219. Ա և Բ նախադասությունների տարբերությունները գտի´ր: Մնացած նախադասություններն ինքդ փոխի՛ր (կրավորակա´ն դարձրու):
Ա. Ծուխը մրոտել էր առաստաղն ու պատերը:
Բ. Առաստաղն ու պատերը մրոտվել էին ծխից:
Ա. Պատահաբար այդ կողմերով անցնող մի գյուղացի փրկել էր նրան:
Բ. Նա փրկվել էր պատահաբար այդ կողմերով անցնող մի գյուղացու կողմից:
Ա. Սպիները ծածկել էին նրա ամբողջ մարմինը:
Բ. Նրա ամբողջ մարմինը սպիներով էր ծածկվել:
Անցած տարիները կնճռոտել էին կնոջ դեմքը: — Կնոջ դեմքը կնճռոտվել էր անցած տարիներից:
Դահլիճը լավ կահավորել էին: — Դահլիճը լավ կահավորվել էր:
Մեր ժողովուրդը մշակութային շատ արժեքներ է ստեղծել: — Շատ մշակութային արժեքներ են ստեղծվել մեր ժողովրդի կողմից:
220. Տրված բայերը դարձրու կրավորական: Ինչի՞օգնությամբ դարձրիր:
Օրինակ` գտնել — գտնվել, նետել — նետվել:
Գրել — գրվել
գրավել — գրավվել
ծեծել — ծեծվել
թրջել — թրջվել
թխել — թխվել
տաշել — տաշվել
վրդովել — վրդովվել
կապել — կապվել
սպանել — սպանվել
նկարել — նկարվել
կեղտոտել — կեղտոտվել
Վ կրավորական բայածանցի օգնությամբ այս բառերը դարձրեցի կրավորական։
221. Տրված նախադասությունները դարձրո՛ւ կրավորական:
Քամին երկնքով մեկ հալածում էր ամպերին: — Ամպերը երկնքով մեկ հալածվում էին քամուց:
Այս նկարը պատին պապս է ամրացրել: — Այս նկարը պատին ամրացվել է պապիս կողմից։
Այս գիրքը նաև ընկերս է կարդացել: — Այս գիրքը կարդացվել է նաև ընկերոջս կողմից։
Առավոտյան ցողը թրջել էր ոտքերը: — Ոտքերը շրջվել էին առավոտյան ցողից։
Տերը շանը կապել էր ծառից: — Շունը կապվել էր ծառին տտիրոջ կողմից։
Տարբեր մարդիկ տարբեր ձևով էին պատմում առավոտվա դեպքը: — Առավոտվա դեպքը տարբեր ձևով պատմվեց տարբեր մարդկանց կողմից։
Սարքերը թեթև ցնցում գրանցեցին: — Թեթև ցնցում գրանցվեց սարքից։
Ինստիտուտի աշխատակիցները մարդկանց զգուշացրին սպասվող փոթորկի մասին: —
Անտառում այդ երեխային որսորդներն էին գտել: — Այդ երեխան գտվել էր անտառում որսորդների կողմից։
Տղային միշտ նույն երազն էր կախարդում: — Տղան միշտ կախարդվում էր նույն երազից։
Վարպետի խնամքոտ ձեռքը տաշում ու իրար կողքի էր դնում քարերը: — Քարերը տաշվում և իրար կողքի էին դրվում վարպետի խնամքոտ ձեռքի կողմից։
Շինարարությունն ավարտին հասցրին: — Շինարարությունն ավարտին հասավ։
224. Դո՛ւրս գրիր այն բայերը, որոնք կարող են կրավորական դառնալ, և դարձրո՛ւ:
Օրինակ` փնտրել — փնտրվել:
Վազել, երգել — երգվել, ցրել — ցրվել, կոտրել — կոտրվել, դնել — դրվել, թռչել, թրջել — թրջվել, գալ, գնալ, հեռանալ, հեռացնել — հեռացվել, հնարել — հնարվել, ներել — ներվել, լուսանալ, մթնել, մթնեցնել — մթնեցվել, բարձրանալ, թխել — թխվել, մրմռալ, մաքրել — մաքրվել, դողալ, վախենալ, սրբել — սրբվել, կարել — կարվել, հավաքել — հավաքվել, սարսռալ, հաչել, սիրել — սիրվել, մլավել, ծիծաղել, խոսել — խոսվել, հուզել — հուզվել, վիճել:
225. Տրված նախադասությունները դարձրո՛ւ ներգործական և պատասխանի՛ր հարցերին:
Ձվի մեջ զարգացող կենդանի էակը բավական հուսալի զրահով է պաշտպանված:
Ձուն թխսի մարմնի ծանրությունից չի կոտրվում:
