Автор: mhermskh

Տիգրան Հայրապետյանը (1965-1999) հայ քաղաքագետ, լրագրող, միջազգայնագետ-վերլուծաբան էր, ով իր կարճ, բայց չափազանց արդյունավետ կյանքում կարևոր դեր է ունեցել Հայաստանում քաղաքական վերլուծության և լրագրության զարգացման գործում։

Ժամանակահատվածը, երբ ապրել և գործել է

Տիգրան Հայրապետյանը գործել է 1980-1990-ականներին՝ Հայաստանի համար բարդ և վճռորոշ ժամանակաշրջանում։ 1988-ի Ղարաբաղյան շարժումից հետո, Հայաստանի անկախության տարիներին, քաղաքական, տնտեսական ու սոցիալական խորը փոփոխությունների շրջանում նա ակտիվ մասնակցել է հասարակական-քաղաքական կյանքին՝ վերլուծելով միջազգային ու ներքին քաղաքական գործընթացները։

Նա աչքի էր ընկնում իր սուր վերլուծական մտքով և անկաշկանդ խոսելով՝ հաճախ մատնանշելով խնդիրներ, որոնց մասին շատերը լռում էին։ Նրա հոդվածները, հրապարակային ելույթները և վերլուծությունները կարևոր դեր են ունեցել Հայաստանի քաղաքական կյանքի ընկալման գործում։

Ինչո՞ւ է «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրի գրադարանը կրում Տիգրան Հայրապետյանի անունը

Տիգրան Հայրապետյանը ոչ միայն քաղաքագետ էր, այլև գիտելիքի տարածման, անկախ մտածողության և ազատ խոսքի ջատագով։ «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրը, լինելով կրթական նորարարական մոտեցումներով առաջնորդվող հաստատություն, հավատարիմ է այն արժեքներին, որոնց հավատում էր նաև Հայրապետյանը՝ ազատ և քննադատական մտածողություն, ինքնուրույն կրթություն, աշխարհաքաղաքական լայն հայացք։

Գրադարանին նրա անունը տալը խորհրդանշում է այդ արժեքների շարունակականությունը և հարգանքի տուրք է այն գործի համար, որը նա կատարել է՝ նպաստելով մտավոր ազատության և կրթական զարգացմանը Հայաստանում։

Тигран Айрапетян

Тигран Айрапетян (1965–1999) — армянский политолог, журналист, международный аналитик, который, несмотря на свою короткую, но чрезвычайно плодотворную жизнь, сыграл важную роль в развитии политического анализа и журналистики в Армении.

Период, в который он жил и работал

Тигран Айрапетян был активен в 1980–1990-х годах — сложный и переломный период для Армении. После Карабахского движения 1988 года, в годы независимости Армении, в условиях глубоких политических, экономических и социальных перемен он активно участвовал в общественно-политической жизни, анализируя как международные, так и внутренние процессы.

Айрапетян выделялся своим острым аналитическим умом и смелыми заявлениями, часто поднимая вопросы, о которых многие предпочитали молчать. Его статьи, публичные выступления и аналитические материалы сыграли важную роль в формировании политического сознания в Армении.

Почему библиотека образовательного комплекса «Мхитар Себастаци» носит имя Тиграна Айрапетяна

Тигран Айрапетян был не только политологом, но и приверженцем распространения знаний, независимого мышления и свободы слова. Образовательный комплекс «Мхитар Себастаци», являясь инновационным учебным учреждением, придерживается ценностей, в которые верил Айрапетян: свободное и критическое мышление, самостоятельное образование, широкий геополитический взгляд.

Присвоение библиотеке его имени символизирует продолжение этих ценностей и является данью уважения его деятельности, направленной на развитие интеллектуальной свободы и образования в Армении.

Задание: спишите, раскрывая скобки.

1. Люди удивлялись (чему?) (мужество) юноши. 2.Каждое утро девушка восхищалась (чем?) (восход) солнца. 3.Учитель был доволен (чем?) (результат) моей работы. 4.Родители очень беспокоились (о ком?) (сын), бабушка тоже тревожилась (за что?) (здоровье) внука. 5.Хозяин гостиницы был рад (чему?) (приезд) гостей.

