Մհեր Մկրտչյան

1․ Ո՞ր պետությունն է գտնվում երկու աշխարհամասում.
1) Թուրքիան 2) Իրաքը 3) Սիրիան 4) Լիբանանը

2․ Միջերկրական ծով ելք չունեցող պետություն է.
1) Կիպրոսը 2) Սիրիան 3) Լիբանանը 4) Իրաքը

3․Ընտրել «պետություն — մայրաքաղաք» համապատասխանությունների ճիշտ
շարքը.

1․Իրաք ա. Բեյրութ

2․ Իրան բ. Թեհրան

3․ Լիբանան գ. Էր–Ռիադ

4․ Սաուդյան Արաբիա դ. Բաղդադ
1) 1–բ, 2–ա, 3–դ, 4–գ 3) 1–դ, 2–բ, 3–ա, 4–գ
2) 1–գ, 2–դ, 3–բ, 4–ա 4) 1–ա, 2–գ, 3–բ, 4–դ

4․ Ո՞ր շարքի երկրները Հարավարևմտյան Ասիայում չեն.
1) Հայաստան, Վրաստան, Լիբանան
2) Թուրքիա, Ադրբեջան, Քուվեյթ
3) Ուզբեկստան, Տաջիկստան,Թուրքմենստան 4) Սաուդյան Արաբիա, Կիպրոս, Եմեն

5․ Ո՞ր զույգի գետերն են հոսում Հարավարևմտյան Ասիայի տարածքով.
1) Ամուդարյա և Սիրդարյա 3) Ուրալ և Պեչորա
2) Տիգրիս և Եփրատ 4) Գանգես և Բրահմապուտրա

6․ Հարավարևմտյան Ասիայի վերաբերյալ ո՞ր պնդումն է ճիշտ.
1) Այստեղ է կենտրոնացված ածխի համաշխարհային պաշարների 2/3–ը:
2) Ծայր հարավային մասն աչքի է ընկնում լեռնային ռելիեֆով:
3) Տարածաշրջանն աշխարհում առաջինն է փյունիկյան արմավի մշակությամբ:
4) Տարածաշրջանի տնտեսապես ամենազարգացած պետությունը Թուրքիան է:

7․ Հարավարևմտյան Ասիայի վերաբերյալ ո՞ր պնդումն է սխալ.

1) Լիբանանում զարգացման բարձր մակարդակի է հասել ֆինանսավարկային
համակարգը:
2) Տարածաշրջանի տնտեսապես ամենազարգացած պետությունը Իսրայելն է:
3) Թուրքիայի տնտեսության առաջատար ճյուղը նավթարդյունաբերությունն է:
4) Իրանը և Իրաքը փյունիկյան արմավի մշակությամբ աշխարհի առաջատար
երկրներն են:

8․ Հարավարևմտյան Ասիայի վերաբերյալ ո՞ր պնդումն է սխալ.
1) Այստեղ է առաջացել բուդդայականությունը:
2) Երկրների մեծ մասի բնակչության կազմում գերակշռում են տղամարդիկ:
3) Երկրների մեծ մասի արդյունաբերության կառուցվածքում առաջատար դերն
արդյունահանող ճյուղերինն է:
4) Գյուղատնտեսության առաջատար ճյուղը բուսաբուծությունն է։

9․ Վրաստանի քաղաքներ են.

1) Ռուսթավին և Կասպին 3) Սումգաիթը և Բաթումը
2) Իզմիրը և Փոթին 4) Թել Ավիվը

10․ Ընտրել «հանքավայր — հանքային ռեսուրս» համապատասխանությունների
ճիշտ շարքը.

