Day: May 11, 2026

1) 38
2) 8
3) 43
4) 100/3
5) 8
6) 12
7) 2/5
8) {0; 1; 2; 4; 5}
9) 3

10) 13
11) 4
12) 2/5
13) 5
14) 3
15) 12
16) x=3;-3

17) (6; 3)
18) (0; 3)
19) S₅=0
20) 27
21) 25%
22) 100/3%

«Կանաչ դաշտը» և «Մայիսյան հերոսամարտեր» (Գրականություն, Հայաստանի պատմություն)

«Կանաչ դաշտը» ստեղծագործությունը խորհրդանշում է խաղաղություն, բնության գեղեցկություն և հույսով լի ապագա։ Սակայն այդ խաղաղությունը միշտ չէ, որ տրվում է հեշտությամբ․ այն հաճախ ձեռք է բերվում պայքարի և զոհողության միջոցով։

Հայաստանի պատմության մեջ 1918 թվականի Մայիսյան հերոսամարտերը դարձան ժողովրդի գոյության համար վճռորոշ փուլ։ Սարդարապատի, Բաշ-Ապարանի և Ղարաքիլիսայի ճակատամարտերում հայ ժողովուրդը միավորվեց և պայքարեց իր հայրենիքի պաշտպանության համար։ Այդ հաղթանակները կանխեցին պետականության կորուստը։

«Կանաչ դաշտը» կարելի է ընկալել որպես այն խաղաղ Հայաստանը, որի համար զոհվեցին և պայքարեցին մեր նախնիները։ Բնության գեղեցիկ պատկերը այստեղ դառնում է խորհրդանիշ այն կյանքի, որի համար արժեր պայքարել։

Այսպիսով՝ գրական ստեղծագործությունը և պատմական իրադարձությունները միասին ցույց են տալիս, որ խաղաղությունը միշտ ունի իր գինը, և այդ գինը ժողովրդի միասնությունն ու պայքարն է։

«Իտալացի աղջկա երգը» և Փառանձեմ թագուհի (Գրականություն, պատմություն)

Փառանձեմ թագուհին հայ պատմության ամենահզոր և ողբերգական կերպարներից է։ Նա հայտնի է իր անսասան կամքով և հայրենիքի պաշտպանության համար կատարած պայքարով։ Նրա կերպարը դարձել է հայրենասիրության և կնոջ ուժի խորհրդանիշ։

«Իտալացի աղջկա երգը» ստեղծագործության մեջ ներկայացվում են երիտասարդ աղջկա զգացմունքները՝ կարոտ, սեր և կյանքի դժվարություններ։ Երգի միջոցով արտահայտվում է մարդու ներաշխարհը և նրա ապրումները դժվար իրավիճակներում։

Փառանձեմ թագուհու կյանքը նույնպես լի էր դժվարություններով։ Նա ստիպված էր դիմակայել թշնամիներին և պաշտպանել իր ժողովրդին։ Նրա պայքարը ցույց է տալիս ոչ միայն քաղաքական, այլև հոգևոր ուժ։

Երկու կերպարներն էլ՝ թե՛ գրական ստեղծագործության աղջիկը, թե՛ պատմական թագուհին, ներկայացնում են կնոջ ներքին ուժը, տոկունությունը և զգացմունքների խորությունը։ Նրանք տարբեր ժամանակների և իրականությունների ներկայացուցիչներ են, բայց միավորված են նույն գաղափարով՝ մարդկային արժանապատվություն և պայքար դժվարությունների դեմ։

«Խենթը» – անգրագիտության վերացում (Գրականություն, Հայաստանի պատմություն)

Անգրագիտության վերացումը ցանկացած ժողովրդի զարգացման ամենակարևոր պայմաններից է։ Առանց կրթության հասարակությունը չի կարող առաջադիմել և զարգանալ։ Այս գաղափարը արտացոլվում է նաև գրական ստեղծագործություններում, որտեղ հաճախ ներկայացվում է գիտելիքի և անգրագիտության հակադրությունը։