1. Люди удивлялись мужеству юноши.
2. Каждое утро девушка восхищалась восходом солнца.
3. Учитель был доволен результатом моей работы.
4. Родители очень беспокоились о сыне, бабушка тоже тревожилась за здоровье внука.
5. Хозяин гостиницы был рад приезду гостей.

Составьте словосочетания, подбирая к глаголам имена существительные.

(Что?) — загрузить , передать,рассказать, предоставить

(Чего?)—бояться, лишиться, ожидать, достичь, сбежать с

(Чему?)—верить, завидовать, радоваться, удивляться

(Чем?)—красить, копать, рисовать, угрожать, увлекаться

ВОПРОСЫ И ЗАДАНИЯ

1.Существует ли на самом деле остров Ахтамар? Где он находится?

Ахтамар — это небольшой остров на озере Ван в Турции. Он известен своим средневековым армянским монастырём Сурб Хач (Святого Креста), который был построен в X веке. Остров расположен в провинции Ван, на востоке Турции, и является популярным туристическим местом благодаря своей богатой истории и живописным пейзажам.

Подготовьте сообщение об этом острове.

Ахтамар — один из самых известных островов озера Ван, расположенного на востоке Турции. Этот небольшой, но живописный остров привлекает внимание своей богатой историей и уникальной архитектурой.

2.С использованием интернета найдите информацию об О.Туманяне

Ованес Туманян (1869–1923) — один из величайших армянских поэтов, писателей и общественных деятелей. Его творчество охватывает множество жанров, включая поэзию, прозу, сказки и басни.

о жизни и творчестве писателя.

Детство и образование

Ованес Туманян родился 19 февраля 1869 года в селе Дсех (Лорийская область, Армения) в семье сельского священника. Уже с детства он проявлял интерес к литературе и народным сказаниям. Начальное образование получил в родном селе, затем учился в Нерсесянской школе в Тифлисе (ныне Тбилиси), где познакомился с армянской классической литературой.

Творческий путь

С юных лет Туманян писал стихи, рассказы и сказки. Его первый сборник стихов вышел в 1890 году и сразу привлёк внимание критиков и читателей. Творчество писателя охватывает множество жанров:

3.Прочитайте легенду на армянском языке и сравните с русским переводом.

Ахтамар

(Народная легенда)

Каждой ночью к водам Вана
Кто-то с берега идёт
И без лодки средь тумана
Смело к острову плывёт;

 Он могучими плечами
Рассекает лоно вод,
Привлекаемый лучами,
Что маяк далёкий шлёт.

Вкруг поток, шипя, крутится,
 За пловцом бежит вослед,
Но бесстрашный не боится
Ни опасностей, ни бед.

Что ему угрозы ночи,
Пена, волны, ветер, мрак?
 Точно любящие очи,
Перед ним горит маяк!

Каждой ночью искры света
Манят лаской тайных чар;
Каждой ночью, тьмой одета,
 Ждёт его к себе Тамар^[].

И могучими плечами
Бороздит он лоно вод,
Привлекаемый лучами,
Что маяк далёкий шлёт.

 Он плывёт навстречу счастью,
Смело борется с волной.
А Тамар, объята страстью,
Ждёт его во тьме ночной.

Не напрасны ожиданья…
Ближе, ближе… вот и он!
Миг блаженства! Миг свиданья!
Сладких таинств райский сон!

Тихо. Только волны плещут,
Только, полны чистых чар,
 Звёзды ропщут и трепещут
За бесстыдную Тамар.

И опять к пучинам Вана
Кто-то с берега идёт
И без лодки средь тумана
 Вдаль от острова плывёт.

И со страхом остаётся
Над водой Тамар одна,
Смотрит, слушает, как бьётся
Разъярённая волна.

 Завтра — снова ожиданья,
Так же искрится маяк,
Тот же чудный миг свиданья,
Те же ласки, тот же мрак.

Но разведал враг жестокий
 Тайну любящих сердец:
Был погашен свет далёкий,
Тьмой застигнут был пловец.