Ձվի կճեպը հեշտությամբ է կոտրվում ճուտիկի դեղին կտուցով: Գիտնականների կողմից փնտրվում են համարձակ գաղափարն
իրագործելու հնարները:
Մշակովի բույսերի սերմերը մոլախոտի սերմերից մաքրվում են մագնիսով:
Ինչպե՞ս է փոխվում տրված նախադասության ենթական (ընդգծված է):
Տրված նախադասության ո՞ր անդամն է դառնում ներգործական նախադասության ենթակա:
Հանրահաշվական կոտորակներ և նրանց հատկությունները
Առաջադրանքներ․
Կրճատե՛ք կոտորակները․
ա) a-b
բ) 1/x+1
գ) (m-n)2
դ) x/(m-n)
ե) x-1/x+1
զ) (a-b)/(a+b)
է) (n+m)/(n-m)
ը) -p/p+1
թ)
ժ)
Լրացուցիչ աշխատանք (տանը).
Կրճատե՛ք կոտորակները․
ա) 2m-2n/(m2+mn+n2)
բ) 12-1a/1+a
գ) xy/(x+y)
դ)
ե) (a-2)2/a2-22
զ)
է) (m+n)/(n2+nm+m2)
ը)
թ)
ժ)
Check your progress
) Complete the sentences with the correct forms of the verbs
1. If I clean (clean) the house, my parents will give (give) me some extra money.
2. I will phone (phone) Mike if he won’t arrive (not arrive) before 10 1 o’clock.
3. If you speak (speak) they very fast, won’t understand (not understand) you.
4. If Marco will phone (phone) tonight, will you tell (tell) him I’m at Sally’s house?
5. Your parents won’t know (not know) if you won’t tell (not tell) them.
b) Complete the questions with the correct question tags
1. You like this music, don’t you?
2. Your sister goes to my school, doesn’t she?
3. His father’s French, isn’t he?
4. We’re late, aren’t we?
5. They aren’t at home, are they?
6. She hasn’t been to Canada, has she?
c) Complete the sentences with the correct form of the present perfect simple
1. John’s just had (just have) his breakfast.
2. A: Would you like some chocolate?
B: No, thanks. I already had (already have) some.
3. Have you bought (buy) your sister a present yet?
4. We already finished (already finish) our homework.
5. Has Marta seen (see) the film yet?
a) Complete clues 1-9 and fill in the puzzle. What’s the mystery word?
1. Please don’t drop litter on the floor.
2. When something is wet it is moist.
3. Temperatures around the world are rising every year. This is called global warming.
4. You can recycle glass, paper and plastic.
5. Please put your rubbish in the bin.
6. Please turn off the TV. Don’t waste electricity.
7. There’s a lot of litter here on the street — let’s … it up.
8. There’s a very large rain forest in the Amazon.
9. My bike’s very dirty, so I’m going to clean it.
Mystery word: Pollution
‘Հիմքեր, քիմիա 11/20/2024
Տնային
Սովորել
1. Տրված նյութերի շարքից ընտրե՛ք հիմքերը և անվանե՛ք. NaOH, HCI, Fe(OH)2, H2SO4, Ba(OH)2 , Na2CO3, H2SiO3, SO2
NaOH — նատրիումի հիդրոքսիդ
Fe(OH)2 — երկաթի հիդրոքսիդ
Ba(OH)2 — բարիումի հիդրոքսիդ
2. Անվանե՛ք այն հիմքերը, որոնք առօրյայից հայտնի են ձեզ:
Սոդայի լուծույթ (կենցաղային), նատրիումի հիդրօքսիդ (NaOH), մագնեզիումի հիդրօքսիդ (Mg(OH)₂)
Դասարանական.
