն եռանկյան ներքնաձիգը 13 դմ է, էջերից մեկը՝ 5 դմ: Գտե՛ք մյուս էջը։
13²-5²=144դմ
3) Տղան տնից դեպի արևելք անցավ 800 մ, հետո շրջվեց դեպի հյուսիս և անցավ 600 մ: Տնից ի՞նչ հեռավորություն վրա էր տղան:
800²+600²=1000000մ
4) ABCD ուղղանկյան մեջ գտեք՝
ա) AD-ն, եթե AB=5, AC=13
13²-5²=144
բ) BC-ն, եթե CD=1.5, AC=2.5
2,5²-1,5²=4
5) Ինչքա՞ն պետք է հեռացնել 17 մ երկարությամբ սանդուղքի ստորին ծայրը շենքի պատից, որ դրա վերևի ծայրը լինի 15 մ բարձրության վրա:
6) Գտեք ուղղանկյուն եռանկյան ներքնաձիգը՝ ըստ տրված a և b էջերի․
ա)a=6; b=8
8²+6²=100
բ)a=1; b=√3
1²+3²=10
7) Ուղղանկյուն եռանկյան էջերն են a-ն և b-ն, իսկ ներքնաձիգը՝ c-ն։ Գտեք b-ն, եթե՝
a = 12; c = 13
13²-12²=25
a = 6; c = 2b
4b²=36+b²
3b²=36
b²=12
b=√12
8) ABCD ուղղանկյան մեջ գտեք CD-ն, եթե BD=17, BC=15:
17²-15²=64

1)Արկղն ունի 3,5 դմ կողմով խորանարդի ձև: Որքա՞ն նրբատախտակ է անհրաժեշտ այդ արկղը պատրաստելու համար։
S=3,5²*6=73,5
2)Ուղղանկյունանիստի ձև ունեցող սենյակի չափսերն են՝ երկարությունը 6 մ, լայնությունը 4 մ, բարձրությունը`3 մ: Գտեք սենյակի՝
ա) հատակի մակերեսը
S=6*4=24
բ) պատերի մակերեսը
S=3*6=18
3) 3մ բարձրություն ունեցող սենյակի ուղղանկյունաձև հատակն ունի 5մ և 4,5մ չափսեր: Առնվազն քանի փաթեթ պաստառ է հարկավոր այդ սենյակի պատերը լրիվ պաստառապատելու համար, եթե յուրաքանչյուր փաթեթ ունի 9,5մ² մակերես (դուռը և պատուհանը անտեսել):
S=2*3*5+2*3*4,5=57մ²
57մ²/9,5մ²=6
4) 20մ երկարությամբ, 10մ լայնությամբ և 2մ բարձրությամբ ուղղանկյունանիստի ձև ունեցող ջրավազանի հատակը և պատերը անհրաժեշտ է սալիկապատել: Սալիկներից յուրաքանչյուրն ունի 2դմ կողմով քառակուսու ձև: Քանի՞ այդպիսի սալիկ է հարկավոր։
S₁=20*10=200
S₂=20*2=40
S₃=10*2=20
200*1+20*2+40*2=320մ²
320*100=3200դմ²
32000/4=8000

1. Вставьте пропущенные буквы:

С экскурсии туристы вернулись весёлыми.
Пусть грубость исчезнет, исчезнет навеки,
пускай по рецептам врачей появится в каждой аптеке
лекарство для грубых детей! (А. Барто)

Мы коньками режем звонкий, серебристый, чистый лёд,
а Сергей стоит в сторонке и такую речь ведёт:
«Вот бы если бы коньки мы точить о лёд могли,
то сказали бы спасибо конькобежцы всей земли».

---

2. Подберите прилагательные:

• Яркое солнце
• Громкий гром
• Морозная зима
• Сильная гроза
• Прозрачные воды
• Зелёный лес
• Мелкий дождь
• Тёплая погода
• Лесная поляна

---

3. Составьте предложения, соберите из них текст:

Утренний лес был тих и спокоен.
Лёгкая дымка тумана стелилась между деревьями.
Хрустальный воздух бодрил и освежал.
Нежный перезвон птиц слышался со всех сторон.
Изумрудная зелень покрывала землю.
Звонкий ручей весело журчал в низине.
Фарфоровые цветки ландыша и голубые чашечки колокольчиков выглядывали из-под прошлогодних листьев.
На солнечной полянке сверкали шляпки грибов.