«Խենթը» ստեղծագործության մեջ հերոսի կերպարը արտաքուստ կարող է ընկալվել տարօրինակ, սակայն իրականում նա հաճախ կրում է ճշմարտություն և իմաստություն։ Նրա կերպարի միջոցով ընդգծվում է, որ հասարակությունը միշտ չէ, որ ճիշտ է գնահատում մարդկանց արժեքը։ Անգրագիտությունը հաճախ բերում է սխալ ընկալումների և անարդար վերաբերմունքի։

Հայաստանի պատմության մեջ կրթության զարգացումը եղել է ժողովրդի ինքնագիտակցության բարձրացման հիմնական միջոցը։ Դպրոցների, մշակութային կենտրոնների և տպագրության զարգացումը նպաստել է անգրագիտության նվազեցմանը։ Ժամանակի ընթացքում հասարակությունը հասկացել է, որ գիտելիքը ազատության և առաջընթացի հիմքն է։

Այսպիսով՝ «Խենթը» ստեղծագործությունը և պատմական զարգացումները միասին ցույց են տալիս, որ անգրագիտության վերացումը միայն կրթական խնդիր չէ, այլ ամբողջ հասարակության առաջընթացի ճանապարհ։

«Արշակ Երկրորդ և Գագիկ Երկրորդ Բագրատունի» (Հայաստանի պատմություն, գրականություն)

Հայոց պատմության մեջ առանձնահատուկ տեղ ունեն Արշակ Երկրորդ Արշակունին և Գագիկ Երկրորդ Բագրատունին։ Նրանք տարբեր դարերում ղեկավարել են Հայաստանը, բայց երկուսն էլ կանգնած են եղել նույն կարևոր խնդրի առաջ՝ պետականության պահպանումը արտաքին վտանգների պայմաններում։

Արշակ Երկրորդը Արշակունյաց թագավորության ժամանակ փորձեց ամրապնդել կենտրոնական իշխանությունը և պայքարել Սասանյան Պարսկաստանի ճնշումների դեմ։ Նա ձգտում էր պահպանել Հայաստանի ինքնուրույնությունը, սակայն ներքին և արտաքին դժվարությունները խանգարեցին նրա ծրագրերի լիարժեք իրականացմանը։ Նրա կերպարը պատմության մեջ ընկալվում է որպես պայքարող և հայրենասեր արքա։

Գագիկ Երկրորդ Բագրատունին դարձավ Բագրատունյաց թագավորության վերջին թագավորը։ Նրա օրոք Հայաստանը գտնվում էր ծանր քաղաքական իրավիճակում՝ սելջուկյան արշավանքների և Բյուզանդիայի ճնշման տակ։ Չնայած դժվարություններին՝ նա փորձում էր պաշտպանել երկրի անկախությունը, սակայն վերջում ստիպված եղավ հեռանալ հայրենիքից։

Այս երկու թագավորները տարբեր ժամանակների ներկայացուցիչներ են, բայց նրանց միավորում է նույն գաղափարը՝ հայրենիքի պահպանման և անկախության համար պայքարը։ Նրանք հայ ժողովրդի պետական մտածողության և դիմադրողականության խորհրդանիշներ են։

Ինչպիսի՞ն են ատոմների և միջուկների բնութագրական չափերը
Ատոմի չափը մոտավորապես 10⁻¹⁰ մ է, իսկ միջուկի չափը՝ 10⁻¹⁵ մ։

Ի՞նչ կառուցվածք ունի միջուկը
Միջուկը կազմված է պրոտոններից և նեյտրոններից, որոնք միասին կոչվում են նուկլոններ։

Նշեք պրոտոնի և նեյտրոնի բնութագրերը
Պրոտոնը ունի դրական լիցք և մոտ 1 զամ զանգված։
Նեյտրոնը լիցք չունի և նույնպես ունի մոտ 1 զամ զանգված։

