Մհեր Մկրտչյան

1. Օրգանիզմների անհատական զարգացում՝ սաղմնային և հետսաղմնային զարգացում:

Անհատական զարգացումը կամ օնտոգենեզը սկսվում է զիգոտի առաջացման պահից մինչև օրգանիզմի վախճանը։ Օնտոգենեզը բաժանվում է երկու շրջաններից՝ սաղմնային և հետսաղմնային։

Սաղմնային շրջանն բաժանվում է երեք հիմնական փուլերի՝ տրոհում, գաստրուլյացիա և առաջնային օրգանոգենեզ։ Տրոհման արդյունքում ձևավորվում է բազմաբջիջ սաղմը՝ բլաստուլան։ Տրոհման գործընթացի առաջին պահին զիգոտը բաժանվում է երկու հավասար մասերի՝ բլաստոմերների։

Հետսաղմնային շրջանը կարող է լինել ուղղակի կամ անուղղակի։ Ուղղակի զարգացման դեպքում ծնվում կամ ձվի թաղանթներից դուրս է գալիս փոքր չափերով, բայց հասուն օրգանիզմին հատուկ բոլոր օրգաններն ունեցող առանձնյակ, որը զարգացման հետսաղմնային փուլում չափերով մեծանում, աճում է և սեռահասուն դառնում։ 

2. Լրիվ և թերի կերպարանափոխություն:

Լրիվ և թերի կերպարանափոխության (մետամորֆոզի) առավելությունները կենդանիների համար
Կերպարանափոխությունը (մետամորֆոզ) կենդանիների զարգացման ընթացքում կառուցվածքային, ֆունկցիոնալ և կենսակերպի փոփոխությունն է, որի ընթացքում օրգանիզմը անցնում է տարբեր փուլերով՝ ձվից մինչև հասուն առանձնյակ։

3. Օրգանիզմների բազմացման եղանակները՝ սեռական և անսեռ բազմացում:

Անսեռ բազմացումը իրականանում է առանց սեռական պրոցեսի՝ բեղմնավորության: Այն բնորոշ է բուսական և կենդանական միաբջիջ ու բազմաբջիջ օրգանիզմներին։ Անսեռ բազմացման հիմնական ձևերն են կիսումը, բողբոջումը, սպորագոյացումը, վեգետատիվ բազմացումը։

Սեռական բազմացմանը մասնակցում են երկու առանձնյակարական ու իգական, և դրանցից յուրաքանչյուրի սեռական գեղձերում առաջանում են սեռական բջիջներ գամետներ։ Իգական առանձնյակների օրգանիզմում առաջանում է ձվաբջիջ, արական առանձնյակների մեջ՝ սպերմատոզոիդ

4. Գենետիկայի հիմնական հասկացությունները, ժառականգանություն և փոփոխականություն:

5. Մենդելի առաջին օրենք:

6. Մենդելի երկրորդ օրենք:

Павел Иванович Выходцев получил письмо …
в) от незнакомой женщины с признанием в любви и приглашением на свидание

Когда Павел Иванович получил письмо, он …
б) долго размышлял и наконец решился встретиться с автором письма

Выходцев пришёл к выводу, что автором письма была …
б) его жена

Павел Иванович подумал, что …
а) он ещё хорош собой, поэтому его можно полюбить

Когда Павел Иванович решил пойти на свидание, он —
в) стал красиво одеваться

Уходя из дома, Павел Иванович сказал жене, что …
б) он идёт встретиться с её братом

По дороге на свидание Павел Иванович …
а) сильно волновался

Թեմա՝ Հայերը Երկրորդ աշխարհամարտում

Երկրորդ աշխարհամարտը մարդկության պատմության ամենախոշոր և ամենաարյունալի պատերազմն էր, որին մասնակցեցին աշխարհի տասնյակ երկրներ։

Պատերազմը տեղի է ունեցել 1939–1945 թվականներին։

Պատերազմում ձևավորվեցին երկու հիմնական դաշինքներ՝

• Դաշնակիցներ՝ Խորհրդային Միություն, Միացյալ Նահանգներ, Մեծ Բրիտանիա և այլ երկրներ։
• Առանցքի երկրներ՝ Գերմանիա, Իտալիա, Ճապոնիա։

Պատերազմի պատճառները

Պատերազմը սկսվեց Գերմանիայի տարածքային նվաճողական քաղաքականության պատճառով։

• Առաջին աշխարհամարտից հետո Գերմանիայի դժգոհությունը
• Տնտեսական ճգնաժամ
• Ֆաշիզմի տարածումը Եվրոպայում
• Տարածքների վերաբաժանման ձգտում

Պատերազմի սկիզբը

Պատերազմը սկսվեց 1939 թ. սեպտեմբերի 1-ին, երբ Գերմանիա-ն հարձակվեց Լեհաստան-ի վրա։

Ինչպե՞ս ներգրավվեց ԽՍՀՄ-ը։
1941 թ. հունիսի 22-ին Գերմանիան հարձակվեց Խորհրդային Միության վրա (Գերմանա-խորհրդային պատերազմ)։