Текст:
Утренний лес был тих и спокоен. Лёгкая дымка тумана стелилась между деревьями. Хрустальный воздух бодрил и освежал. Изумрудная зелень покрывала землю. Звонкий ручей весело журчал в низине. Из-под прошлогодних листьев выглядывали фарфоровые цветки ландыша и голубые чашечки колокольчиков. На солнечной полянке сверкали шляпки грибов. Всё вокруг дышало весной и свежестью.

---

4. Подчеркните главные члены в каждом предложении:

(Подлежащее и сказуемое подчёркиваются одной чертой и двумя чертами соответственно.)

1. Муравьи — истребляют
2. Кошка — умывается
3. Ребята — играют
4. Радуга — появилась
5. Лисица — заметает
6. Белка — запасает
7. Лёд — трещал
8. Крокодилы — живут
9. Птицы — летят
10. Дети — кормили
11. Я — люблю
12. Травка — зеленеет, солнышко — блестит, ласточка — летит
13. Зима — хлопочет, ворчит
14. Весна — стучится, гонит
15. Снег — белеет
16. Раскаты — гремят, дождик — брызнул, пыль — летит, перлы — повисли, солнце — золотит
17. Леса — зеленеют, пчела — летит, долины — сохнут, пестреют, стада — шумят, соловей — пел, воды — шумят

---

5. Замените настоящее время прошедшим и будущим

Прошедшее время:
Мой день после занятий в школе был немного однообразен. После уроков я пообедал, отдохнул, прочитал статьи в интернете. Потом я занимался, приготовил домашнее задание, выучил слова, повторил глаголы, написал тексты. Мои брат и сестра тоже приготовили домашнее задание. Потом мы поужинали, играли в шахматы, смотрели телевизор, слушали радио. После этого мы с детьми помогли маме с готовкой. И так было каждый день.

Будущее время:
Мой день после занятий в школе будет немного однообразен. После уроков я пообедаю, отдохну, прочитаю статьи в интернете. Потом я займусь делами, приготовлю домашнее задание, выучу слова, повторю глаголы, напишу тексты. Мои брат и сестра тоже приготовят домашнее задание. Потом мы поужинаем, поиграем в шахматы, посмотрим телевизор, послушаем радио. После этого мы с детьми поможем маме с готовкой. И так будет каждый день.

1)Լուծեք հավասարումը․

1.x+1=9
x=8
2.լուծում չունի
3. 3x=2,2
x= 2,2/3
4.3x=5
x=5/3
5..2x=4
x=2
6.3x=11
x=11/3
7.x2=81
x=+-9
8.-x2=-36
x2=36
x=+-6
9.6x=5
x=5/6

2)Լուծեք հավասարումը․

1․ Ի՞նչ նշանակություն ունեն վիտամինները

Վիտամինները կենսաբանական ակտիվ նյութեր են, որոնք անհրաժեշտ են մարդու օրգանիզմի նորմալ գործունեության, աճի, իմունային համակարգի, նյարդային համակարգի և նյութափոխանակության համար։ Դրանք օգնում են՝

• կանխել տարբեր հիվանդություններ,
• ապահովել մաշկի, աչքերի և ոսկորների առողջությունը,
• լավացնել էներգիայի ստացումը սննդից,
• պահպանել դիմադրողականությունը։

Վիտամինները բաժանվում են երկու խմբի՝

• Ջրում լուծվողներ՝ B խմբի վիտամիններ, C վիտամին,
• Ձեթում լուծվողներ՝ A, D, E, K վիտամիններ։