Растоптали люди злые
Ярко блещущий костёр,
 Небеса молчат ночные,
Тщетно света ищет взор.

Не заискрится, как прежде,
Маяка привет родной, —
И в обманчивой надежде
 Бьётся, бьётся он с волной.

Ветер шепчет непонятно,
Над водой клубится пар, —
И вздыхает еле внятно
Слабый возглас: «Ах, Тамар!»

 Звуки плача, звуки смеха…
Волны ластятся к скале,
И, как гаснущее эхо,
«Ах, Тамар!» звучит во мгле.

На рассвете встали волны
 И примчали бледный труп,
И застыл упрёк безмолвный:
«Ах, Тамар!» средь мёртвых губ.

С той поры минули годы,
Остров полон прежних чар, 

4.О чем эта легенда?

Легенда об Ахтамаре — это красивая и трагическая история любви, связанная с одноимённым островом на озере Ван.

Сюжет легенды

Когда-то на острове жила прекрасная царевна по имени Тамар. О ней узнал молодой юноша-рыбак с берега и без памяти влюбился. Их чувства были взаимными, но отец Тамар не одобрял эту любовь.

Каждую ночь юноша переплывал озеро, ориентируясь на свет, который зажигала для него Тамар. Но однажды разгневанный отец узнал об этом и устроил ловушку: в бурную ночь он потушил огонь, оставив влюблённого в темноте. Уставший и потерявший ориентир, юноша не смог доплыть до берега. Перед тем как утонуть, он отчаянно вскрикнул: «Ах, Тамар!»

С тех пор остров стали называть Ахтамар, а его трагическая история любви живёт в армянской культуре как символ верности и вечной тоски.

5. Что означал возглас юноши  «Ах, Тамар»: сожаление или обвинение?

Առաջադրանքներ․
1) Կոորդինատային ուղղի վրա նշեք անհավասարումների համակարգի բոլոր լուծումները (եթե դրանք գոյություն ունեն)․

x∈(3;∞)

x∈(1;∞)

x∈(-∞;2)

x∈(-∞;-5)

x∈(-7;-5)

x∈(-5;0)

x∈(4;∞)

x∈(-3;∞)

x∈(-∞;-1)

x∈(-16;-∞)

Լուծում չկա

2) Փակագծերում նշված թիվը հանդիսանո՞ւմ է արդյոք անհավասարումների համակարգի լուծում՝

{-2+3>0
{7+4>0
Այո

{8-2<0
{6≥3
Ոչ

{15>10
{18+1<0
Ոչ

Փետրվար  ամսվա մաթեմատիկական ֆլեշմոբ․

I

Բարձրագահ Աբուլն ու Մըթին սարեր
Մեջք մեջքի տըված կանգնել վեհափառ,
Իրենց ուսերին, Ջավախքից էլ վեր՝
Բըռնած պահում են մի ուրիշ աշխարհ:

Ասում են՝ էնտեղ արծըվի նըման,
Ծիծղուն, կապուտակ երկընքի ծոցում,
Նըստում էր էն սեգ սարերի արքան
Իրեն Փարվանա ճերմակ ամրոցում:

Փարվանա արքան մի աղջիկ ուներ.

Ու ոչ մի որսկան դեռ իրեն օրում
Էնքան գեղեցիկ եղնիկ չէր տեսել`
Իր որսն անելիս Մըթին սարերում:

Աշխույժ մանկությամբ զարդարում էր նա
Ծերության օրերն ու սարերն իր հոր,

Ու ապրում էր ծեր արքան Փարվանա
Իրեն էն քընքուշ ծաղկով բախտավոր:

Մեծ բախտը սակայն առաջևն էր դեռ.
Եկավ էն օրն էլ հասավ երջանիկ,
Ու ղըրկեց արքան ուրախ դեսպաններ

Ամեն մի ամրոց, ամեն արքունիք:

— Ո՜րտեղ է, ասավ, էն քաջը, թե կա,
Իմ չընաշխարհիկ դըստերն արժանի,
Թող առնի իր ձին, իր զենքն ու զըրահ,
Գա՜, ցույց տա իրեն, իր բախտը տանի…