1. Տղիբուլի ա. մանգան
2. Մառնեուլ բ. պղինձ
3. Ճիաթուրա գ. հանքային ջուր
4. Բորժոմ դ. քարածուխ
   1) 1–բ, 2–ա, 3–դ, 4–գ
   2) 1–գ, 2–դ, 3–բ, 4–ա

11․ Ո՞ր գետն է հոսում Թուրքիայի տարածքով.
1) Եփրատը 3) Կուրը
2) Սիրդարյան 4) Ճորոխը

12․ Ո՞ր լճերն են Թուրքիայի տարածքում.
1) Ուրմիան և Արալյանը 3) Կասպիցը և Լադոգան
2) Վանան և Թուզը 4) Օնեգան և Արալյանը

13․ Թուրքիայի վերաբերյալ ո՞ր պնդումն է սխալ.
1) Իսքենդերունը սև մետաղաձուլության խոշորագույն կենտրոնն է:
2) Երկրի քիմիական արդյունաբերությունն արտադրում է դեղագործական
ապրանքների համաշխարհային արտադրանքի գերակշիռ մասը:
3) Էլեկտրաէներգիայի գերակշիռ մասն արտադրվում է ջէկերում:
4) Թեթև արդյունաբերությունը երկրի արդյունաբերության ավանդական զարգացած ճյուղերից է:

14․ Թուրքիայի վերաբերյալ ո՞ր պնդումն է ճիշտ.
1) Տարածքի մեծությամբ առաջինն է Հարավարևմտյան Ասիա տարածաշրջանում:
2) Ափերը ողողում են Սև և Կասպից ծովերի ջրերը:
3) Հյուսիս–արևմուտքում սահմանակցում է Հունաստանին և Բուլղարիային:
4) Տիգրիս գետի վրա կառուցվել է Թուրքիայի ամենախոշոր՝ Քեբանի ջրամբարը:

15․ Իրանին սահմանակից երկրներ չեն.
1) Աֆղանստանը և Հայաստանը
2) Ռուսաստանը և Տաջիկստանը
3) Թուրքմենստանը և Թուրքիան
4) Իրաքը և Պակիստանը

16․ Իրանի վերաբերյալ ո՞ր պնդումն է սխալ.
1) Պարսկերենը պատկանում է հնդեվրոպական լեզվաընտանիքին:
2) Իրանի բնակչության մեծ մասը դավանում է իսլամի շիա ուղղությունը:
3) Իրանի սև մետաղաձուլության խոշոր կենտրոնը Սպահանն է:
4) Նավթավերամշակման խոշոր կենտրոն Աբադան քաղաքը Կասպից ծովի
ափին է:

17․ Իրանի վերաբերյալ ո՞ր պնդումն է ճիշտ.
1) Երկիրը հարուստ է ջրային և անտառային ռեսուրսներով:
2) Հարավկասպիական դաշտավայրը երկրի ամենաչորային շրջանն է:
3) Երկրի կենտրոնական շրջաններում գյուղատնտեսության հիմքը ոռոգովի
երկրագործությունն է:
4) Կասպից ծովի ափամերձ շրջաններում գլխավոր մշակաբույսը փյունիկյան
արմավենին

Ի՞նչ եք հասկանում հավասարություն ասելով:

Հավասարություն նշանակում է այն, երբ մարդիկ ունեն նույն իրավունքներ, հնարավորություններ կամ դրություն: Հավասարությունն նշանակում է արդարություն և հավասար հնարավորություններ բոլորի համար՝ անկախ իրենց ծագումից, սոցիալական կարգավիճակից կամ այլ հատկանիշներից:
Ի՞նչ եք հասկանում իրավահավասարություն ասելով:

Իրավահավասարություն նշանակում է, որ բոլոր մարդիկ ունեն նույն իրավունքները և պարտականությունները, և դրանք ապահովվում են օրենքով: Այսինքն, բոլորն ունեն հավասար իրավունքներ հասարակական և իրավական հարաբերություններում: Օրինակ՝ օրենքի առջև բոլոր քաղաքացիները պետք է լինեն հավասար՝ անկախ նրանց սոցիալական կարգավիճակից, ռասայից կամ կրոնից:
Ի՞նչ է սոցիալական հավասարություն

Սոցիալական հավասարություն ընդգրկում է մարդկանց սոցիալական դիրքի հավասարությունը. այսինքն, մարդիկ պետք է ունենան նույն հնարավորությունները՝ մուտք գործելու կրթություն, առողջապահություն, աշխատանք և սոցիալական բարեկեցություն: Սոցիալական հավասարությունն ապահովում է, որ անկախ համընդհանուր սոցիալական կարգավիճակից, բոլոր մարդիկ ունեն հավասար հնարավորություն զարգացման համար:
Բերեք օրինակներ:

Հավասարություն՝ երբ մի պետության բոլոր քաղաքացիներն ունեն նույն իրավունքը՝ մասնակցելու ընտրություններին:

Իրավահավասարություն՝ երբ մեկ անձ չի կարող օգտվել առավելություններից այլ մարդկանց հանդեպ, օրինակ՝ մի մարդ չի կարող անպատիժ մնալ, եթե նա կատարել է օրենքը խախտելու գործողություն:

Սոցիալական հավասարություն՝ երբ մարդիկ ցանկացած սոցիալական կարգավիճակում ունեն հավասար հնարավորություններ կրթության և աշխատանքի համար:

1. Իրանի աշխարհագրական դիրքի գնահատում՝ ուժեղ և թույլ կողմեր

Իրանը գտնվում է Արևմտյան Ասիայում՝ զբաղեցնելով ռազմավարական դիրք, որը միացնում է Մերձավոր Արևելքը Կենտրոնական Ասիային և Հարավային Ասիային: Երկիրը սահմանակից է մի շարք պետությունների՝ հյուսիսում՝ Հայաստան, Ադրբեջան և Թուրքմենստան, արևմուտքում՝ Թուրքիա և Իրաք, արևելքում՝ Աֆղանստան և Պակիստան, իսկ հարավում ունի ելք Պարսից և Օմանի ծոցերին:

Ուժեղ կողմեր.

• Ռազմավարական դիրք: Իրանը գտնվում է կարևոր առևտրային և տրանսպորտային ուղիների խաչմերուկում, ինչը հնարավորություն է տալիս վերահսկել տարածաշրջանային առևտուրը և էներգետիկ ռեսուրսների հոսքը:
• Բազմազան ռելիեֆ: Երկիրը ունի լեռնային տարածքներ, բարձրավանդակներ և հարթավայրեր, ինչը նպաստում է տարբեր բնական ռեսուրսների առկայությանը:

Թույլ կողմեր.

• Սեյսմիկ ակտիվություն: Իրանը գտնվում է սեյսմիկ ակտիվ գոտում, ինչը մեծացնում է երկրաշարժերի վտանգը:
• Ջրային ռեսուրսների սահմանափակում: Չոր կլիմայի և լեռնային ռելիեֆի պատճառով երկիրը չունի հարուստ ջրային ռեսուրսներ, ինչը դժվարացնում է գյուղատնտեսության և ջրամատակարարման ոլորտները:

2. Իրանի պետական կարգը և դրա առանձնահատուկ գծերը

Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը ունի յուրահատուկ պետական կառավարման համակարգ, որը համադրում է իսլամական օրենքները և ժողովրդավարական տարրերը:

Առանձնահատուկ գծեր.

• Հոգևոր առաջնորդի գերակայություն: Երկրի բարձրագույն իշխանությունը հանդիսանում է Վելի եֆ-Աֆին՝ հոգևոր առաջնորդը, որն ունի լայն լիազորություններ և վերահսկում է պետական քաղաքականությունը:
• Ժողովրդավարական ինստիտուտներ: Կառավարության ղեկավարն է նախագահը, որը ընտրվում է ժողովրդի կողմից: Սակայն նրա լիազորությունները սահմանափակված են հոգևոր առաջնորդի կողմից:
• Շարիաթի օրենքների կիրառություն: Պետության օրենսդրությունը հիմնված է իսլամական շարիաթի վրա, ինչը ազդում է հասարակական կյանքի բոլոր ոլորտների վրա:

3. Իրանի բնակլիմայական պայմանների գնահատում՝ տնտեսության տարբեր ոլորտների տեսանկյունից

Իրանը բնութագրվում է բազմազան կլիմայական պայմաններով՝ չոր անապատայինից մինչև խոնավ մերձարևադարձային:

• Գյուղատնտեսություն: Չոր կլիման և ջրային ռեսուրսների պակասը սահմանափակում են գյուղատնտեսական արտադրությունը: Այնուամենայնիվ, որոշ շրջաններում հնարավոր է մշակել ցորեն, բամբակ, մրգեր և այլ մշակաբույսեր:
• Էներգետիկա: Բարձր ջերմաստիճանները և արևային ճառագայթման բարձր մակարդակը նպաստում են արևային էներգիայի զարգացմանը:
• Արդյունաբերություն: Բազմազան կլիմայական պայմանները և բնական ռեսուրսների առկայությունը նպաստում են արդյունաբերության տարբեր ճյուղերի զարգացմանը, սակայն ջրի պակասը կարող է խոչընդոտել որոշ արտադրական գործընթացների:

4. Իրանի համաշխարհային նշանակության օգտակար հանածոները

Իրանը հարուստ է բնական ռեսուրսներով, որոնք մեծ նշանակություն ունեն համաշխարհային տնտեսության համար:

• Նավթ և բնական գազ: Իրանը ունի աշխարհի խոշորագույն նավթային և գազային պաշարներից մեկը, ինչը դարձնում է երկիրը էներգետիկայի ոլորտի կարևոր խաղացող:
• Մետաղական հանքանյութեր: Երկիրը հարուստ է պղնձի, երկաթի, քրոմի, մանգանի և այլ մետաղական հանքանյութերով, որոնք կարևոր են մետալուրգիայի և արդյունաբերության համար:
• Ոչ մետաղական հանքանյութեր: Իրանում կան նաև մեծ պաշարներ աղի, գիպսի, կաոլինի և այլ ոչ մետաղական հանքանյութերի, որոնք օգտագործվում են շինարարության և քիմիական արդյունաբերության մեջ:

5. Իրանի կլիմայի ազդեցությունը երկրի բնական և տնտեսական պայմանների վրա

Իրանի կլիման զգալի ազդեցություն ունի երկրի բնական և տնտեսական պայմանների վրա:

• Բնական պայմաններ: Չոր կլիման և անապատային տարածքները սահմանափակում են բուսական և կենդանական աշխարհը, ինչպես նաև ջրային ռեսուրսների հասանելիությունը:
• Տնտեսական պայմաններ: Ջրի պակասը և չոր կլիման սահմանափակում են գյուղատնտեսության զարգացումը, սակայն նպաստում են էներգետիկայի, հատկապես նավթարդյունաբերության և արևային էներգիայի զարգացմանը:

Առաջադրանքներ․
1) Տրված են երկու շրջանագծեր, որոնք ունեն մեկ ընդհանուր կետ:

r1-ը և r2-ը համապատասխանաբար մեծ և փոքր շրջանագծերի շառավիղներն են:
Ընտրիր ճիշտ պնդումը:
1. OB>r₁+r₂
2. r₁+r₂=OB
3. r₁+r₂>OB

2) Տրված են հետևյալ երկու շրջանագծերը, որոնք ընդհանուր կետեր չունեն:

r₁-ը և r₂-ը համապատասխանաբար մեծ և փոքր շրջանագծերի շառավիղներն են:
Ընտրիր ճիշտ պնդումը:
1. r₁−r₂=AC
2. AC<r₁−r₂
3. AC=r₁+r₂

3) Գտիր ED-ն, եթե AC= 4 սմ, իսկ շրջանագծերի կենտրոնների միջև հեռավորությունը 5 սմ է: 

4) Գծիր տրված O և B կենտրոններով մեկ ընդհանուր կետ ունեցող շրջանագծեր, որոնց շառավիղները հավասար են՝ r₁=28 սմ և r₂=10 սմ: Հաշվիր OB հեռավորությունը:

1)Շրջանագծին ներգծած է ABCD քառանկյունը, որի մեջ <A=104^o և <B=71^o։ Գտեք անկյուններ C-ն և D-ն։

∠C=76∘, ∠D=109∘

2)Արդյոք կարելի՞ է տրված ABCD քառանկյանը արտագծել շրջանագիծ, եթե՝

ա)<A=64^o, <B=95^o, <C=106^o

բ)<A=72^o, <B=69^o, <D=111^o

գ)<A=90^o, <C=90^o, <D=80^o

դ)<A=2α, <B=5α^o, <C=7α^o ,<D=4α

3)

4)Տրված է MK+EF=40: P_MEFK -?

5)Տրված է NE=MF:  EF+MN -?

Я могу подготовиться к экзамену примерно за 7-10 дней.

