Մհեր Մկրտչյան

ընտրություն, -ֆուտբոլ

մարզաձև ,- ֆուտբոլ

շտկողական պարապմունք,-մատեմատիկա

բնագիտության խումբ,

ֆիզիկա Գոհար Իսկանդարյան

Քիմիա- Էմմա Այվազյան

կենսաբանության խումբ,

Հասմիկ Ուզունյան

լրացուցիչ կրթություն- չեմ պարապում

Ճանապրհրդույուներ

եռօրյա

Ռազմամարզական Արատես

1) Գտե՛ք 3x — 4y + 5 = 0 ուղղի և կոորդինատային առանցքների հատման կետերի կոորդինատները:
x=0
-4y+5=0
y=5/4
(0;5/4)

y=0
3x+5=0
x=5/3
(5/3;0)
2) Գտե՛ք 2x — 3y + 1 = 0 և 3x + y — 4 = 0 ուղիղների հատման կետի կոորդինատները:
2x-3(4-3x)+1=0
2x-12+9x+1=0
11x-11=0
x=1
y=1
3) Գրե՛ք A(1; 3), B(2; -3) կետերով անցնող ուղղի հավասարումը:
x-1/2-1=y-3/-3-3
x-1/1=y-3/-6
-6x+6=y-3
-6x-y+3=0
4) Գծագրեք այն ուղիղը, որը տրված է հետևյալ հավասարումով.
ա) y = 3

բ) x = — 2

գ) x — 2y = 0
(4;2), (6;3)

դ) 3x — y + 1 = 0

5) Գրե՛ք A(4; 6), B(-4; 0), C(-1; −4) գագաթներով ABC եռանկյան CM միջնագիծն
ընդգրկող ուղղի հավասարումը:
6) Գրեք M(4; 0), N(12; — 2), K(6; 8) գագաթներով MNK եռանկյան MK կողմին
զուգահեռ միջին գիծն ընդգրկող ուղղի հավասարումը:

Առաջադրանքներ․

1) Որոշե՛ք քառակուսային եռանդամի նշանը տրված կետում․
ա) x² + 4x − 8, x = 2
4+8-8=4, +
բ) 3x² − 10x + 2, x = −1
9+10+2=21, +
գ) −2x² + 7x + 11, x = 1.5
-4,5+10,5+11=17 +
դ) 1/2 x² + 5x − 20, x = 4
16+20-20=16, +

2) Հաշվե՛ք քառակուսային եռանդամի դիսկրիմինանտը (տարբերիչ)։ Եռանդամի նշանը կախվա՞ծ է արդյոք x-ի արժեքից: Եթե կախված չէ, ապա նշե՛ք նշանը։
ա) 2x² + 7x − 1
D=49+16=64, կախված է
բ) −x² + 3x − 9
D=9-36=-25, կախված չէ
գ) − x² − 6x − 9
D=36-36=0 կախված չէ
դ) 3x² − 4√3 x + 1
D=48-36=12, կախված է

3) Գտե՛ք քառակուսային եռանդամի նշանապահպանման միջակայքերը․
ա) 2x² − 6x + 4
D=36-64=-28
բ) 3x²+ 2x + 1
D=4-36=32
գ) − x² + 3x − 2
D=9-8=1
x1=-3+1=-2
x2=-3-1=-4
-2²-12-2=-18
դ) 2x² + 12x − 6
D=144+96=240
x1=-12+15,5=3,5
x2=-12-15,5=-17,5

4) 5-ից մինչև 187 բնական թվերի մեջ 15-ի բազմապատիկ քանի՞ թիվ կա։
12
5) 54-ից մինչև 389 բնական թվերի մեջ 23-ի բազմապատիկ քանի՞ թիվ կա։
14
6) Գտնել 30-ի պարզ բաժանարարների քանակը։
3
7) Գտնել 210-ի պարզ բաժանարարների քանակը։
7
8) Գտնել 15-ի բոլոր բաժանարարների գումարը։
9) Գտնել 38-ի բոլոր բաժանարարների գումարը։

