Մհեր Մկրտչյան

Տեքստ

Եթե համարում ենք, որ դրսից բերված մշակույթն է խնդիրը բանակից օր ու մեջ ստացվող էս բոթերի (պնդման ճիշտ ու սխալը հաջորդիվ), ի՞նչ է ձեռնարկում պետությունը, որ մինչև բանակ հասնելը ա. այդ մշակույթը հաղթահարվի, բ.բացառվի այդ մշակույթի գոյությունն իսկ մինչբանակային տարիքի տղաների մոտ։ Կա՞ ռազմավարություն, ծրագիր արդեն դպրոցներում միջանձնային հարաբերությունների հոգեբանություն դասավանդելու, քրեական մշակույթն արմատախիլ անելու, թե՞ էսպես ասելու ենք դրսի մշակույթ է ու սենց ահ ու սարսափով հետևենք, թե լուրերում հերթական բոթը երբ ենք կարդալու։

Եթե կույր չենք ձևանում ու ընդունում ենք, որ բանակի ներսում էլ միջանձնային հարաբերությունների կարգավորման խնդիր կա, ի՞նչ ենք անում սպայական անձնակազմի բարոյահոգեբանական վիճակը բարելավելու, կանոնադրական հարաբերություններն ամրապնդելու, յուրաքանչյուր մարդու, անհատի արժանապատվության ու կյանքի՝ որպես բարձրագույն արժեքի մասին պատկերացումներն անսասան դարձնելու համար։ Ինչ ենք անում որպես պետություն, որ սպան, ապագա հրամանատարն ու ներկա առաջնորդը ոչ միայն լավ կրթություն ստանա նաև որպես հոգեբան, այլ նաև սոցիալական այնպիսի պայմաններ ունենա, որ հոգեբանորեն չխեղվի ու չխեղի։

Եթե համարում ենք, որ խաղաղության հասնելը մեր «թասիբից» վեր է ու դեռ տարիներ շարունակ 18 տարեկաններին բեղատեղը սևանալուն պես ձեռքները զենք ենք տալու, քանի՞ հետազոտություն ենք արել՝ հասկանալու, թե հոգեբանական ինչ տրավմաների միջով ենք անցկացնում էդպիսով մեր հասարակության մի զգալի մասին, թե՞ սովետը մի բան գիտեր, որ էդպես էր վարվում, էլ վերանայելու կարիք չկա ոչինչ։

Եթե համարում ենք, որ միայն պայմանագրայիններով առաջնագիծ պահել չի լինի, որովհետև համ թանկ է, համ էլ երիտասարները ամենից քաջ են անձնազոհաբար կռվում մինչև վերջ, ի՞նչ քայլեր ենք ձեռնարկում առաջնագիծն իսկապես այնպիսի վերազինման ենթարկելու, որ առաջնագիծ պահելը անձնազոհություն չենթադրի միայն։

Մենք՝ որպես հասարակություն ու պետություն էս ու բազում այլ հարցերի պիտի շիտակ հայացքով առաերեսվենք ու պատասխաններ փնտրենք, այլապես մարդ մտածում է՝ գուցե ճիշտը ուրիշ քաղաքացիություն ձեռք բերելն ու ֆեյսբուքում «ոչմիթիզիկան» դառնալն է. անհնար է անվերջ ապրել էն գիտակցությամբ, որ ամեն օր քայլ առ քայլ մոտենում ես մի սահմանի, երբ չգիտես քաղաքակիրթ հասրակության, թե վայրի պայմանների համար մարդ դաստիրակես։

1. Կարդա տեքստը, որոշիր՝ ինչ տեղեկություն է պարունակում տեքստը, ինչից է անհանգստացած, ինչ առաջարկներ ունի, ինչ մտավախություններ է արտահայտում։

Տեքստում խոսվում է բանակում և բանակից դուրս եղած խնդիրների մասին։ Հեղինակին անհանգստացնում են բանակում տեղի ունեցող դեպքերը, հատկապես զինվորների կյանքի և հոգեբանական վիճակի հետ կապված խնդիրները։