Որքա՞ն է միջուկում պրոտոնների թիվը

Պրոտոնների թիվը հավասար է տարրի կարգաթվին։

Ո՞ր մեծությունն են անվանում միջուկի զանգվածային թիվ

Պրոտոնների և նեյտրոնների ընդհանուր թիվը կոչվում է զանգվածային թիվ։

Որքա՞ն է միջուկում նեյտրոնների թիվը

Նեյտրոնների թիվը հավասար է զանգվածային թվից հանած պրոտոնների թիվը։

Ի՞նչ է 1 զամ-ը
1 զամ-ը ատոմային զանգվածի միավորն է։
1 զամ ≈ 1.66 × 10⁻²⁷ կգ։

Օգտվելով Մենդելեևի աղյուսակից՝ որոշեք ոսկու ատոմի զանգվածը
Ոսկու հարաբերական ատոմային զանգվածը 197 է։
m = 197 × 1.66 × 10⁻²⁷ կգ
m ≈ 3.27 × 10⁻²⁵ կգ։

Ի՞նչ է իզոտոպը
Իզոտոպները նույն տարրի ատոմներն են, որոնք ունեն նույն պրոտոնների թիվը, բայց տարբեր նեյտրոնների թիվ։
Ջրածնի իզոտոպներն են՝ պրոտիում, դեյտերիում և տրիտիում։

Ինչու՞ պրոտոնների միջև գործող վանողության ուժերը չեն կարող քանդել միջուկը

Քանի որ միջուկում գործում են շատ ուժեղ միջուկային ուժեր, որոնք գերազանցում են կուլոնյան վանողության ուժերին։

Ինչպե՞ս են հարաբերակցում նույն հեռավորությամբ երկու պրոտոնների միջև գործող կուլոնյան և միջուկային ուժերը

Միջուկային ուժերը շատ ավելի մեծ են, քան կուլոնյան ուժերը։

Ինչպե՞ս են հարաբերակցում երկու պրոտոնի և երկու նեյտրոնի միջուկային փոխազդեցության ուժերը

Պրոտոն-պրոտոն, նեյտրոն-նեյտրոն և պրոտոն-նեյտրոն միջուկային ուժերը գրեթե հավասար են։
Նեյտրոնի և պրոտոնի միջև նույնպես գործում են ուժեղ միջուկային ուժեր։

Կա՞ արդյոք խաղաղ ատոմի վտանգ
Այո՛, կա։ Չնայած միջուկային էներգիան օգտագործվում է խաղաղ նպատակներով՝ էլեկտրաէներգիա ստանալու համար, այն կարող է վտանգավոր լինել վթարների դեպքում։ Ռադիոակտիվ նյութերը կարող են վնասել մարդկանց առողջությունը և շրջակա միջավայրը։

Արդյո՞ք միջուկային էներգիան վտանգավոր է
Միջուկային էներգիան շատ հզոր էներգիայի աղբյուր է։ Եթե պահպանվում են անվտանգության կանոնները, այն համեմատաբար անվտանգ է, բայց սխալների կամ վթարների դեպքում կարող է առաջացնել մեծ աղետներ։

ԱԷԿ-ի շրջակա միջավայրի աղտոտումը
Ատոմային էլեկտրակայանները կարող են աղտոտել շրջակա միջավայրը ռադիոակտիվ թափոններով։ Վթարների ժամանակ ռադիոակտիվ նյութերը տարածվում են օդում, ջրում և հողում, ինչը վնասում է բնությանը, կենդանիներին և մարդկանց առողջությանը։

Չեռնոբիլի աղետի հետևանքները
Չեռնոբիլի աղետից հետո մեծ տարածքներ աղտոտվեցին ռադիոակտիվ նյութերով։ Շատ մարդիկ մահացան կամ հիվանդացան ճառագայթման պատճառով։ Տասնյակ հազարավոր մարդիկ տեղափոխվեցին իրենց բնակավայրերից։ Բնությունը նույնպես մեծ վնաս կրեց, և այդ տարածքների մի մասը մինչև այսօր վտանգավոր է բնակության համար։