• Я хотел(а) бы посетить Италию, Японию и США.
• Я хотел(а) бы пойти в Мариинский театр, чтобы посмотреть балет «Лебединое озеро».
• Я играю в шахматы.
• Я люблю членов своей семьи, но больше всех — моего отца.
• Если в группу добавится ещё одна девушка, она станет больше на одного человека.
• Десять разделить на пять равно два.
• Девять разделить на три равно три.
• Деньги можно спрятать в банке, в шкафу или в секретном месте.
• Моя знакомая хочет выйти замуж за любимого человека.
• Нужно хвалить трудолюбивых и добрых людей.
• Нужно поучать тех, кто ошибся, но искренне хочет исправиться.
• Нужно наказывать тех, кто осознанно причиняет вред другим.
• Нужно вставать на колени, чтобы сделать предложение или помолиться.
• В метро на эскалаторе нужно держаться правой стороны.
• Легче жить с теми, кто добрый и умный.
• Вода при нагревании превращается в пар.
• Я бы не вступил(а) ни в одну партию.
• За тысячу можно купить что-то небольшое — еду, ручку или другой мелкий предмет.
• Я купил(а) книгу примерно за 5000 драмов.
• Он бежит в панике или спеша.
• Лучше работать, засучив рукава, то есть с энтузиазмом и готовностью.

Здесь можно переходить через дорогу.

Я хочу перейти на другую сторону улицы.Расскажи про этого человека!

Мусор следует бросать в урну.Заверни подарок в красивую бумагу.

Зачем он носит эту бороду?Зачем он обманывает своих родителей?

Осторожно, не наступайте мне на ноги!

Я поеду в Финляндию, Швецию, Норвегию на каникулы.

Если я поеду в Европу, надо менять рубли на евро.Он топит в автобусе.

На самолёт напали бандиты и захватили заложников.

Она положила в кошелёктысячу рублей и повесила кошелёк на шею.

Выходи за меня замуж! — А на что мы будем жить? Только на стипендию?Женщины борются за равноправие с мужчинами.

Она очень любит художественные фильмы, потому что там она видит своих любимых артистов.

Этот актёр хорошо загримирован под Ленина.

Не садитесь на стол, это плохая примета.

Сядьте лучше на диван или табуретку.

Меня всегда раздражает, когда люди ведут себя неделикатно.

Я не променяю свою подругу на никакую другую.Возьми меня за руку.

Ты можешь рассчитывать на мою поддержку.

Вы можете обратиться за помощью на кафедру.

Հովհաննես Թումանյանը ծնվել է 1869 թվականի փետրվարի 19-ին Լոռվա Դսեղ գյուղում։ Թումանյանը սովորել է Դսեղի ծխական դպրոցում։ 1883 թվականից բնակվել է Թիֆլիսում, սովորել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցում, սակայն նյութական ծանր դրության պատճառով կիսատ թողնելով ուսումը` աշխատել է Թիֆլիսի հայ եկեղեցական դատարանում։ Բանաստեղծի մանկությունն անցել է նրա ծննդավայրում։ Թումանյանների ընտանիքը եղել է բազմամարդ։ 1887 թվականի սեպտեմբերին Թումանյանը սիրահարվում է Թիֆլիսի Քամոյան եկեղեցու քահանա և կոնսիստորիայի անդամ Հովհաննես քահանա Մարտիրոսյանի որդեգրուհի Մարիամ (Օլգա) Մաճկալյանին։ 1888 թվականին Թումանյանն ամուսնացել է Օլգա Մաճկալյանի հետ։ Նրանք ունեցել են 10 երեխա։ 20-րդ դարի սկզբին Թումանյանը հայտնի է դառնում նաև որպես հասարակական գործիչ։ 1912 թվականին Թումանյանն ընտրվել է նորաստեղծ Հայ գրողների կովկասյան ընկերության նախագահ։ 1921 թվականի աշնանը Թումանյանը մեկնել է Կոստանդնուպոլիս՝ հայ գաղթականների համար օգնություն գտնելու նպատակով։ Մի քանի ամիս մնալով այնտեղ` նա վերադառնում է հիվանդացած։ Մահացել է 1923 թվականին՝ Մոսկվայում։