Հեղինակը հարց է տալիս, թե պետությունը ինչ է անում, որպեսզի նման խնդիրները դեռ դպրոցից կանխվեն։ Նա առաջարկում է ավելի շատ ուշադրություն դարձնել երեխաների դաստիարակությանը, մարդկանց միջև հարաբերություններին և բանակում զինվորների ու սպաների հոգեբանական վիճակին։

Հեղինակը նաև մտահոգված է, որ եթե այս խնդիրների մասին լուրջ չմտածենք և լուծումներ չփնտրենք, նման դեպքերը կարող են շարունակվել։

2. Ինչ ես կարծում՝ ինչ դեպքի առիթով կարող է սա գրված լինել։

Կարծում եմ՝ տեքստը գրվել է բանակում տեղի ունեցած որևէ ծանր դեպքից հետո։ Հեղինակը այդ դեպքի միջոցով փորձում է խոսել ոչ միայն կատարվածի, այլ նաև դրա պատճառների մասին։

Ինձ թվում է՝ նա ուզում է, որ նման դեպքերից հետո միայն չխոսենք դրանց մասին, այլ փորձենք հասկանալ, թե ինչու են դրանք տեղի ունենում և ինչ կարելի է անել, որպեսզի չկրկնվեն։

3. Համաձայնիր հեղինակի արտահայտած մտքերի հետ կամ հակադրվիր դրանց։

Ես հիմնականում համաձայն եմ հեղինակի հետ։ Իմ կարծիքով՝ բանակում մարդկանց նկատմամբ հարգանքը շատ կարևոր է։ Զինվորները պետք է ոչ միայն ռազմական պատրաստվածություն ստանան, այլ նաև իմանան, թե ինչպես ճիշտ շփվել միմյանց հետ։

Համաձայն եմ նաև այն մտքի հետ, որ այս ամենը պետք է սկսել դեռ դպրոցից։ Եթե մարդը փոքր տարիքից սովորում է հարգել ուրիշներին և խնդիրները լուծել առանց բռնության, դա կարող է օգնել նաև հետագայում։

Բայց կարծում եմ, որ այս հարցում միայն բանակը կամ պետությունը չէ պատասխանատու։ Ընտանիքը, դպրոցը և հասարակությունը նույնպես մեծ դեր ունեն։

4. Փորձիր ձևակերպել խնդիրը ու լուծման քո տարբերակն առաջարկիր («Եթե ես լինեի պաշտպանության նախարարը»)։

Խնդիրը, իմ կարծիքով, այն է, որ բանակում պետք է ավելի շատ ուշադրություն դարձնել զինվորների անվտանգությանը, հոգեբանական վիճակին և միմյանց նկատմամբ վերաբերմունքին։

Եթե ես լինեի պաշտպանության նախարարը, կփորձեի ավելի խիստ վերահսկել բանակում տեղի ունեցող խնդիրները։ Կստեղծեի այնպիսի պայմաններ, որ զինվորը կարողանա իր խնդրի մասին ազատ խոսել և անհրաժեշտության դեպքում օգնություն ստանալ։

Կարևոր է նաև, որ սպաները ճիշտ վերաբերվեն զինվորներին և կարողանան ժամանակին նկատել, եթե որևէ զինվոր խնդիր ունի։

Կարծում եմ՝ դպրոցներում էլ պետք է ավելի շատ խոսել մարդկանց հետ ճիշտ շփվելու, վեճերը հանգիստ լուծելու և միմյանց հարգելու մասին։ Եթե այս հարցերին ավելի լուրջ վերաբերվենք, հնարավոր կլինի նվազեցնել բանակում նման դեպքերի առաջացման հավանականությունը։