Չեռնոբիլի աղետի վերլուծություն
Չեռնոբիլի աղետը տեղի ունեցավ 1986 թվականին Ուկրաինայում գտնվող Չեռնոբիլի ատոմակայանում։ Դա մարդկության պատմության ամենախոշոր միջուկային աղետներից մեկն էր։ Վթարը տեղի ունեցավ անվտանգության կանոնների խախտման և տեխնիկական սխալների պատճառով։ Պայթյունից հետո մեծ քանակությամբ ռադիոակտիվ նյութեր տարածվեցին տարբեր երկրներում։ Շատ փրկարարներ և աշխատողներ վտանգեցին իրենց կյանքը աղետի հետևանքները նվազեցնելու համար։ Աղետը ցույց տվեց, որ միջուկային էներգիան պահանջում է շատ խիստ վերահսկողություն և անվտանգության բարձր մակարդակ։ Չեռնոբիլի դեպքից հետո աշխարհի տարբեր երկրներում ուժեղացվեցին ատոմակայանների անվտանգության կանոնները։ Այս աղետը դարձավ նախազգուշացում ամբողջ մարդկության համար, որ նույնիսկ խաղաղ ատոմը կարող է մեծ վտանգ ներկայացնել։

Упражнение 5. Напишите вместо точек прилагательные в форме
сравнительной степени:

Этот город красивый, а тот … .
Эта девушка красивая, а та ….
Это здание красивое, а то ….
Эти горы красивые, а те … .
Этот текст интересный, а тот … .
Эта книга интересная, а та … .
Это задание интересное, а то … .
Эти тексты интересные, а те ….
Этот коридор длинный, а тот ….
Эта река длинная, а та ….
Это пальто длинное, а то ….
Эти коридоры длинные, а те ….
Этот дом высокий, а тат … .
Эта комната высокая, а та … ,
Это здание высокое, а то ….
Эти дома высокие, а те ….
Этот журнал хороший, а тот … .
Эта статья хорошая, а та … .
Это пальто хорошее, а то … .
Эти туфли хорошие, а те … .
Этот карандаш плохой, а тот … .
Эта ручка плохая, а та … .
Это перо плохое, а то … . Эти карандаши плохие, а те

Этот город красивый, а тот красивее.
Эта девушка красивая, а та красивее.
Это здание красивое, а то красивее.
Эти горы красивые, а те красивее.

Этот текст интересный, а тот интереснее.
Эта книга интересная, а та интереснее.
Это задание интересное, а то интереснее.
Эти тексты интересные, а те интереснее.

Этот коридор длинный, а тот длиннее.
Эта река длинная, а та длиннее.
Это пальто длинное, а то длиннее.
Эти коридоры длинные, а те длиннее.

Этот дом высокий, а тот выше.
Эта комната высокая, а та выше.
Это здание высокое, а то выше.
Эти дома высокие, а те выше.

Этот журнал хороший, а тот лучше.
Эта статья хорошая, а та лучше.
Это пальто хорошее, а то лучше.
Эти туфли хорошие, а те лучше.

Этот карандаш плохой, а тот хуже.
Эта ручка плохая, а та хуже.
Это перо плохое, а то хуже.
Эти карандаши плохие, а те хуже.

Упражнение 6. Употребите прилагательные из скобок в форме
сравнительной степени.

1. Читайте (громкий)! 2. Говорите (медленный)! 3. Пишите (хороший)!
2. Слушайте (внимательный)! 5. Одевайтесь (теплый)! 6. Мой руки (чистый)!
3. Чем (высоко) в горы мы поднимались, тем (трудно) становилось дышать.
4. Чем (тихо) вы говорите, тем (плохо) я вас слышу. 9. Тем (быстро) читается
   книга, чем она (интересный). 10. Насколько (низкий) температура вещества,
   настолько (медленно) движутся молекулы. 11. Чем (большой) становится
   скорость ракеты, тем (сильно) действуют перегрузки.

