Day: February 22, 2026

6-րդ խումբ (թթվածնի խումբ, խալկոգեններ)

1. Ինչպե՞ս է կոչվում 6-րդ խմբի տարրերի խումբը։
6-րդ խմբի տարրերը կոչվում են խալկոգեններ (թթվածնի խումբ)։

2. Որո՞նք են 6-րդ խմբի տարրերը։

• Թթվածին (O)
• Ծծումբ (S)
• Սելեն (Se)
• Տելուր (Te)
• Պոլոնիում (Po)

3. Քանի՞ վալենտ էլեկտրոն ունեն 6-րդ խմբի տարրերը։
Ունեն 6 վալենտ էլեկտրոն։

4. Ինչպիսի՞ տարր է թթվածինը։
Թթվածինը ոչ մետաղ է։

5. Թթվածնի էլեկտրոնային բանաձևը։
O → 1s² 2s² 2p⁴

(Բաշխումը շերտերով՝ 2,6)

6. Թթվածինը բնության մեջ ինչպիսի՞ վիճակներում է հանդիպում։

• Ազատ վիճակում՝ O₂ (օդում)
• Բարդ նյութերի կազմում՝ ջրում (H₂O), օքսիդներում և այլն

7. Թթվածին պարունակող 4 բարդ նյութի բանաձև։
H₂O
CO₂
CaO
SO₂

8. Ինչո՞ւ են 6-րդ խմբի տարրերը հաճախ առաջացնում օքսիդներ։
Քանի որ ունեն 6 վալենտ էլեկտրոն և ձգտում են լրացնել արտաքին շերտը՝ միանալով այլ տարրերի, հատկապես թթվածնի հետ։

9. Ծծմբի հնարավոր օքսիդները։
SO₂
SO₃

10. Թթվածնի քիմիական նշանը և հարաբերական զանգվածը։
Քիմիական նշան՝ O
Հարաբերական ատոմային զանգված՝ 16
Մոլեկուլային զանգված (O₂)՝ 32

11. Ինչպիսի՞ կապ է առաջանում թթվածնի և ջրածնի միջև։
Առաջանում է բևեռային կովալենտ կապ (օրինակ՝ H₂O-ում)։

12. Օրինակներ 6-րդ խմբի տարր պարունակող միացություններից։
H₂S
SO₂
H₂SO₄
SeO₂

---

7-րդ խումբ (հալոգեններ)

1. Ինչպե՞ս է կոչվում 7-րդ խմբի տարրերի խումբը։
Կոչվում են հալոգեններ։

2. Թվիր 7-րդ խմբի տարրերը։

• Ֆտոր (F)
• Քլոր (Cl)
• Բրոմ (Br)
• Յոդ (I)
• Աստատ (At)

3. Ինչո՞ւ են հալոգենները կոչվում «աղ առաջացնող»։
Քանի որ մետաղների հետ առաջացնում են աղեր (օրինակ՝ NaCl)։

4. Քանի՞ վալենտ էլեկտրոն ունեն հալոգենները։
Ունեն 7 վալենտ էլեկտրոն։

5. Ինչպիսի՞ տարրեր են հալոգենները։
Ոչ մետաղներ են։

6. Ո՞ր հալոգենն է գազային վիճակում սենյակային ջերմաստիճանում։
Ֆտորը և քլորը գազ են։

7. Ինչպիսի՞ միացություններ են առաջացնում մետաղների հետ։
Առաջացնում են աղեր (հալոգենիդներ)։

8. Նատրիումի և քլորի միացության բանաձևը։
NaCl

9. Ինչպե՞ս է փոխվում հալոգենների ակտիվությունը վերևից ներքև։
Ակտիվությունը նվազում է վերևից ներքև։

10. Օրինակներ հալոգեն պարունակող բարդ նյութերից։
NaCl
HCl
KBr
CaF₂

Նախագծի նպատակը՝
Թթվածնի ստացումը կալիումի պերմանգանատի ջերմային քայքայումից

Նախագծի ընթացքը.
Լաբորատորիայում թթվածինը ստանում են թթվածին պարունակող բարդ նյութերի քայքայումից. Կալիումի պերմանգանատը (KMnO₄) տաքացնելիս քայքայվում է՝ անգույն գազի (թթվածնի) անջատմամբ. Ճշտելու  նպատակով, թե  ի՞նչ  գազեր  են  առաջացել, առկայծող  մարխը մոտեցնենք  քիչ  ծավալով  գազին  ու  փորձանոթը բացենք: Մարխը  բռնկվում  է: Դա  վկայում  է, որ  տվյալ  գազը թթվածինն  է: 