• Կարդա Խուլիո Կորտասար. «Զավթված տունը» ստեղծագործությունը։
• Կարդացի Խուլիո Կորտասարի «Զավթված տունը» պատմվածքը։ Պատմվածքը երկու հարազատների՝ եղբոր և քրոջ մասին է, որոնք ապրում են իրենց հին տանը։ Նրանց կյանքը սովորական էր, մինչև տան մեջ սկսում են տարօրինակ ձայներ լսվել։ Դրանից հետո նրանք աստիճանաբար կորցնում են տան տարբեր հատվածները և վերջում ստիպված դուրս են գալիս այնտեղից։
• Առանձնացրու ստեղծագործության բաժինները։
• 1. Տան և հերոսների կյանքի նկարագրությունը։ Սկզբում պատմվում է տան, եղբոր և Իռենեի առօրյայի մասին։
• 2. Տան առաջին հատվածի զավթումը։ Եղբայրը տարօրինակ ձայներ է լսում և հասկանում է, որ տան մի մասը այլևս իրենցը չէ։
• 3. Կյանքը տան մնացած հատվածում։ Եղբայրն ու Իռենեն փորձում են շարունակել իրենց սովորական կյանքը՝ չնայած տեղի ունեցածին։
• 4. Տան երկրորդ հատվածի զավթումը։ Որոշ ժամանակ անց ձայները լսվում են նաև այն հատվածում, որտեղ նրանք մնացել էին։
• 5. Տնից դուրս գալը։ Նրանք արագ դուրս են գալիս տնից և վերջնականապես թողնում այն։
• Գնահատիր կերպարների վարքը, ըստ այդ վարքի բնութագրիր նրանց։
• Ես նրանց վարքը մի քիչ սխալ եմ համարում, որովհետև երբ առաջին անգամ տարօրինակ ձայներ են լսում, նրանք նույնիսկ չեն փորձում հասկանալ, թե ինչ է կատարվում։ Փոխարենը ուղղակի փակում են տան այդ մասը և շարունակում են ապրել մյուս հատվածում։ Իհարկե, կարելի է հասկանալ, որ նրանք վախեցած էին, բայց կարծում եմ՝ ավելի ճիշտ կլիներ փորձել պարզել պատճառը։
• Եղբայրը բավականին հանգիստ և զգույշ մարդ է։ Նա շատ կապված է իր տանը և իր սովորական կյանքին։ Միաժամանակ նա մի քիչ փակ մարդ է և ավելի շատ իր մտքերի ու զբաղմունքների մեջ է։
• Առանձնացրու այն բառերն ու արտահայտությունները, որոնք երկիմաստ են։
• Պատմվածքում ամենակարևոր երկիմաստ արտահայտությունը «զավթված տունը» է։ Մենք մինչև վերջ չենք հասկանում, թե ով կամ ինչ է զավթում տունը։
• Երկիմաստ է նաև «ձայներ» բառը, որովհետև հեղինակը չի բացատրում, թե ում կամ ինչի ձայներն են դրանք։
• Ինձ համար խորհրդավոր են նաև այն հատվածները, որտեղ հերոսները խոսում են տան մյուս մասի մասին, բայց չեն փորձում պարզել, թե իրականում ինչ է այնտեղ կատարվում։
• Այս անորոշությունը պատմվածքը ավելի հետաքրքիր է դարձնում, քանի որ ընթերցողը կարող է տարբեր ձևերով հասկանալ կատարվածը։
• Հիշիր՝ որ հայտնի թեման է հիշեցնում այս պատմությունը։
• Այս պատմությունը ինձ հիշեցնում է տան կամ սեփական տարածքի զավթման թեման։ Սկզբում հերոսները կորցնում են տան մի մասը, հետո՝ մյուսը, և վերջում ամբողջությամբ դուրս են գալիս տնից։
• Պատմվածքը կարելի է կապել նաև վախի, փոփոխությունների և անցյալից չհեռանալու թեմաների հետ։ Եղբայրն ու Իռենեն շատ կապված են իրենց հին կյանքին և դժվարությամբ են ընդունում այն, ինչ կատարվում է։
• Տեղեկություններ գտիր Խուլիո Կորտասարի մասին․ հիշիր՝ ուրիշ ինչ ես կարդացել նրանից։
• Խուլիո Կորտասարը արգենտինացի գրող էր։ Նա ծնվել է 1914 թվականին և մահացել 1984 թվականին։ Նա հայտնի է հատկապես իր պատմվածքներով և վեպերով։ Կորտասարի ստեղծագործություններում հաճախ սովորական կյանքում տեղի են ունենում անսովոր և տարօրինակ դեպքեր։
• Նրա հայտնի ստեղծագործություններից է «Ցատկոտը» վեպը։ Նա գրել է նաև «Գազանանոցը» և այլ պատմվածքներ։
• Ես Կորտասարից կարդացել եմ «Զավթված տունը»։ Ինձ դուր եկավ, որ հեղինակը մինչև վերջ չի ասում, թե իրականում ինչ էր տեղի ունենում տանը։ Դրա շնորհիվ պատմվածքը մի քիչ խորհրդավոր է և ստիպում է ինքնուրույն մտածել ու տարբեր բացատրություններ գտնել։

1.Տրված թվերից առանձնացրու բնական թվերը.