---

Սահմանադրությունը որպես մարդու իրավունքների և ազատությունների երաշխավոր

Սահմանադրությունը պետության հիմնական օրենքն է, որտեղ ամրագրված են պետության կառուցվածքը, իշխանության մարմինների գործառույթները և ամենակարևորը՝ մարդու և քաղաքացու հիմնարար իրավունքներն ու ազատությունները։

Սահմանադրությունը երաշխավորում է, որ պետության բոլոր մարմիններն ու քաղաքացիները պետք է գործեն օրենքի սահմաններում և հարգեն մարդու իրավունքները։ Այն պաշտպանում է յուրաքանչյուրին կամայականությունից, բռնությունից և անարդարությունից։

Մարդու իրավունքներն ու ազատությունները ներառում են՝

• կյանքի իրավունք,
• խոսքի և համոզմունքների ազատություն,
• կրթության, աշխատանքի և հանգստի իրավունք,
• ազատ տեղաշարժվելու, միավորումներ ստեղծելու իրավունք և այլն։

Այս իրավունքների պաշտպանությունն ապահովվում է ոչ միայն Սահմանադրությամբ, այլև դատարաններով, մարդու իրավունքների պաշտպանին (օմբուդսմենին) և միջազգային կազմակերպություններով

1․ Անհասկանալի բառերը և բացատրությունը

2․ Հակադրություններ պատմվածքում

Պատմվածքը կառուցված է հակադրությունների վրա․

• Աղքատ որբ երեխա ↔ հարուստ տներ և մարդիկ․ հարուստների մոտ՝ անտարբերություն, սառնություն, բայց երեխան մենակ ու սոված։
• Արևի ջերմություն ↔ ցուրտ քամի ու խավարը․ արևը կարծես միակ ընկերն է երեխայի համար, բայց գիշերը նրան թողնում է մենակ։
• Անտարբեր մարդիկ ↔ բարի հովիվն ու նրա ընտանիքը․ քաղաքում ոչ ոք չի օգնում երեխային, իսկ սարի հովիվը նրան ընդունում է իր ընտանիք։
• Արտաքինը (ցնցոտիներ, մրսածություն) ↔ ներքին աշխարհը (երազանքներ, արևի հետ հանդիպելու ցանկություն)։

---

3․ Երկու աշխարհների բնութագրում

• Քաղաքի աշխարհը
  • Ցրտոտ, անտարբեր, սառնասիրտ։
  • Մարդիկ միայն իրենց գործերով էին զբաղված,
• Սարի աշխարհը (հովվի տունը)
  • Թեպետ աղքատ էր, բայց լիքն էր սիրով ու հոգատարությամբ։

Առաջադրանքներ․
1) Գրե՛ք կոորդինատների սկզբնակետով և M(3; 3) կետով անցնող ուղղի հավասարումը:
x=y
2) Գրե՛ք կոորդինատների սկզբնակետով և N(2; — 2) կետով անցնող ուղղի հավասարումը:
x=-y
3) Գրեք այն ուղղի հավասարումը, որն անցնում է տրված երկու կետերով․
ա) A(1; −1) և B(-3; 2)
x-1/-3-1=y+1/2+1
x-1/-4=y+1/3
3x-3=-4y-4
3x+4y+1=0
բ) C(2; 5) և D(5; 2)
x-2/5-2=y-5/2-5
x-2/3=y-5/-3
-3x+6=3y-15
-3x+3y+21=0
գ) M(0; 1) և N(-4; -5)
x-0/-4-0=y-1/-5-1
x/-4=y-1/-6
-6x+=-4y+4
-6x+4y+4=0
4) Գտեք 4x + 3y — 6 = 0 և 2x + y — 4 = 0 ուղիղների հատման կետի կոորդինատները։
{4x+3y-6=0
{6x+3y-12=0
2x-6=0
x=3, y=-2
5) Սեպտեմբեր ամսվա մաթեմատիկական ֆլեշմոբ․

