Posted in Մայրենի

Համո Սահյան. «Ի՞նչ է ասում ճամփորդներին»


1. Բանաստեղծությունից դուրս գրեք փոխաբերական իմաստով օգտագործված արտահայտությունները։
1.Ժամանակին հազար ու մի
Քայլեր հաշված այս կածանը
2.Մեջքը կոտրած« կուրծքը պատռած,
Հոգնած, ­տանջված այս կածանը,
3.Հիսուսի պես, ապառաժի
Կողին խաչված այս կածանը:
2. Գտեք ընդգծված բառերի լրացումները, մեկական լրացումներ ինքներդ ավելացրեք։
Կածանը-հալված – մաշված, Մեջքը կոտրած, հոգնած, ­տանջված, (նեղ) կածան։
քարավանի-Անցող-դարձող, (ուխտերի) քարավան։
ոտքերի- Ծանր ու դանդաղ (հոգնած) ոտքերի։
աշխարհի-Մեծ, (ահագին) աշխարհ։
3. Ընդգծված բառերով կազմեք նախադասություններ, որոնցում դրանք կլինեն ենթակա։
Կածան — Կածանը գնալով նեղանում էր դեպի անտառը։
Հոգնած — Հոգնած տղան իր ընկերոջ հետ գնաց տուն։
Քարավան — Քարավանը դանդաղ գնում էր դեպի անապատ։
Ոտքեր — Փոքրիկ աղջկա ոտքերը հոգնած էին երկար ճանապարհորդությունից։
Աշխարհ — Աշխարհը պտտվում է արեգակի շուրջը։
4. Բանաստեղծությունից գտեք հետևյալ բառերի հականիշները՝ թեթև, արագ, մոտիկ, նոր։
Արագ — դանդաղ
թեթև — ծանր
մոտիկ — հեռու
նոր — հին
5. Բանաստեղծությունն ինչի՞ մասին է։
Բանաստեղծությունը հոգնած, մաշված, շատ բաներ տեսած ու լքված մի կածանի մասին է։

Posted in Մայրենի

Լեզվական առաջադրանք 371-375

առաջադրանք

371. Խոսքն ըստ օրինակի փոխի՛ր. ընդգծված անուղղակի խոսքը դարձրո՛ւ ուղղակի:

       Օրինակ՝
ա) Սոնան ասաց, որ գյուղն իրեն դուր եկավ, ինքն ուզում է էլի մնալ այդտեղ:

Սոնան ասաց.
– Գյուղն ինձ դուրս եկավ, ես ուզում եմ էլի մնալ այստեղ:

բ) Թզուկն ասաց, որ տղան գնա թագավորի գանձարան ու տեսնի կախարդական նկարը:

Թզուկն ասաց.
– Ա՛յ տղա, գնա՛ թագավորի գանձարան ու տե՛ս կախարդական նկարը:

            1. Հայրն Արտակին ասաց, որ ճանապարհից վերցնի իր հեծանիվը. որովհետև մարդկանց խանգարում է:
Հայրն ասաց․
Ա՛րտակ ,գնա՛  ճանապարհից  վերցրու հեծանիվտ , որովհհետև խանգարում է մարդկանց;
            2. Տղայի ընկերն ասաց, որ ինքն էլ չի սպասում թզուկի գալուն ու տուն է գնում:
Տղայի ընկերն ասաց․
Ես էլ չեմ սպասում թզուկի գալուն ու տուն եմ գնում։
            3. Թագավորը տղային ասաց, որ գնա երկրից երկիր ման գա ու գտնի իր    մատանու քարը:
Թագավորը ասաց․
Այ՛տղա ,գնա երկրից երկիր ման արի և գտիր քո մատանու քարը։
            4. Նապաստակն ու մուկն ասացին, որ իրենք գնում են տղային օգնելու:

Նապաստակն ու մուկն ասացին․
Մենք գնում ենք տղային օգնելու ։
            5. Արջը նապաստակին ու մկանը խնդրեց, որ իրեն էլ տանեն աշխարհը     տեսնելու:

Արջը խնդրեց․

Նապաստակ ու մուկ, ինձ էլ տարե՛ք աշխարհը տեսնելու ։
  6. Արեգնազանը ներկայացավ և ասաց, որ ինքն իշխան Արմանի որդին է:
Արեգնազը ասաց․
Ես իշխան Արմանի որդին եմ։

  
7. Թագավորը հյուրին խնդրում էր, որ իրեն մենակ չթողնի կախարդի մոտ:
Թագավորը խնդրում է հյուրին․
Ինձ մենակ չթողնս կախարդի մոտ։

372. Ընդգծված անուղղակի խոսքը դարձրո՛ւ ուղղակի:

            1. Նկարիչը կանչեց, որ ինքը շատ հետաքրքիր բան է գտել:
Ես շատ հետաքրքիր բան եմ գտել։

            2. Տղան մորը գգաշացրեց, որ ինքը անծանոթ մարդկանց է հրավիրել:
Ես անծանոթ մարդկանց եմ հրավիրել։
           
 3. Մայրը տղային ասաց, որ ինքն էլ է հետաքրքրվում տղայի հյուրերով:

Ես հետաքրքրվում եմ քո հյուրերով։
          
  4. Ընկերը Լևոնին ասաց, որ ինքը բացատում դարչնագույն մարդկանց է տեսել:
Ես բացատում դարչնագույն մարդկանց եմ տեսել։
          
  5. Լևոնն ընկերոջն ասաց, որ նա հավանաբար երազ է տեսել, ոչ թե իսկական        մարդկանց:
Դու հավանաբար երազ ես տեսել, ոչ թե իսկական մարդկանց։
            6. Տղան շուրջը նայեց ու հարցրեց, թե որտե՞ղ կթաքնվեն, եթե անձրև գա:
Որտեղ ենք թաքնվելու, եթե անձրև գա։

373. Ուղղակի խոսքը դարձրո՛ւ անուղղակի:

            Օրինակ՝
Մայրս ինձ հարցրեց.
– Որտե՞ղ ես պահել մեր կախարդական շղթան:
Մայրս ինձ հարցրեց, թե որտե՞ղ եմ պահել մեր կախարդական շղթան:

            1. Աղվեսն ագռավին խնդրեց.
            – Ագռա՜վ քույրիկ, երգի՛ր, որովհետև շատ լավ ես երգում:
Աղբվեսն ագռավին խնդրեց, որ նա երգի ,որովհետև շատ լավ է երգում։
            2. Արջն աղվեսին ասում էր.
Դու աշխարհի ամենասիրուն աղվեսն ես:

Արջն աղվեսին ասում էր, որ նա աշխարհի ամենասիրուն աղվեսն է ։
            3. Երեխաները մտահոգվեցին.
            – Ինչպե՞ս պահպանենք մեր անտառը
:

Երեխաները մտահոգվեցին, թե ինչպես պահպանեն իրենց անտառը;
            4. Պապս ասաց.
– Իմ իմացած միակ լեզուն հայերենն է:

Պապս ասաց, որ իր իմացած միակ լեզուն հայերենն է։

5. Պապս ասաց.
– Ես շատ լավ էլ խոսում եմ ծառ ու ծաղկի հետ էլ, կենդանիների հետ էլ:
Պապս ասաց, որ ինքը շատ լավ էլ խոսում է ծառ ու ծաղիկի հետ, կենդանիների հետ էլ։
            6. Պապս ավելացրեց.
            – Չգիտեմ, նրանք քանի լեզու գիտեն, բայց իմ հայերենը շատ լավ հասկանում են:

Պապս ավելացրեց, որ ինքը չգիտի նրանք քանի լեզու գիտեն, բայց իր հայերենը շատ լավ են հասկանում։

374. Ուղղակի խոսքը դարձրո՛ւ անուղղակի:

            1. Սուրհանդակն ասաց.
            Ալեքսա՛նդր, արքան հրամայել է, որ դու տեսնես վաճառականների բերած նոր      ձին:
Սուրհանդակն ասաց  Ալեքսանդրին, որ  արքան հրամայել է իրեն , որ նա վաճառականների նոր բերած ձին տեսնի։
            2. Որդին խնդրեց.
            – Հայրի՛կ, թույլ տուր այս մի ձին ինքս վարժեցնեմ:

Որդին խնդրեց հորը , որ նա թույլ տա իրեն , որ մեկ ձի ինքը վարժեցնի։
            3. Նայելով սլացող որդուն՝ թագավորը հրամայեց.
            – Ի՛նձ էլ ձի տվեք:

Նայելով սլացող որդուն թագավորը հրամայում է , որ  իրեն էլ ձի տան։
            4. – Ուսուցի՛չ, մտքի ետևից կհասնե՞մ այսպիսի ձիով, – հարցրեց Ալեքսանդրը:
Ալեքսանդրը հարցնում է ուսուցչին թե ինքը մտքի ետևից կհասնի այդպիսի ձիով։
            5. Արիստոտելն ասաց.
       – Ալեքսա՛նդր, որոշ փիլիսոփաներ հաստատում են, որ բազմաթիվ աշխարհներ  կան:

Արիստոտելն ասաց Ալեքսանդրին , որ որոշ փիլիսոփաներ հաստատում են ,որ բազմաթիվ աշխարհներ կան։
            6. – Այդ աշխարհներից մեկը ի՛նձ պիտի պատկանի, ուսուցի՛չ, – ասաց    Ալեքսանդրը:
Ալեքսանդրը ասաց ուսուցչին , որ այդ աշխարհներից մեկը պետք է իրեն պատկանի։

375. Տեքստը փոխադրի՛ր՝ անուղղակի խոսքերն ուղղակի դարձնելով:
Մի մարդ ասում է, որ ինքը Սևանի ամբողջ ջուրը կխմի: Ընկերները ծաղրում են նրան ու ասում, որ նա թող իր խոսքը գործով ապացուցի: Մարդն ասում է, որ   ինքը անպայման կխմի, եթե ընկերները Սևանից հանեն գետերի բերած ջուրը,   չէ՞ որ ինքը չի խոստացել, որ գետերի ջուրն էլ կխմի։