II
Հագած, կապած զենք ու զըրահ,
Ձիանք հեծած ամեհի,
Ահա եկել հավաքվել են
Կըտրիճները Կովկասի,
Ծեր Փարվանա թագավորի

Ապարանքի հանդիման
Կազմ ու պատրաստ սպասում են
Մոտիկ ժամին մըրցության:
Ըսպասում է ողջ աշխարհքը՝
Եկած, կիտված Փարվանա,

Թե ո՞ր կըտրիճն արդյոք պիտի
Էն սիրունին տիրանա:

Հընչեց փողը: Ահա փունջ-փունջ
Դըրանիկներ, նաժիշտներ,
Ահա աղջիկն իր նազելի

Ու թագավորն ալեհեր:
Հայրը ինչպես մըռայլ մի ամպ,
Աղջիկն անուշ մի լուսին,
Ամպ ու լուսին իրար փարված՝
Դուրս են գալի միասին:

Հառաչում է ողջ աշխարհքը.
Կըտրիճները, քարացած,
Երազների մեջ են ընկնում՝
Էս աշխարհքից վերացած:
— Նայի՛ր, դստրի՛կ, իշխանազուն

Էս քաջերին լայնալանջ,
Այժմ պիտի հանդես դուրս գան,
Պայքար մըտնեն քո առաջ.
Մեկը իրեն ուժը ցույց տա,
Մյուսը՝ շընորհքն իր բազկի,

Ո՛րը՝ ճարպիկ ձիարշավը,
Ո՛րն էլ՝ թափը իր վազքի:
Իսկ երբ կըռիվն առնի դադար,
Հայտնի լինին քաջն ու վատ,
Ու երբ անցնեն մեր առջևից

Կըտրիճները պայազատ,
Ընտրի՛ր, զարկի՛ր ձեռքիդ խնձորն
Անհաղթներից անհաղթին,
Որ ողջ աշխարհ մայիլ մընա
Անզուգական քո բախտին:

Ասավ արքան, ձեռքը ձըգեց,
Նըշան տըվավ պայքարին,
Այնինչ՝ աղջիկն առաջ եկավ՝
Կարմիր խնձորն իր ձեռին:
— Գուցե, հայրի՛կ, տըկար լավին

Հաղթի մի վես տըմարդի,
Բայց չի կարող լինել երբեք
Նա սիրելին իմ սըրտի…
— Է՜յ, Փարվանա չըքնաղ փերի,
Ի՞նչն է հավան քո սըրտին,—

Խըռնըվում են կըտրիճները,
Խընդրում կըրկին ու կըրկին:

— Գա՞նձ ես ուզում, ոսկի՞, արծա՞թ,
Անգին քարեր ու գոհա՞ր,
Ա՞ստղ ես ուզում, մենք երկընքից

Վեր կըբերենք քեզ համար:
— Ինչի՞ս են պետք ոսկին, արծաթ
Եվ կամ աստղը երկընքի,
Ոչ էլ գոհար եմ պահանջում
Սեր-ընկերից իմ կյանքի:

Ես նըրանից հուր եմ ուզում,
Անշեջ հուրը սըրբազան,
Ով կըբերի անշեջ հուրը,
Նա է ընտրած իմ փեսան…

Ասավ աղջիկն, իրար անցան

Կըտրիճները քաջարի,
Ձիանք հեծած թըռան հապճեպ
Դեպի չորս կողմն աշխարհի:
Թըռա՜ն, շուտով գըտնեն, բերեն
Անշեջ հուրը աղջըկան.