1. ՀՀ օգտակար հանածոների քարտեզ-նշել հետևյալ օգտակար հանածոների հանքավայրերը. ոսկի, պղինձ, մոլիբդեն, երկաթ, տուֆ, հանքային ջրեր: 

2. ՀՀ գետային ցանցի քարտեզ-նշել հետևյալ գետերի անունը, երկարությունը, ակունքն ու գետաբերանը-Ախուրյան, Քասախ, Հրազդան Արփա, Որորտան, Ողջի, Փամբակ, Ձորագետ, Դեբեդ, Աղստև:
Ախուրյան — երկարություն՝ 186 կմ, գետաբերան՝ Արաքս գետ, ակունք ՝ Արփի լիճ
Քասախ — երկարություն՝ 89 կմ, գետաբերան՝ Սևջուր, ակունք՝ Արագած
Հրազդան Արփա — Երկարությունը ՝ 141 կմ, գետաբերան՝ Արաքս, ակունքը ՝ Սևան
Որոտան — երկարությունը ՝ 178 կմ, գետաբերան՝ Հագարի, ակունքը ՝ Զանգեզուրի լեռնաշղթա
Ողջի — երկարությունը ՝ 85 կմ, գետաբերան՝ Արաքս, ակունքը ՝ Կապուտջուղ
Ձորագետ — երկարություն՝ 67 կմ, գետաբերան՝ Դեբեդ, ակունքը՝ Ջավախքի և Բազումի լեռնաշղթաների միացման վայրը
Դեբեդ — եկարությունը ՝ 178 կմ, գետաբերան՝ Խրամ, ակունքը ՝ Փամբակի և Ձորագետի միացումից
Աղստև — երկարություն՝ 133 կմ, գետաբերան՝ Կուր գետ, ակունք՝ Փամբակի լեռներ

1․ Ցեղասպանության իրավական ձևակերպումը

Ցեղասպանության առաջին իրավական ձևակերպումը տրվել է 1948 թ․ դեկտեմբերի 9-ին ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի կողմից ընդունված «Ցեղասպանության հանցագործությունը կանխելու և դրա համար պատժի մասին կոնվենցիայով»։

Ըստ այդ փաստաթղթի, ցեղասպանություն է համարվում հետևյալ գործողություններից որևէ մեկը, եթե դրանք կատարվում են որևէ ազգային, էթնիկ, ռասայական կամ կրոնական խմբի ոչնչացման նպատակով․

• խմբի անդամների սպանություն,
• նրանց լուրջ մարմնական կամ հոգեբանական վնաս հասցնելը,
• այնպիսի կենսապայմանների ստեղծում, որոնք պետք է հանգեցնեն խմբի ֆիզիկական ոչնչացմանը,
• ծնելիության կանխամտածված սահմանափակում,
• երեխաների բռնի տեղափոխում մեկ խմբից մյուսին։

---

2․ Ցեղասպանության ենթարկված ժողովուրդներ

Բացի հայերից, պատմության ընթացքում ցեղասպանության ենթարկվել են նաև այլ ժողովուրդներ․

• հրեաներ – Երկրորդ աշխարհամարտի տարիներին նացիստական Գերմանիայում (Հոլոքոստ),
• ռուանդացիներ – Տուտսի ցեղի դեմ իրականացված զանգվածային կոտորած (1994 թ․),
• սուդանցիներ – Դարֆուրի շրջանում,
• ասորիներ և հույներ – Օսմանյան կայսրության կողմից 20-րդ դարի սկզբին։

Գլխավոր ճակատամարտերը

Առաջին աշխարհամարտը (1914-1918) մարդկության պատմության ամենախոշոր ու արյունալի պատերազմներից էր։ Այն ընդգրկեց գրեթե բոլոր մայրցամաքները, սակայն հիմնական մարտերը ծավալվեցին Եվրոպայում և Մերձավոր Արևելքում։