1. Говорите медленнее!
2. Пишите лучше!
3. Слушайте внимательнее!
4. Одевайтесь теплее!
5. Мой руки чище!
6. Чем выше в горы мы поднимались, тем труднее становилось дышать.
7. Чем тише вы говорите, тем хуже я вас слышу.
8. Тем быстрее читается книга, чем она интереснее.
9. Насколько ниже температура вещества, настолько медленнее движутся молекулы.
10. Чем больше становится скорость ракеты, тем сильнее действуют перегрузки.

Упражнение . Образуйте от выделенных прилагательных
превосходную степень.

1. Точность в работе имеет огромное значение. 2. Летом мы отдыхали в
   прекрасном месте. 3. Даже маленькая неточность может привести к большим
   неопрятностям. 4. Во время болезни моя подруга была в тяжелом состоянии.
2. Мы удивились, когда наши гости заговорили на чистом русском языке. 6. На афише мы увидели имена известных артистов, в том числе имя популярной у молодежи певицы. 7. Работа врача – трудная работа. 8. Наш профессор – талантливый ученый. 9. В вашей дипломной работе есть грубая ошибка.
3. Мать моего друга – добрая женщина. 11. Внук благодарен своему дедушке
   за мудрые советы. 12. Наш друг умеет готовить вкусные блюда.

1. Точность в работе имеет важнейшее значение.
2. Летом мы отдыхали в прекраснейшем месте.
3. Даже маленькая неточность может привести к серьёзнейшим неприятностям.
4. Во время болезни моя подруга была в тяжелейшем состоянии.
5. Мы удивились, когда наши гости заговорили на чистейшем русском языке.
6. На афише мы увидели имена известнейших артистов, в том числе имя популярнейшей у молодёжи певицы.
7. Работа врача – труднейшая работа.
8. Наш профессор – талантливейший учёный.
9. В вашей дипломной работе есть грубейшая ошибка.
10. Мать моего друга – добрейшая женщина.
11. Внук благодарен своему дедушке за мудрейшие советы.
12. Наш друг умеет готовить вкуснейшие блюда.

Упражнение 11. Закончите предложения, используя слова из скобок и
свою информацию.

1. Экзамен оказался … (сложный). 2. Лето было … (жаркий). 3. Наше
   путешествие оказалось … (приятным). 4. В деревне мы встретили людей …
   (гостеприимный). 5. Экскурсия оказалось … (продолжительный). 6. Фильм
   оказался … (интересный). 7. Новая тема показалась мне … (скучный). 8. Такой
   перевод кажется мне … (правильный). 9. Этот преподаватель объясняет …
   (понятно). 10. Автобус ехал … (медленно). 11 Весна началась … (рано).

1. Экзамен оказался сложнее, чем мы ожидали.
2. Лето было жарче, чем в прошлом году.
3. Наше путешествие оказалось приятнее, чем мы думали.
4. В деревне мы встретили людей гостеприимнее, чем в городе.
5. Экскурсия оказалась продолжительнее, чем планировалось.
6. Фильм оказался интереснее, чем я ожидал.
7. Новая тема показалась мне скучнее предыдущей.
8. Такой перевод кажется мне правильнее.
9. Этот преподаватель объясняет понятнее.
10. Автобус ехал медленнее.
11. Весна началась раньше.

Упражнение 14. Образуйте краткие формы прилагательных по
образцу. Устно составьте с некоторыми краткими формами предложения.

Образец: быстрый – быстр, быстра, быстро, быстры.
Глупый, глухой, новый близок, добрый, правый, густой, дикий,
необходимый, приветливый, похожий, готовый, знаменитый, счастливый,
твердый.
Образец: близкий – близка, близко, близки.
Гладкий, зыбкий, робкий, мягкий, редкий, сладкий.

Образец: горький – горек, горька, горько, горьки.
Ясный, грустный, честный, важный, сложный, нужный, способный,
удобный, верный, довольный, свободный, прозрачный, удачный.