-4, 0, 3, 7, -9, 12, 1/2

3, 7, 12,

2.Տրված թվերից առանձնացրու ամբողջ թվերը.

-8, 5, 0, 3/4, -2, 7/2

-8, 5, -2,

3.Որոշիր՝ ռացիոնա՞լ է, թե՞ ոչ.

5/7, -3, 0, -11/4, 2.5

5/7, -3, 0,

4.Թվերը դասավորիր աճման կարգով.

-5, 3, -1, 0, 7, -8

5.Համեմատիր.

-3/4 և -2/3

-2/3<-3/4

6.Գտիր հետևյալ թվերի հակադիր թվերը.

7, -12, 0, 3/5, -7/8

7=-7

-12=12

0-0

7.Հաշվիր.

|-9| + |4|

13

8.Հաշվիր.

(-7) + 12

5

9.Հաշվիր.

(-15) + (-8)

-23

10.Հաշվիր.

18 — 25

-7

11.Հաշվիր.

-2/3 + 5/6

5/6-2/3=5/6-2*2/3*2=5/6-4-6

4/6=1/6

12.Հաշվիր.

-7/8 — 1/4

-9/8

13.Հաշվիր.

(-6) · (-4)

24

14.Հաշվիր.

(-12) · 5/6

-10

15.Հաշվիր.

7/9 : 14/15

5/6

16.Հաշվիր.

-3/5 : 9/10

-2\3

17.Գտիր x-ը.

x + 7 = -3

x=-10

18.Գտիր x-ը.

x — 5 = -12

x=-7

19.Գտիր x-ը.

-4x = 28

20.Գտիր x-ը.

3/5 x = -12

x=-20

Education is an important part of every society, but countries organize their education systems in very different ways. Although most countries have schools, teachers, examinations and universities, the way students learn can vary considerably.

In Finland, education is often associated with equality and student well-being. Children usually begin formal schooling at the age of seven. Finnish schools generally place less emphasis on standardized testing than many other countries. Teachers are highly educated professionals, and students are encouraged to develop independence, creativity and problem-solving skills. The Finnish system also aims to provide similar educational opportunities to students from different social backgrounds.

The Japanese education system is known for its discipline, organization and strong work ethic. Students are expected to be responsible for many aspects of school life. For example, in many schools students help clean their classrooms. Academic achievement is highly valued, and entrance examinations can play an important role in a student’s future. At the same time, Japanese schools often emphasize cooperation, respect and responsibility.

In Germany, students may follow different educational pathways after primary school. Depending on their abilities, interests and future plans, they can choose different types of secondary education. Germany is also famous for its dual vocational education system, in which students combine classroom learning with practical training in a company. This approach allows young people to gain professional experience while studying.

The United States has a relatively flexible education system. Students normally have a number of compulsory subjects, but they can also choose electives according to their interests. Schools and universities may differ significantly in terms of size, resources and educational approaches. In higher education, students can choose from a wide variety of subjects and programs.

The United Kingdom has its own distinctive system. Students normally progress through several stages of education, and examinations play an important role. At the age of around 16, students may take GCSE examinations. Those who continue their academic education can later take A-levels or follow alternative qualifications. The UK also has a large number of universities with different academic specializations.

The Armenian education system also has several stages, including preschool education, primary and secondary education, and higher education. Armenian students generally study a broad range of subjects at school. Examinations and academic achievement are important, while schools are increasingly trying to introduce modern teaching methods, project-based learning, digital tools and more student-centered approaches.

There is no perfect education system. Each country has developed its approach according to its history, culture, economy and social needs. Some systems focus strongly on academic achievement, while others give greater importance to creativity, practical skills or student well-being. Comparing different systems can help us understand what works well and what could be improved.