KMnO4 —> K2MnO4 + MnO2 + O2

Вставьте словосочетания в правильной форме.
1) Это стихотворение известного поэта (известный поэт).
2) Это поэма А. Исаакяна (А. Исаакян).
3) Мне принесли учебник армянского языка (армянский язык).
4) На его столе лежали кусок чёрного хлеба (чёрный хлеб) и коробок спичек (спички).
5) Это было на Рождество, 6-ое января (6-ое, январь).
6) Я желаю вам успехов (успехи) в работе.
7) Она ждала от него понимания (понимание).
8) Учитель требует от учеников регулярное посещение занятий (регулярное посещение занятий).

1) Когда произошло это событие?
Это произошло 15 лет назад.
2) Кто об этом вспоминает?
Об этом вспоминает банкир.
3) О чём шёл спор между гостями?
Спор был о том, что гуманнее. смертная казнь или пожизненное заключение?
4) Какие слова юриста были его главным убеждением?
«Если бы мне предложили выбирать между казнью и пожизненным заключением, то, конечно, я выбрал бы второе. Жить как-нибудь лучше, чем никак.«
5) Как по истечении лет объясняет банкир причину заключения этого пари?
«К чему это пари? Какая польза от того, что юрист потерял пятнадцать лет жизни, а я брошу два миллиона? Может ли это доказать людям, что смертная казнь хуже или лучше пожизненного заключения? Нет и нет. Вздор и бессмыслица. С моей стороны то была прихоть сытого человека, а со стороны юриста – простая алчность к деньгам…»
6) Где будет отбывать заключение юрист?
Юрист будет отбывать своё заключение под строжайшим надзором в одном из
флигелей, построенных в саду банкира
7) Какое условие поставил банкир юристу?
Условились, что в продолжение пятнадцати лет он будет лишён права переступать порог флигеля, видеть живых людей, слышать человеческие голоса и получать письма и газеты. Ему разрешалось иметь музыкальный инструмент, читать книги, писать письма, пить вино и курить табак.

Прочитайте словосочетания. Задайте вопрос к выделенным словам.
Выделите окончания. Сделайте вывод: в каком падеже употреблены эти
существительные.
1) Смертная казнь гуманнее длительного заточения; в результате спора; то была
прихоть сытого человека; страдал от скуки и одиночества; книг он не читал; занялся
изучением языков; он боялся финансовой катастрофы; чтобы избежать банкротства; до условленного срока; никогда не чувствовал такого презрения к самому себе.
2) Молодой человек лет двадцати пяти; в продолжение пятнадцати лет; в
продолжение четырёх лет; после десятого года; за пять часов.

Вставьте словосочетания в правильной форме.
1) Это стихотворение известного поэта (известный поэт).
2) Это поэма А. Исаакяна (А. Исаакян).
3) Мне принесли учебник армянского языка (армянский язык).
4) На его столе лежали кусок чёрного хлеба (чёрный хлеб) и коробок спичек (спички).
5) Это было на Рождество, 6-ое января (6-ое, январь).
6) Я желаю вам успехов (успехи) в работе.
7) Она ждала от него понимания (понимание).
8) Учитель требует от учеников регулярное посещение занятий (регулярное посещение занятий).