Բայց… տարիք են գալի՜ս, գընո՜ւմ,
Նըրանք չըկան ու չըկան…

Առաջադրանքներ՝
1. Համացանցում կարդացեք և գրեք, թե որտեղ են գտնվում Փարվանա լիճը և Ջավախքը։
Փարվանա լիճը Հայկական լեռնաշխարհի պատմական Ջավախք գավառում։ Գտնվում է Վրաստանի Նինոծմինդայի շրջանում ՝ Ջավախքի և Աբուլ Սամսարի լեռնաշղթաների միջև։
2. Անհասկանալի բառերի բացատրությունները գտեք բառարանում և սովորեք։
3. Բնութագրեք Փարվանա օրիորդին։
Աղջիկը չնաշխարհիկ, եղնիկի պես գեղեցիկ և կարծեց քնքուշ ծաղիկ լինի։
4. Բնութագրեք կռվի եկած կտրիճներին։
Կտրիժները զմայլված էին օրիորդի գեղեցկությամբ, քաջ էին, սակայն միամիտ։
5. Բացատրեք խնձոր նետել արտահայտության իմաստը։
Խնձոր նետել — ընտրել, ընտրություն անել

III

— Հայրի՛կ, ինչո՞ւ ետ չըդարձան
Էն քաջերը սիրատենչ.
Մի՞թե, հայրի՛կ, ինձ մոռացան,

Էլ չեն բերիլ հուրն անշեջ:

— Ո՜չ, իմ դըստրիկ, կըգան անշուշտ
Ու կըբերեն էս տարի.
Կըռիվներով արյունըռուշտ
Լիքն է ճամփեն քաջերի:

Ո՜վ իմանա, պետք է անցնեն
Մութ աշխարհքից, սև ջըրից.
Ո՜վ իմանա, պետք է փախցնեն
Յոթգըլխանի դևերից:

Անց է կենում դարձյալ տարին:

Նայում է կույսն ամեն օր.
— Ո՜ւր է, հայրի՛կ, ե՞րբ կըգա նա՝
Սարից թըռած ձիավոր:

Միշտ երազում ես տեսնում եմ
Էն հերոսին ապագա.

Հուր կարոտով թըռած իմ դեմ,
Լուսանում է… ու չըկա:

— Կըգա, դըստրի՛կ, իմ թանկագին,
Հեշտ չի բերվում հուրն անշեջ.
Շատ-շատ անգամ բերող հոգին

Ինքն է այրվում նըրա մեջ…

Անց է կենում դարձյալ տարին:
Նայում է կույսն ամեն օր.
Ոչ մի սարից, ոչ մի ճամփում
Չի երևում ձիավոր:

— Հայրի՛կ, հայրի՛կ, մի՞թե չըկա
Էս աշխարհքում անշեջ հուր.
Թառամում է սիրտըս ահա,
Պաղ է էս կյանքն ու տըխուր…

Էլ չի խոսում. մռայլ, տըրտում,

Լուռ է արքան ալևոր,
Սև-սև ցավերն իրեն սըրտում՝
Միտք է անում գըլխակոր:

IV
Էսպես անցան շատ տարիներ.
Տըխուր աղջիկն արքայի

Նայե՜ց, նայե՜ց սարերն ի վեր
Ճամփաներին ամայի,
Հույսը հատավ… ու լաց եղավ.
Էնքա՜ն արավ լաց ու կոծ,
Որ լիճ կըտրեց արտասուքը,

Ծածկեց քաղաքն ու ամրոց.
Ծածկե՜ց, կորա՜ն, ինքն էլ հետը…
Այժըմ էնտեղ տըրտմաշուք
Խոր Փարվանա լիճն է ծըփում,
Հըստա՜կ, ինչպես արտասուք:

Ու էն վըճիտ ջըրերի տակ
Ցույց են տալի մինչ էսօր
Ծեր արքայի ճերմակ ամրոցն
Ու շենքերը փառավոր:

* * *
Ասում են, էն թիթեռները,

Որ գիշերվա խավարում,
Որտեղ ճըրագ, որտեղ կըրակ,
Որտեղ լույս է հենց վառվում,
Հավաքվում են, շուրջը պատում,
Մեջն են ընկնում խելագար,

Ասում են, թե էն Փարվանա
Ջահիլներն են սիրավառ:
Ըշտապելուց թև են առել,
Դարձել թեթև թիթեռներ,
Ու տակավին հուր տեսնելիս՝

