Հերոդոտոս
Հայերին համարում է ֆրիգիացիների հետ կապված կամ նրանցից սերող գաղթականներ։
Հայաստանը նշում է որպես Աքեմենյան մեծ տերության 13-րդ կամ համապատասխան սատրապություն, որը հարկ էր վճարում։
Գրում է տեղական առանձնահատկություններով նավակների ու գետային առևտրի շրջանառության մասին։
Ստրաբոն
Շատ մանրամասնում է աշխարհագրական կառուցվածքը, մատնանշում գլխավոր գետերը՝ Եփրատ, Տիգրիս, Արաքս, նաև խոշոր լճերը։
Շեշտում է, որ երկիրը շատ հարուստ է մետաղներով, հիանալի պայմաններ կան ձիաբուծության համար, իսկ հովիտներում զարգացած է գինեգործությունը։
Պլինիոս Ավագ
Ֆիքսում է Հայաստանի սահմանային գծերը, հիմնական լեռնային համակարգերն ու կտրվածքները։
Թվարկում է կոնկրետ բնական հարստություններն ու հին բնակավայրերը, ասես քարտեզագրական հաշվետվություն լինի։
Մովսես Խորենացի
Հայկական լեռնաշխարհը տալիս է որպես Հայկ Նահապետի սերունդների բնօրրան ու հայրենիքի կենտրոն։
Ձևավորում է ազգային ծագումնաբանության, տարածքային ամբողջականության ու նախարարական կառուցվածքի պատմական հիմքը։
Քսենոփոն
Կենդանի ականատեսի աչքով գրում է կտրող-սառեցնող կլիմայի, գետնափոր ու ստորգետնյա տների մասին, որտեղ մարդիկ ու անասունները միասին էին տաքանում։
Հիշատակում է գարուց պատրաստված հայտնի ըմպելիքը՝ գարու գինին (գարեջուրը), որը խողովակներով էին խմում։
Տպավորված է լեռնականների տոկունությամբ, ռազմական կոփվածությամբ ու անկեղծ հյուրասիրությամբ։
Ստրաբոն
Նայում է չոր տնտեսագիտական ու աշխարհագրական աչքով. հողի բերքատվություն, լեռնային անցումների բարդություն, ձիաբուծական պաշարներ։
Երկիրը դիտարկում է որպես տարածաշրջանային ռազմավարական բանալի, որտեղից բոլոր ուղղությունները վերահսկելի են։
Մարկո Պոլո (ուշ միջնադար)
Քայլում է քարավանային ճանապարհներով, արձանագրում քաղաքների վիճակը, տեղական վարպետների արհեստներն ու վաճառականական եռուզեռը։
Տեսնում է քրիստոնեական համայնքները, եկեղեցական կյանքն ու առևտրային անվտանգության խնդիրները։
Ընդհանուր նմանություններ՝ Բոլորն էլ տեսնում են նույն բնույթը. կոպիտ ու դժվարամատչելի լեռներ, բայց զարմանալիորեն կենսունակ, հարուստ ու հյուրասեր երկիր, որտեղ ապրելն արդեն սխրանք է։
Հիմնական տարբերություններ՝
Քսենոփոնը սառցե ցեխի մեջ թաղված գետնատների ու հյուրասիրող գյուղացիների ռեալիստ-զինվորն է։
Ստրաբոնը սառը, հաշվենկատ աշխարհագրագետ-տնտեսագետն է։
Մարկո Պոլոն ուշ միջնադարյան շուկաների, քարավանների ու խաչմերուկների մարդն է։