Առաջադրանքներ․
1) Շրջանագծին արտագծած հավասարասրուն սեղանի բարձրությունը 4 սմ է, իսկ մակերեսը՝ 60 սմ²: Գտեք սեղանի սրունքը:
60=(a+b)/2*4
a+b=60*2/4=30
a+b=c+c
2c=30, c=15
2) Շրջանագծին արտագծած հավասարասրուն սեղանի սրունքը 12 դմ է, իսկ ներգծած շրջանագծի շառավիղը՝ 5 դմ: Գտեք սեղանի մակերեսը։
a+b=c+c
12*2=24
p=(24+24)/2=24
S=24*5=120
3) Շրջանագծին արտագծած ուղղանկյուն սեղանի կողմնային կողմերը 12 սմ և 16 սմ են: Գտե՛ք սեղանի մակերեսը:
h=12
S=(12+16)/2*12=168
4) Ուռուցիկ քառանկյան 12 դմ և 18 դմ երկարությամբ անկյունագծերի կազմած անկյունը 45° է: Գտե՛ք քառանկյան մակերեսը:
S=1/2*12*18*√2/2=216√2
5) Զուգահեռագծի 7 սմ և 16 սմ երկարությամբ անկյունագծերի կազմած անկյունը 30° է: Գտե՛ք զուգահեռագծի մակերեսը:
S=1/2*7*16*1/2=28
6) Գտեք սեղանի 6 սմ և 10 սմ երկարությամբ անկյունագծերի կազմած անկյունը, եթե դրա մակերեսը 15√3 սմ է:
1/2*6*10*x=15√3
15√3=30x
x=15√3/30=√3/2
sin60=√3/2
7) Ուղղանկյան մակերեսը 36 դմ է, անկյունագիծը՝ 12 դմ: Գտեք անկյունագծերի կազմած անկյունը:
1/2*12*12*x=36
36=72x
x=0.5
sin30=1/2
8) Ուղղանկյան կողմերը 6 սմ և 8 սմ են: Գտե՛ք անկյունագծերի կազմած անկյան սինուսը:

§20 Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ի՞նչ բանաձևով են հաշվում հոսանքի աշխատանքը:
Բանաձև՝ A=U*I*t
2. Ո՞ր ֆիզիկական մեծությունն են անվանում էլեկտրական հոսանքի հզորություն:
Էլեկտրական հոսանքի հզորություն է կոչվում այն աշխատանքը (էներգիան), որը հոսանքը կատարում է մեկ միավոր ժամանակում։
3. Ի՞նչ բանաձևով են հաշվում հոսանքի հզորությունը:
4. Հզորության ի՞նչ միավորներ գիտեք: Ինչպե՞ս են առնչվում այդ միավորները վատտին:
Հիմնական միավորը՝ Վատտ 
1 մՎտ = 0.001 Վտ
1 կՎտ = 1000 Վտ
1 ՄՎտ = 1 000 000 Վտ
5. Ո՞րն է հոսանքի աշխատանքի ոչ համակարգային միավորը: Գրեք այդ միավորի և ջոուլի կապն արտահայտող հավասարությունը:
Ոչ համակարգային միավորը՝ կիլովատտ-ժամ
6. Վերցրեք ձեր բնակարանի լուսավորման էլեկտրական ջահի լամպերից որևէ մեկը և տետրում գրի առեք լամպի բալոնի վրա նշված տվյալները: Դրանցով հաշվեք լամպի շիկացման թելիկի դիմադրությունը: Որքան էներգիա է ծախսում լամպը 1 ամսում (30 օրում), եթե այն օրական միացված է եղել 3 ժամ: Որքան է պակասել ձեր ընտանիքի բյուջեն 1 ամսում է լամպի աշխատանքի հետևանքով (1 կՎտժամ էլեկտրաէներգիայի սակագինը փնտրեք համացանցում):

 §21 Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ի՞նչ բանաձևով են հաշվում հոսանքակիր հաղորդիչում անջատվող ջերմաքա
նակը:
Բանաձև՝ Q=I²*R*t
2. Ձևակերպե՛ք Ջոուլ-Լենցի օրենքը։
Հոսանքակիր հաղորդչում անջատվող ջերմաքանակը համեմատական է հոսանքի ուժի քառակուսուն, հաղորդչի դիմադրությանը և հոսանքի անցման ժամանակին։
3. Բացատրեք, թե ինչու է տաքանում հաղորդիչը, երբ նրա միջով հոսանք է անցնում:
Մետաղում կան ազատ էլեկտրոններ։ Երբ հոսանք է անցնում՝ էլեկտրոնները սկսում են շարժվել։ Շարժվելիս նրանք բախվում են մետաղի ատոմներին, բախումների ժամանակ էլեկտրոնների շարժման էներգիան փոխակերպվում է ներքին էներգիայի։
4. Ինչպիսի՞ն է շիկացման լամպի կառուցվածքը:
5. Ի՞նչ է Էլեկտրական շղթայի կարճ միացումը: Ի՞նչ անցանկալի երևույթների կարող է հանգեցնել այն:
Կարճ միացում է կոչվում այն դեպքը, երբ շղթայի դիմադրությունը հանկարծ շատ փոքր է դառնում և հոսանքի ուժը կտրուկ մեծանում է։
6. Ի՞նչ նպատակով են օգտագործում էլեկտրական ապահովիչը:
Ապահովիչը պաշտպանում է շղթան չափազանց մեծ հոսանքից։ Երբ հոսանքը մեծանում է, ապահովիչի բարակ մետաղալարը հալվում է և կտրում շղթան, որպեսզի հոսանքը դադարի։
7. Ըստ փաստաթղթերի՝ որոշեք ձեր տանն օգտագործվող էլեկտրական թեյնիկի հզորությունը: Թեյնիկի մեջ ջուր լցրեք: Չափեք ջրի սկզբնական ջերմաստի-ճանը։ Միացրեք էլեկտրական թեյնիկը՝ ջուրը հասցնելով մինչև եռման ջեր-մաստիճանի և գրանցեք տաքացման ժամանակը։ Հաշվեք ջրի տաքացման համար անհրաժեշտ ջերմաքանակը, և այն ջերմաքանակը, որն անջատվում է թեյնիկի ջեռուցող սարքում՝ շնորհիվ հոսանքի ջերմային ազդեցության: Համեմատեք այդ երկու ջերմաքանակները:

1. Նշե ՛ք մարզի գյուղատնտեսության գլխավոր ճյուղերը: Ի՞նչ գործոններ են
նպաստում դրանց զարգացմանը:
Արարատի մարզի գյուղատնտեսության գլխավոր ճյուղերն են խաղողագործությունը, պտղաբուծությունը, բանջարաբոստանային մշակաբույսերի մշակումը և անասնապահությունը։ Գյուղատնտեսության զարգացմանը նպաստում են Արարատյան դաշտի բերրի հողերը, տաք և արևոտ կլիման, երկար վեգետացիոն շրջանը և լավ զարգացած ոռոգման համակարգերը։
2. Որո ՞նք են Արմավիրի մարզի արդյունաբերության գլխավոր ճյուղերը:
Արմավիրի մարզի արդյունաբերության գլխավոր ճյուղերը հիմնականում կապված են գյուղատնտեսական հումքի վերամշակման հետ։ Այստեղ զարգացած են գինու և կոնյակի արտադրությունը, պահածոների և կաթնամթերքի արտադրությունը, ինչպես նաև ալրաղաց և հացաբուլկեղենի արտադրությունը։
3. Վերլու ծե ՛ք մարզի բնական պայմանները և թվարկե՛ք ռեսուրսները:
Արարատի մարզի բնական պայմանները բնորոշվում են հարթ և ցածրադիր ռելիեֆով, շոգ ամառներով և մեղմ ձմեռներով, տեղումները քիչ են: Մարզը հարուստ է բերրի հողերով, ջրային ռեսուրսներով, արևային էներգիայով և որոշ հանքային պաշարներով, ինչպիսիք են աղը և շինանյութերը։
4. Բնորոշե՛ք մարզի տարաբնակեցման հիﬓական գծերը:
Քաղաքները քիչ են, և բնակավայրերը հիմնականում կենտրոնացած են ճանապարհների և գյուղատնտեսական հողերի շուրջ։ Բնակչության մեծ մասը ապրում է գյուղական բնակավայրերում։ Գյուղերը խոշոր են և միմյանց մոտ տեղակայված։
5. Հաﬔմատե ՛ք Արարատի և Արմավիրի մարզերի բնակչությունը և տնտեսությունը: Նշե՛ք ընդհանուր և տարբերիչ գծերը:
Երկուսն էլ գտնվում են Արարատյան դաշտում և ունեն գյուղատնտեսական ուղղվածություն։ Երկու մարզերում էլ զարգացած է խաղողագործությունը և ոռոգվող հողագործությունը։ Սակայն Արմավիրի մարզում ավելի զարգացած է վերամշակող արդյունաբերությունը և բնակչության խտությունը ավելի բարձր է, մինչդեռ Արարատի մարզում ավելի մեծ դեր ունեն պտղաբուծությունը և հանքային որոշ ռեսուրսներ։
6. Գնահատե ՛ք Արմավիրի մարզի աշխարհագրական դիրքը:
Արմավիրի մարզի աշխարհագրական դիրքը կարելի է գնահատել որպես նպաստավոր։ Այն մոտ է Երևանին, սահմանակից է Թուրքիային և կարևոր տրանսպորտային ուղիների հանգույցում է գտնվում։ Սա նպաստում է առևտրի, գյուղատնտեսության և արդյունաբերության զարգացմանը։