Ո՞ր փուլում մտավ պատերազմը։
ԽՍՀՄ-ը պատերազմի մեջ մտավ 1941 թվականից և դարձավ գլխավոր ուժերից մեկը Դաշնակիցների կազմում։

Հայերի մասնակցությունը պատերազմին

• Պատերազմին մասնակցել է շուրջ 600.000 հայ։
• Ավելի քան 300.000-ը զոհվել է։
• Հայերը կռվել են հիմնականում Խորհրդային բանակի կազմում, ինչպես նաև Դաշնակից այլ երկրների զորքերում։
• 89-րդ Թամանյան հրաձգային դիվիզիա – աչքի է ընկել քաջությամբ և մասնակցել է Բեռլինի գրավմանը։

Հայ հերոսները

1. Հովհաննես Բաղրամյան

• Խորհրդային Միության մարշալ
• Մասնակցել է խոշոր ռազմական գործողությունների
• Նրա դերը կարևոր էր ռազմավարական հաղթանակների կազմակերպման գործում

2. Նելսոն Ստեփանյան

• Ռազմական օդաչու
• Խորտակել է բազմաթիվ թշնամական նավեր
• Կրկնակի հերոս

3. Հունան Ավետիսյան

• Իր կյանքը զոհաբերել է մարտում՝ փրկելով ընկերներին

Հայ ժողովրդի ներդրումը հաղթանակում

Հայ զինվորները մասնակցել են Ստալինգրադի, Կուրսկի, Բեռլինի ճակատամարտերին։

Հայաստանում գործարանները արտադրում էին զինամթերք, հագուստ, սնունդ։

Սփյուռքահայերը նյութական աջակցություն են ցուցաբերել Դաշնակիցներին։

Պատերազմի ավարտը

Պատերազմը Եվրոպայում ավարտվեց 1945 թ. մայիսի 9-ին, երբ Գերմանիան հանձնվեց։
Ճապոնիան հանձնվեց 1945 թ. սեպտեմբերի 2-ին։

Հաղթող երկրներ՝ Խորհրդային Միություն, ԱՄՆ, Մեծ Բրիտանիա և դաշնակիցներ։

Պատերազմի հետևանքները

Աշխարհում զոհվեց շուրջ 70-80 միլիոն մարդ։

• Ստեղծվեց Միավորված ազգերի կազմակերպություն
• Սկսվեց Սառը պատերազմը
• Մեծ մարդկային կորուստներ
• Տնտեսական դժվարություններ
• Միաժամանակ՝ ազգային հպարտության զգացում հաղթանակի համար

1)Հավասարասրուն եռանկյան պարագիծը 100 է, իսկ հիմքը և սրունքը հարաբերում են, ինչպես 24:13 :
ա) Գտնել եռանկյան մակերեսը:

240
բ) Գտնել եռանկյան փոքր կողմը:

$26$

գ) Գտնել եռանկյան մեծ բարձրությունը:

18

2)Հավասարասրուն եռանկյան հիմքը 8-ով փոքր է սրունքների գումարից, իսկ պարագիծը 72 է:
ա) Գտնել եռանկյան սրունքի երկարությունը:
բ) Գտնել եռանկյան մակերեսը:
գ) Գտնել եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավիղը:

3)Հավասարասրուն եռանկյան պարագիծը՝ 36 է, իսկ սրունքը հավասար է այն քառակուսու կողմին, որի պարագիծը 40 է:
ա) Գտնել եռանկյան սրունքը:
բ) Գտնել եռանկյան մակերեսը:
գ) Գտնել եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավիղը:

4)Հավասարասրուն եռանկյան հիմքին տարված բարձրությունը 6 է,
իսկ սրունքը՝ 12:
ա) Գտնել եռանկյան հիմքին առընթեր անկյան աստիճանային
չափը:
բ) Գտնել եռանկյան մակերեսը:
գ) Գտնել եռանկյանն արտագծած շրջանագծի շառավիղը:

«Թմկաբերդի առումը» պոեմը գրվել է հայ մեծ բանաստեղծ Հովհաննես Թումանյան-ի կողմից։ Այն պատմական թեմայով ստեղծագործություն է, որը ներկայացնում է պարսից տիրակալ Նադիր Շահ-ի արշավանքների ժամանակ տեղի ունեցած դեպքերից մեկը։

Պոեմի հիմքում դրված է անառիկ Թմկաբերդի գրավման պատմությունը։ Բերդի տերը քաջ և հայրենասեր իշխան էր, որը պատրաստ էր մինչև վերջ պաշտպանել իր հայրենիքը։ Նադիր շահը երկար ժամանակ չի կարողանում գրավել բերդը ռազմական ճանապարհով, քանի որ այն ամուր էր և լավ պաշտպանված։ Սակայն շահը դիմում է խորամանկության․ նա խոստումներով ու գայթակղիչ առաջարկներով փորձում է շահել իշխանի կնոջ՝ Թամարի վստահությունը։