• Education — Կրթություն
• Independently — Ինքնուրույնաբար
• Important — Կարևոր
• Perseverance — Համառություն
• Ambiguous — Երկիմաստ
• Comprehensive — Համապարփակ
• Independence — Անկախություն
• Examinations — Քննություններ
• Compulsory — Պարտադիր
• Emphasize — Ընդգծել
• Opportunities — Հնարավորություններ
• Backgrounds — Ծագում
• Depending — Կախված
• Strongly — Խիստ
• Provide — Տրամադրել
• Entrance — Մուտք
• Developed — Զարգացած
• Comparing — Համեմատելով
• Different — Տարբեր
• Distinctive — Յուրահատուկ
• Increasing — Աճող
• Creativity — Ստեղծարարություն
• Digital — Թվային
• Specializations — Մասնագիտացումներ
• Methods — Մեթոդներ
  well-being — բարեկեցություն
  equality — հավասարություն
  independence — ինքնուրույնություն
  creativity — ստեղծագործականություն
  discipline — կարգապահություն
  cooperation — համագործակցություն
  compulsory — պարտադիր
  electives — ընտրովի առարկաներ
  flexible — ճկուն
  practical skills — գործնական հմտություններ
  student-centered — աշակերտակենտրոն
  approach — մոտեցում

• Education
  Good education opens up entirely new horizons for young people.
• Sentence
  He paused for a second before saying the final sentence.
• Independently
  She prefers to solve complex problems independently.
• Important
  It is important to rest after a long working day.
• Sentence
  Try to write a clear and concise sentence.
• Perseverance
  His perseverance helped him achieve his goals despite the difficulties.
• Sentence
  Read the next sentence carefully to catch the whole meaning.
• Ambiguous
  Her answer was so ambiguous that no one knew what she meant.
• Comprehensive
  They offered a comprehensive plan to fix the issue.
• Sentence
  This sentence sounds very natural and smooth.
• Independence
  Financial independence gives people a real sense of freedom.
• Examinations
  Students were nervous right before the final examinations.
• Compulsory
  Attending the orientation lesson is compulsory for everyone.
• Important
  Family support is exceptionally important in tough times.
• Emphasize
  The doctor tried to emphasize the value of good sleep.
• Opportunities
  Traveling to new places creates amazing opportunities.
• Backgrounds
  People from different backgrounds often bring unique ideas.
• Depending
  Depending on the weather, we might go for a picnic.
• Strongly
  I strongly believe that honesty is always the best choice.
• Provide
  Local businesses provide great products for the community.
• Entrance
  We decided to wait for him near the main entrance.
• Developed
  They developed a smart app that simplifies daily chores.
• Comparing
  Comparing options helped us find the right price.
• Different
  We all have different preferences when it comes to music.
• Distinctive
  The coffee house has a distinctive smell of roast beans.
• Increasing
  Demand for eco-friendly products is constantly increasing.
• Creativity
  Cooking with random ingredients requires real creativity.
• Digital
  Digital devices make staying in touch so much easier.
• Specializations
  Universities now offer modern specializations for students.
• well-being — Exercise is good for our well-being.
• equality — Everyone should have equality.
• independence — School teaches us independence.
• creativity — Art helps develop creativity.
• discipline — Discipline is important at school.
• cooperation — Cooperation helps us work better.
• compulsory — English is a compulsory subject.
• electives — Students can choose electives.
• flexible — Our school schedule is flexible.
• practical skills — School should teach practical skills.
• student-centered — Our lessons are student-centered.
• approach — I like this approach.