Մի մարդ ասում է․
Ես Սևանի ամբողջ ջուրը կխմեմ:
 Ընկերները ծաղրում են նրան ու ասում․
Դու քո խոսքը գործով ապացուցիր:
Մարդն ասում է․
Ես անպայման կխմեմ , եթե դուք Սևանից հանեք գետերի բերած ջուրը, չէ՞ որ ես չեմ խոստացել, որ գետերի ջուրն էլ կխմեմ:

Posted in Մայրենի

մայրանի

366. Ընդգծված նախադասությունը (պատմողի խոսքը) գրիր՝
ա) ուրիշի ուղղակի. խոսքից առաջ,
բ) ուրիշի ուղղակի խոսքի մեջ:

            Օրինակ՝
– Ի՜նչ ես ամբողջ օրը պարապ-սարապ պառկում, վե՛ր կաց, մի գո՛րծ արա, – ծույլին հանդիմանում էին հարևանները:
ա) Հարևանները հանդիմանում էին ծույլին.
– Ի՜նչ ես ամբողջ օրը պարապ-սարապ պառկում, վե՛ր կաց, մի գո՛րծ արա:
բ) – Ի՜նչ ես ամբողջ օրը պարապ-սարապ պառկում, – ծույլին հանդիմանում էին հարևանները, – վե՛ր կաց, մի գո՛րծ արա:

            1. – Գիտեմ, որ ամբողջ օրն աշխատել եք, բայց չեք վերջացրել նորոգումը, –            ցավով ասաց նավի հրամանատարը:-նավ`ի հրամանատարը, ցավով ասաց:
            2. – Չեմ կարող հանգիստ նստել ու սպասել գարնան գալուն, ինքս նրան կբերեմ.-         անհամբերությամբ ասաց տղան:-անհամբերությամբ, ասա`ց տղան.
            3. – Երբ վերադառնամ, նորից կզրուցենք քո որոշման մասին, դա շա՜տ հետաքրքիր է, – հեռանալիս ասաց հյուրը:– հեռանալիս ասաց հյուրը

ա) ուրիշի ուղղակի. խոսքից առաջ,
բ) ուրիշի ուղղակի խոսքի մեջ:

367. Երկխոսությանը շարունակի՛ր:

ե՛, – շշնջաց ընկերս, – սեղմի՛ր կոճակը:
            – Զանգն արդեն հնչե՞լ է, – զարմացա ես, – ոչինչ չեմ լսել:

     – Այո, վաղուց եմ հնչել, – ասաց ընկերս:-

368. Երկխոսությանը շարունակի՛ր:

            – Շո՛ւտ, շո՛ւտ, բարձրացրո՛ւ, – տագնապեց նա, – հասնում է:
            – Ամեն ինչ մտածված է, սիրելի՛ս,- հանգիստ շուռ եկավ մյուսը: – Հիմա կտեսնես: Լավ հասկացա ամենիչ պարզ է։

369. Գրի՛ր երկխոսություն, որը դասարանում ես լսել (կարող ես նաև հորինել): Չմոռանաս կետադրության մասին։

Արամ պատմում էր։

գիտես Արմեն ես, երեկ գնացելեյ ֆիլմ դիտելու։

մհեր երեկ իմ ծնդյան օր ներ։

370. Գրի՛ր երկխոսություն, որը տանն ես լսել (կարող ես նաև հորինել): Չմոռանաս կետադրության մասին։ Ապրես մհեր։

Posted in Հայրենագիտությու, Հայրենագիտություն

Բերդավան ամրոց

Բերդավանը (նախկինում`   Ղալաչա) գտնվում է Տավուշի մարզում, հայ-ադրբեջանական սահմանից մի քանի հարյուր մետր հեռավորության վրա: Բերդը կառուցվել է 10-11-րդ դդ. և վերականգնվել է 17-րդ դարում:

Բերդավան կարելի է գնալ Կողբից հյուսիս-արևմուտք շարժվելով: Իսկ ասֆալտապատ ճանապարհով ձախ թեքվելու և գետակն անցնելու դեպքում, եթե նորից թեքվեք ձախ, կարող եք մեքենայով բարձրանալ միջնադարյան գեղատեսիլ Գալինջաքար ամրոցի մոտ: Ամրոցը գտնվում է բլրի վրա, Ադրբեջանի սահմանից ոչ հեռու: Այստեղ կա հին խաչքարեր:

Posted in Հայրենագիտությու, Հայրենագիտություն

Պարզ լիճ

Պարզ լիճ, Տավուշի մարզում, Դիլիջանից 9կմ հս-արլ., 1350 մ բարձրության վրա։

Հոսք ունեցող լիճ է։ Սնվում է աղբյուրներից։ Ունի 300մ երկարություն և 100մ լայնություն։ Միջին խորությունը 3 մ է, առավելագույնը 10 մ։ Մակերեսը կազմում է 0.,027 կմ², ծավալը 83,8 հազար խորանարդ մետր։ Լիճն ունի սողանքաարգելափակոցային ծագում։ Զարգացած են սողանքային երևույթները։ Շրջապատված է անտառներով։