Թամարը, հմայված լինելով շահի խոստումներով, մատնում է բերդի գաղտնիքը։ Նրա դավաճանության հետևանքով Թմկաբերդը ընկնում է։ Սակայն վերջում դավաճանությունը չի բերում երջանկություն․ այն ունենում է ողբերգական ավարտ։

Ստեղծագործության գլխավոր գաղափարը դավաճանության դատապարտումն է։ Թումանյանը ցույց է տալիս, որ հայրենիքի նկատմամբ դավաճանությունը ամենամեծ մեղքն է։ Թամարի կերպարը ներկայացնում է մարդու թուլությունը, երբ անձնական շահը վեր է դասվում ազգային ու բարոյական արժեքներից։ Իշխանի կերպարը հակադրություն է Թամարին․ նա խիզախ է, պատվախնդիր և հայրենասեր։

Պոեմում կարևոր է նաև հայրենասիրության թեման։ Իշխանը պատրաստ է զոհվելու, բայց ոչ՝ հանձնելու հայրենի բերդը։ Այս կերպ Թումանյանը բարձրացնում է հավատարմության, արժանապատվության և հայրենասիրության գաղափարները։

Լեզուն պատկերավոր է, հուզական և դրամատիկ։ Պատկերներն ուժեղ են, իսկ ավարտը՝ ուսանելի։

Հայ գրականության մեջ առանձնահատուկ տեղ ունի «Թմկաբերդի առումը» պոեմը, որի հեղինակը մեծ բանաստեղծ Հովհաննես Թումանյան-ն է։ Այս ստեղծագործությունը հիմնված է պատմական իրադարձությունների վրա և կապված է պարսից տիրակալ Նադիր շահ-ի արշավանքների հետ։

Պոեմում նկարագրվում է Թմկաբերդի գրավումը Նադիր շահի կողմից։ Թմկաբերդը հզոր և անառիկ ամրոց էր, որը երկար ժամանակ դիմադրում էր թշնամուն։ Սակայն ամրոցի անկումը տեղի է ունենում ոչ թե բաց ճակատամարտի, այլ դավաճանության պատճառով։ Թումանյանը ցույց է տալիս, որ երբ ժողովուրդը միասնական չէ, նույնիսկ ամենաամուր ամրոցը կարող է կործանվել։

Նադիր շահը ներկայացվում է որպես ուժեղ և վճռական տիրակալ, որը ձգտում էր ընդարձակել իր տիրապետությունը։ Սակայն պոեմի հիմնական միտքը միայն ռազմական հաղթանակը չէ։ Բանաստեղծը շեշտում է, որ իրական պարտությունը տեղի է ունենում ներսից՝ երբ հավատարմությունը փոխարինվում է անձնական շահերով։

Այս ստեղծագործությունը մեզ սովորեցնում է գնահատել հավատարմությունը, հայրենասիրությունը և միասնությունը։ «Թմկաբերդի առումը» ոչ միայն պատմական դրվագ է, այլ նաև խորը պատգամ հայ ժողովրդին՝ երբեք չկորցնել ազգային ոգին և միասնականությունը։

Իմ կարծիքով, այս պոեմը կարևոր է, որովհետև այն մեզ հիշեցնում է, որ պատմության դասերը պետք է սովորել և չկրկնել անցյալի սխալները։ Միայն միասնական ու հայրենասեր ժողովուրդը կարող է պաշտպանել իր երկիրը և արժանապատվորեն հաղթահարել դժվարությունները։

1․ ՀՀ Սահմանադրության հոդվածներ՝ կապված ՀՀ քաղաքացիության հետ

ՀՀ Սահմանադրության մեջ քաղաքացիությանը վերաբերում է հիմնականում Հոդված 47-ը։

Հոդված 47․ ՀՀ քաղաքացիությունը

• ՀՀ քաղաքացիությունը ձեռք է բերվում և դադարեցվում է օրենքով սահմանված կարգով։
• Ոչ ոք չի կարող կամայականորեն զրկվել ՀՀ քաղաքացիությունից։
• ՀՀ քաղաքացին չի կարող զրկվել ՀՀ քաղաքացիությունից կամ արտաքսվել Հայաստանի Հանրապետությունից։
• ՀՀ քաղաքացին կարող է ունենալ երկքաղաքացիություն։

(Քաղաքացիության հարցերը նաև կարգավորվում են «ՀՀ քաղաքացիության մասին» օրենքով։)

2․ «Մարդ» և «Քաղաքացի» հասկացությունների համեմատություն

Եզրակացություն․
Յուրաքանչյուր քաղաքացի մարդ է, բայց ոչ յուրաքանչյուր մարդ է տվյալ պետության քաղաքացի։

3․ Ակտիվ քաղաքացուն բնորոշ հատկանիշներ

Ակտիվ քաղաքացին՝

• Հետաքրքրվում է երկրի կյանքով և խնդիրներով
• Մասնակցում է ընտրություններին
• Պահպանում է օրենքները
• Հարգում է ուրիշների իրավունքները
• Մասնակցում է հասարակական կամ կամավորական աշխատանքների
• Արտահայտում է իր կարծիքը քաղաքակիրթ ձևով