Մեջն են ընկնում անհամբեր.
Ջանք է անում ամեն մինը,
Շուտով տանի, տիրանա…
Ու այրվում են, այրվո՜ւմ անվերջ
Կըտրիճները Փարվանա:

Առաջադրանքներ.
1. Դուրս գրեք անհասկանալի բառերի բացատրությունները և սովորեք:
2. Բացատրեք դարձվածային արտահայտությունները։
3. Փոխեք բալլադի վերջաբանը՝ ըստ Ձեր ցանկության։
4. Ինչո՞ւ չվերադարձան կտրիճները։
Կտրիճները չվերադարձան, որովհետև անշեջ կրակ ասելով աղջիկը նկատի ուներ անմար սեր։ Բայց, քանի որ կտրիճները միամիտ էին, նրանք գնացին գոյություն չունեցող անշեջ կրակը փնտրելու և մահացան։
5. Մեկնաբանեք վերջին հատվածը (Ասում են էն թիթեռները հատվածից)։
Կտրիճները դարձել էին թիթեռներ և ամեն լույս տեսնելիս հարձակվում էին լույսի վրա, որպեսզի հուր գտնեն և հենց այդտեղ էլ վառվեցին ու չվերադարձան։

Լուծեք անհավասարումը․

ա) x + 4 > 5x

➝ 4>4×4 >

բ) x — 2 < 3x

➝ −2<2x-2

գ) 2 + 1 < x

➝ 3<x3 < x3<x կամ x>3x > 3x>3

դ) 7x — 13 >9x

−13>2x-13

ե) 2x — x — 1 < 2

x−1<2x — 1
x<3x

զ) 5x — 2x — 8x + x — 12x > 7 — 2x

➝ −6x>7−2x-6x >
➝ −4x>7-4x >
➝ x<−7\4x

է) 3 < 7x — 5 — 4x

➝ 3<3x−53 < 3x
➝ 8<3×8 <

ը) 8 — 9x > x — 3 — 3x + 4x +15

➝ 8−9x>x+128 — 9x >
➝ −9x−x>12−8-9x ->
➝ −10x>4-10x >
➝ x<−2\5x <

թ) x−2<xx — 2 < xx−2<x

թ) x — 2 < x

ժ) 6 — 3x > 1 — 3x

ի) x + 5 > x

լ) 12 + 4x < 3 — x + 5x

խ) x + 2 < x

ծ) x — 5 > x

կ) 4 — 8x < — 8x + 4

հ) x — 3 + 2x < 4 + 3x — 1

Տնային

Սովորել Մոլ, մոլային բաժին

2. Ի՞նչ բանաձևով են հաշվում նյութի քանակը:

n=N/NA

• Որքան է 9,03 103 թվով թթվածնի մոլեկուլների քանակը (մոլ):
• n=N/NA=9,03×10²³​/6,022×10²³ ≈ 1,5մոլ
• Որքան է 0,5 մոլ քանակով ֆոսֆորի ատոմների թիվը:
• N=n*N_A=0,5*6,022×10²³=3,011*10²³ ատոմ
• Ռեակցիաների հետևյալ ուրվագրերում տեղադրիր գործակիցները և որոշիր ռեակցիաներին մասնակցող նյութերի քանակների (մոլ) հարաբերությունը.

ա)N₂ + H₂→ NH3,

բ) Fe + Cl 2→ FeCl3

Ինչպե՞ս է առաջանում սրտամկանի ինֆարկտը։

Սրտամկանի ինֆարկտը (սրտի կաթված) առաջանում է, երբ սրտամկանի արյան մատակարարումը խափանվում է, սովորաբար սրտի կորոնար զարկերակներից մեկի խցանման հետևանքով։ Դրա հիմնական պատճառներն են՝

Ինչպե՞ս է առաջանում գլխուղեղի կաթվածը։

Գլխուղեղի կաթվածը (ինսուլտ) տեղի է ունենում, երբ գլխուղեղի որոշ հատված չի ստանում անհրաժեշտ արյուն, ինչը բերում է նյարդային բջիջների մահվան։ Կան երկու հիմնական տեսակ՝