• More exams mean better education?
  I disagree: Exams just add stress and force students to memorize stuff. That doesn’t mean they actually learn better.
• Should school prepare students for life, not just university?
  I agree: Not everyone is going to university, but everyone needs life skills and independence.
• Do students learn better with more freedom?
  I partially agree: Freedom is great because it makes learning interesting, but without discipline, it would be total chaos.
• Will technology replace the classroom?
  I disagree: Computers and phones can help, but they can’t replace teachers and hanging out with classmates

Հարց 1․ Ի՞նչ էր անում մարդը բնության հետ։

Մարդը անխնա օգտագործում և վնասում էր բնությունը։ Նա կտրում էր անտառները, աղտոտում էր ջուրը, օդը և հողը, ինչպես նաև ոչնչացնում կենդանիների բնական միջավայրը։

Հարց 2․ Ո՞ր ռեսուրսն էր քեզ ամենաշատը անհանգստացրել։

Ինձ ամենաշատը անհանգստացրել էր ջրի աղտոտումը, քանի որ ջուրը անհրաժեշտ է ինչպես մարդկանց, այնպես էլ կենդանիների ու բույսերի կյանքի համար։

Հարց 3․ Ինչո՞ւ մարդը չէր մտածում իր գործողությունների հետևանքների մասին։

Մարդը հիմնականում մտածում էր իր հարմարության և շահի մասին ու չէր պատկերացնում, որ բնության ռեսուրսները կարող են սահմանափակ լինել։ Նա նաև չէր մտածում, թե իր գործողությունները ինչ ազդեցություն կունենան ապագա սերունդների վրա։

Հարց 4․ Մենք մեր առօրյայում նման սխալներ անո՞ւմ ենք։

Այո՛, երբեմն մենք նույնպես վնասում ենք բնությանը։ Օրինակ՝ աղբ ենք թողնում բնության մեջ, անտեղի օգտագործում ենք ջուրն ու էլեկտրականությունը կամ օգտագործում ենք շատ պլաստիկ։

Հարց 5․ Ի՞նչ կարող ենք անել բնությունը պաշտպանելու համար։

Մենք կարող ենք չաղտոտել շրջակա միջավայրը, աղբը տեսակավորել և վերամշակել, խնայել ջուրն ու էլեկտրականությունը, ավելի քիչ օգտագործել պլաստիկ և խնամքով վերաբերվել բույսերին ու կենդանիներին։ Բնությունը պաշտպանելը յուրաքանչյուր մարդու պարտականությունն է։

Systems Around the World(

September project

1. What makes an educational system good? Focusing on critical thinking and applying knowledge to real life, rather than rote memorization.
2. At what age should children start school? At 6–7 years old; at an earlier age, the focus should be on learning through play and social development.
3. Should education be completely free? Yes, general education should be free to ensure equal access for everyone.
4. How many hours a day should students stay at school? 5–6 hours a day, to maintain focus and avoid exhausting the students.
5. Should students have a lot of homework? No, a minimal amount, only to reinforce the learned material without overburdening the students.
6. Which is more important: exams or practical skills? Practical skills; solving problems and thinking critically prepare students for life much better than exams.
7. Should students be allowed to choose most of their subjects? Yes, in high school, so that students can focus on their future profession while maintaining core subjects.
8. What makes a teacher effective? Respecting students, mastering their subject, and explaining complex concepts in simple terms.
9. What would you change in your country’s educational system? Shifting from rote memorization to practical projects, updating school facilities, and supporting teachers.
10. If you could study in any country, which country would you choose and

I would like to study in Armenia.

Այս ճամբարը ինձ շատ նոր բաներ տվեց։ Ես ձեռք բերեցի նոր գիտելիքներ, ծանոթացա նոր մարդկանց հետ և մասնակցեցի տարբեր հետաքրքիր աշխատանքների։ Սովորեցի, թե ինչպես ճիշտ կատարել հետազոտական աշխատանքներ, ինչպես գտնել անհրաժեշտ տեղեկությունը և ճիշտ օգտագործել այն։ Նաև սովորեցի աշխատել թիմում և համագործակցել:

Արագած բարձրանալու գնացինք լավ տրամադրությամբ և դրական սպասումներով։ Ճամփորդությունը շատ լավ էր կազմակերպված, ամեն ինչ մտածված էր և կազմակերպված ձևով անցավ։ Ինձ համար այս օրը հետաքրքիր և հաճելի անցավ։ Հատկապես դուր եկավ այն, որ ամբողջ ընթացքում լավ մթնոլորտ էր, և ամեն ինչ անցավ նախատեսվածի նման։ Ընդհանուր առմամբ, ես շատ գոհ եմ այս ճամփորդությունից և կարծում եմ, որ այն լավ կազմակերպված ու հետաքրքիր էր։