1)

Глупый — глуп, глупа, глупо, глупы
Глухой — глух, глуха, глухо, глухи
Новый — нов, нова, ново, новы
Близкий — близок, близка, близко, близки
Добрый — добр, добра, добро, добры
Правый — прав, права, право, правы
Густой — густ, густа, густо, густы
Дикий — дик, дика, дико, дики
Необходимый — необходим, необходима, необходимо, необходимы
Приветливый — приветлив, приветлива, приветливо, приветливы
Похожий — похож, похожа, похоже, похожи
Готовый — готов, готова, готово, готовы
Знаменитый — знаменит, знаменита, знаменито, знамениты
Счастливый — счастлив, счастлива, счастливо, счастливы
Твёрдый — твёрд, твёрда, твёрдо, твёрды

2)

Гладкий — гладок, гладка, гладко, гладки
Зыбкий — зыбок, зыбка, зыбко, зыбки
Робкий — робок, робка, робко, робки
Мягкий — мягок, мягка, мягко, мягки
Редкий — редок, редка, редко, редки
Сладкий — сладок, сладка, сладко, сладки

3)

Ясный — ясен, ясна, ясно, ясны
Грустный — грустен, грустна, грустно, грустны
Честный — честен, честна, честно, честны
Важный — важен, важна, важно, важны
Сложный — сложен, сложна, сложно, сложны
Нужный — нужен, нужна, нужно, нужны
Способный — способен, способна, способно, способны
Удобный — удобен, удобна, удобно, удобны
Верный — верен, верна, верно, верны
Довольный — доволен, довольна, довольно, довольны
Свободный — свободен, свободна, свободно, свободны
Прозрачный — прозрачен, прозрачна, прозрачно, прозрачны
Удачный — удачен, удачна, удачно, удачны

Упражнение 15. Замените полную форму прилагательных краткой.
Разнообразный, прекрасный, широкий, высокий, глубокий,
бесконечный, красивый, богатый.

Разнообразный — разнообразен
Прекрасный — прекрасен
Широкий — широк
Высокий — высок
Глубокий — глубок
Бесконечный — бесконечен
Красивый — красив
Богатый — богат

Упражнение 16. Выполните упражнение по образцу.

а) Образец: Сладкий напиток – напиток сладок.
Красивая роза, сильный ветер, могучий дуб, неуклюжий медведь, горячий
чай, ценный подарок, грустный вид, вкусный пирог, прелестный ребѐнок,
ясный день, спокойный ребѐнок, стройный юноша, прекрасный вечер, ужасный
случай, добрый сосед, красивая игра, простой ответ, правильное решение,
популярный фильм, известный артист, готовая работа.
б) Образец: Коридор узок – узкий коридор.
Мѐд вкусен, доклад краток, пол гладок, пух лѐгок, конец близок, поступок
хорош, окно высоко, лѐд скользок, подарки дороги, окно высоко, мужчина
интересен, девушка великолепна.

Красивая роза — роза красива.
Сильный ветер — ветер силён.
Могучий дуб — дуб могуч.
Неуклюжий медведь — медведь неуклюж.
Горячий чай — чай горяч.
Ценный подарок — подарок ценен.
Грустный вид — вид грустен.
Вкусный пирог — пирог вкусен.
Прелестный ребёнок — ребёнок прелестен.
Ясный день — день ясен.
Спокойный ребёнок — ребёнок спокоен.
Стройный юноша — юноша строен.
Прекрасный вечер — вечер прекрасен.
Ужасный случай — случай ужасен

Добрый сосед — сосед добр.
Красивая игра — игра красива.
Простой ответ — ответ прост.
Правильное решение — решение правильно.
Популярный фильм — фильм популярен.
Известный артист — артист известен.
Готовая работа — работа готова

Узкий коридор.
Вкусный мёд.
Краткий доклад.
Гладкий пол.
Лёгкий пух.
Близкий конец.
Хороший поступок.
Высокое окно.
Скользкий лёд.
Дорогие подарки.
Интересный мужчина.
Великолепная девушка.