• Մարնի ճակատամարտ (1914) – ֆրանսիական ու անգլիական զորքերը կանգնեցրին գերմանական բանակին և փրկեցին Փարիզը։
• Վերդենի ճակատամարտ (1916) – ամենաերկար ու դաժան մարտերից մեկը․ ֆրանսիացիները դիմակայեցին գերմանական հարձակմանը։
• Սոմմեի ճակատամարտ (1916) – այստեղ առաջին անգամ օգտագործվեց տանկ։ Հսկայական կորուստներ կրեցին երկու կողմերն էլ։
• Տաննենբերգ (1914) – Գերմանիան ծանր պարտություն տվեց ռուսական բանակին Արևելյան ճակատում։
• Գալիպոլիի օպերացիա (1915-1916) – դաշնակիցները փորձեցին գրավել Դարդանելի նեղուցը, բայց թուրքերը հաղթանակ տարան։
• Կապորետտո (1917) – իտալական բանակը պարտություն կրեց գերմանա-ավստրիական զորքերից։

Այս ճակատամարտերը ցույց տվեցին պատերազմի մասշտաբն ու մարդկային կորուստների ահռելիությունը։

---

Պատերազմի հետևանքները

Առաջին աշխարհամարտը փոխեց աշխարհի քաղաքական քարտեզը։

• Զոհվեց ավելի քան 10 միլիոն մարդ, վիրավորվեց շուրջ 20 միլիոն։
• Կործանվեցին հին կայսրությունները՝ Գերմանական, Ռուսական, Ավստրո-Հունգարական, Օսմանյան։
• Ստեղծվեցին նոր պետություններ՝ Լեհաստան, Չեխոսլովակիա, Հարավսլավիա, Լիտվա, Լատվիա, Էստոնիա։
• 1919 թ․ կնքվեց Վերսալի պայմանագիրը, որով Գերմանիան պարտված ճանաչվեց։
• Ստեղծվեց Ազգերի լիգան՝ պատերազմները կանխելու համար։
• Հայ ժողովրդի համար այս տարիները ողբերգական եղան․ տեղի ունեցավ 1915-1916 թթ․ Հայոց ցեղասպանությունը, որի հետևանքով զոհվեցին մոտ մեկուկես միլիոն հայեր։

---

Հայ կամավորական ջոկատները

Հայերը կարևոր դեր ունեցան Կովկասյան ճակատում՝ ռուսական բանակի կազմում ստեղծելով կամավորական գնդեր։

• 1-ին գունդ – հրամանատար Անդրանիկ Օզանյան։
• 2-րդ գունդ – հրամանատար Դրո (Դրաստամատ Կանայան)։
• 3-րդ գունդ – հրամանատար Համազասպ Սրվանձտյան։
• 4-րդ գունդ – հրամանատարներ Արամ Մանուկյան, հետագայում այլք։

Նրանք մասնակցեցին Սարիղամիշի, Վանի, Էրզրումի, Բիթլիսի և այլ մարտերի։ Հայ կամավորների հերոսական պայքարը մեծապես նպաստեց Արևմտյան Հայաստանի բազմաթիվ շրջանների ազատագրմանը։Առաջին Աշխարհամարտը և հայերի մասնակցությունը

Լրացուցիչ աշխատանք` պատասխանել հարցերին
1. Ո՞րն է օրգանիզմի ամենափոքր միավորը։
Կենդանի օրգանիզմի ամենափոքր միավորը բջիջն է։
2. Ի՞նչ օրգանական և անօրգանական նյութեր գիտեք, բերեք օրինակներր։
Անօրգանական նյութեր՝ ջուր, աղեր, թթուներ, հիմքեր, օրգանական նյութեր՝ սպիտակուցներ, նուլկեինաթթուներ, ածխաջրեր և նաև ճարպեր։
3. Բնութագրեք հիդրոֆիլ և հիդրոֆոբ նյութերը, բերեք օրինակներ։
Լավ լուծվող նյութերը կոչվում են հիդրոֆիլ, օրինակ՝ թթուներ, հիմքեր, ածխաջրեր, սպիտակուցներ և այլն։ Վատ, կամ ընդանրապես չլուծվող նյութերը կոչվում են հիդրոֆոբ նյութեր, նրանցից են՝ ճարպեր, թաղանթանյութ և այլն․