Թեմա՝ «Հայկ և Բել» – «Ազատություն»
(Գրականություն, Հայաստանի պատմություն)
Հայ ժողովրդի պատմության և գրականության հիմքում առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում «Հայկ և Բել» առասպելը, որը ոչ միայն բացատրում է հայ ժողովրդի ծագումը, այլև ներկայացնում է ազատության գաղափարը որպես ազգային հիմնական արժեք։ Հայկը այս առասպելում հանդես է գալիս որպես ազատատենչ հերոս, իսկ Բելը՝ բռնակալ և իշխանատենչ տիրակալ։
Ըստ առասպելի՝ Բելը փորձում էր բոլոր ժողովուրդներին իր իշխանության տակ պահել՝ զրկելով նրանց ազատությունից։ Սակայն Հայկը հրաժարվում է ենթարկվել Բելին և իր ցեղը դուրս է բերում բռնապետության տակից։ Այս քայլը խորհրդանշում է հայ ժողովրդի առաջին գիտակցված պայքարը ազատության համար։ Հայկի վարքագիծը ցույց է տալիս, որ ազատությունն ավելի բարձր արժեք է, քան հնազանդությունն ու ապահով կյանքը։
Հայկի և Բելի միջև տեղի ունեցած ճակատամարտը պատմական և գրական առումով մեծ նշանակություն ունի։ Հայկի հաղթանակը Բելի նկատմամբ ոչ միայն ֆիզիկական հաղթանակ էր, այլև գաղափարական՝ ազատության հաղթանակ բռնակալության նկատմամբ։ Այս իրադարձությունը համարվում է հայ ժողովրդի ինքնուրույնության և անկախության խորհրդանիշը։
Հայաստանի պատմության ընթացքում ազատության գաղափարը մշտապես ուղեկցել է հայ ժողովրդին։ Հայկի կերպարը դարձել է այն նախատիպը, որի նմանությամբ դարեր շարունակ հայերը պայքարել են օտար տիրապետության դեմ՝ պաշտպանելով իրենց հայրենիքն ու ինքնությունը։ Գրականության մեջ Հայկը ներկայացվում է որպես արդար, խիզախ և հայրենասեր կերպար, ով իր կյանքը նվիրում է իր ժողովրդի ազատությանը։
Ամփոփելով՝ կարելի է ասել, որ «Հայկ և Բել» առասպելը ոչ միայն պատմական պատմություն է, այլ նաև ազատության գաղափարի ուժեղ արտահայտություն։ Այն սովորեցնում է, որ ազատությունը արժեք է, որի համար արժե պայքարել, և որ ժողովուրդը կարող է գոյատևել ու զարգանալ միայն ազատ և անկախ լինելով։
Մհեր Մկրտչյան 