---

2․ Ո՞ր սննդամթերքն է ավելի շատ պարունակում վիտամին A, B, C, D

Վիտամին	Գործառույթ	Որ սննդի մեջ է շատ
A	Աչքերի առողջություն, մաշկ, աճ	Գազար, կարմիր պղպեղ, քաղցր դդում, լյարդ, ձու
B (B1-B12)	Նյարդային համակարգ, էներգիա	Հացահատիկներ, միս, ձու, ընկույզ, բանան, լոբի
C	Իմունիտետ, մաշկ, վերքերի լավացում	Կիտրոն, նարինջ, կիվի, պղպեղ, մաղադանոս
D	Ոսկորներ, ատամներ, կալցիումի կլանում	Ձուկ, ձվի դեղնուց, կարագ, արևի լույս

---

3․ Ինչպիսի՞ն պետք է լինի սննդի ընդունման ռեժիմն օրվա ընթացքում

Ճիշտ սննդակարգը օգնում է լավ զգալ, լավ սովորել ու առողջ լինել։

✅ Օրվա ընթացքում խորհուրդ է տրվում՝

• Նախաճաշ՝ ամենակարևոր կերակուրն է, պետք է սննդարար լինի (հացահատիկ, մածուն, ձու, միրգ)
• Ճաշ՝ օրն ապահովում է հիմնական էներգիան (բանջարեղեն, միս կամ ձուկ, հաց, բրինձ կամ կարտոֆիլ)
• Ընթրիք՝ թեթև, բայց սննդարար (մածուն, բանջարեղեն, հատիկեղեն)
• Բուֆետային փոքր խորտիկներ՝ միրգ, ընկույզ կամ հյութ դասերի միջև ժամանակահատվածում

Խորհուրդներ՝

• Ուտել օրվա ընթացքում 3 հիմնական և 1-2 թեթև սնունդ
• Խուսափել չափազանց քաղցրավենիքից և գազավորված խմիչքներից
• Խմել բավարար քանակով ջուր

Առաջադրանքներ․
1) Լուծել հավասարումները․

ա) 3x-1=0
3x=1
x=1/3
բ) 4x+5=4
4x=-1
x=-1/4
գ) 7-3x=1
3x=6
x=2
դ) -x-1=9
x=-10
ե) -4+5x=4
5x=8
x=8/5
զ) -x=1/4
x=-1/4

x-1=4
x=5

3x-1=4
3x=5
x=5/3

x-2=2-x
x=2

5x-1=3x+19
2x-1=19
2x=20
x=10

2) Լուծեք հավասարումները․

ա) x=9
բ) x=0
գ) Լուծում չկա
դ) x=0,25
ե) x=1/3²
զ) x=-1
է)
ը)
թ)

1)Արկղն ունի 3,5 դմ կողմով խորանարդի ձև: Որքա՞ն նրբատախտակ է անհրաժեշտ այդ արկղը պատրաստելու համար։
S=3,5²*6=73,5
2)Ուղղանկյունանիստի ձև ունեցող սենյակի չափսերն են՝ երկարությունը 6 մ, լայնությունը 4 մ, բարձրությունը`3 մ: Գտեք սենյակի՝
ա) հատակի մակերեսը
S=6*4=24
բ) պատերի մակերեսը
S=3*6=18
3) 3մ բարձրություն ունեցող սենյակի ուղղանկյունաձև հատակն ունի 5մ և 4,5մ չափսեր: Առնվազն քանի փաթեթ պաստառ է հարկավոր այդ սենյակի պատերը լրիվ պաստառապատելու համար, եթե յուրաքանչյուր փաթեթ ունի 9,5մ² մակերես (դուռը և պատուհանը անտեսել):
S=2*3*5+2*3*4,5=57մ²
57մ²/9,5մ²=6
4) 20մ երկարությամբ, 10մ լայնությամբ և 2մ բարձրությամբ ուղղանկյունանիստի ձև ունեցող ջրավազանի հատակը և պատերը անհրաժեշտ է սալիկապատել: Սալիկներից յուրաքանչյուրն ունի 2դմ կողմով քառակուսու ձև: Քանի՞ այդպիսի սալիկ է հարկավոր։
S₁=20*10=200
S₂=20*2=40
S₃=10*2=20
200*1+20*2+40*2=320մ²
320*100=3200դմ²
32000/4=8000