1.Կազմե՛ք հետևյալ օքսիդներին համապատասխան հիդրօքսիդների բանաձևերը, և անվանե՛ք. ա) լիթիումի օքսիդ դ) նատրիումի օքսիդ բ) ծծմբի(IV) օքսիդ ե) բարիումի օքսիդ գ) երկաթի(II) օքսիդ զ) ֆոսֆորի(V) օքսիդ
2.Տրված են հետևյալ սխեմաները՝
C- >CO2 ->H2CO3
S->SO2->SO3->H2SO4
Գրե՛ք իրագործվող ռեակցիաների հավասարումները:
3. Ո՞ր շարքում է գրված ֆոսֆոր, թթվածին, ածխածին, երկաթ և ազոտ քիմիական տարրերի նշանները: Նշիր դրանց Ar-ները
1) F, C, P, Si, Na
2) O, C, Li, K, Ba
3) P, O, C, Fe, N
4) K, Na, P, Fe, C
Աղեր (էջ 170)
Հանրահաշվական կոտորակներ և նրանց հատկությունները 11/19/2024
1) Կրճատե՛ք կոտորակները․
ա) (x+y)/2
բ) (a+b)/2a
գ) (m-n)/2mn
դ) 4ab/2a-2b
ե) (a-b)/2(a+b)
զ) 3(x+y)/(x-y)
2) Կրճատե՛ք կոտորակները․
ա) xy/x2a-x
բ) 6mn2-2
գ) a2+ab/3a2b+4ab2
դ) xy/y-x3y
ե) mn-3/6n-2mn2
զ) 4p3q3-2p2q4/p2q3-p7q2
Լրացուցիչ աշխատանք (տանը).
ա) a-b/c+d
բ) a+b/m+n
գ) xy
դ) a’
ե) -mn2
զ) a-b/y2
է) a-b
ը) 2+2
Վրաստան
1․ Բնութագրեք Վրաստանի աշխարհագրական դիրքը:
Վրաստանն ունի շատ հարմար աշխարհագրական դիրք` Սև ծովի արևելյան ափին գտնվելու շնորհիվ: Ծովը Վրաստանի հարստության աղբյուրն է: Երկրի աշխարհագրական դիրքը նպաստավոր է նաև այն պատճառով, որ ունի տարանցիկ տրանսպորտային դիրք Ռուսաստանի, Հայաստանի, Ադրբեջանի, ինչպես նաև Կենտրոնական Ասիայի և Սև ծովի ավազանի երկրների միջև: Այդ դիրքի շնորհիվ Վրաստանը մեծ եկամուտ է ստանում: Վրաստանը լեռնային երկիր է, տարածքի մոտ 80%-ը զբաղեցնում են երիտասարդ լեռնաշղթաներն ու բարձրությունները:
2. Գնահատեք Սև ծովի դերը Վրաստանի կյանքում։
Սև ծովը կարևոր նշանակություն ունի Վրաստանի տնտեսական և տրանսպորտային զարգացման համար։
3. Որո՞նք են Վաստանի զարգացման նախադրյալները:
Վրաստանի զարգացման նախադրյալներն են Սև ծովը, տարանցիկ տրանսպորտային դիրքը, լեռնային երկիր լինելը, բազմազան կլիման, անտառները և այլն։ Ծովը Վրաստանի հարստության աղբյուրն է: Սև ծովի արևելյան ափին գտնվելը նպաստում է արտաքին առևտրին, նավահանգիստների միջոցով կապելով երկիրը միջազգային առևտրային ցանցերին։ Կլիմայական բազմազանությունը նպաստում է գյուղատնտեսության տարբեր ճյուղերի զարգացմանը։ Սև ծովի առափնյա տարածքները հանդիսանում են զբոսաշրջային կենտրոններ, ինչը մեծացնում է տնտեսական եկամուտները։
4. Պատմի՛ր Վրաստանի բնակչության և կլիմայի մասին:
Վրաստանի բնակչությունը բազմազգ է։ Բնակչության թիվը մոտ 3.7 միլիոն է։ Երկրում կլիման բազմազան է՝ արևմտյան մասում խոնավ մերձարևադարձային, իսկ արևելյան մասում՝ չոր մերձարևադարձային։
5․ Գնահատեք հայ-վրացական հարաբերությունները, ի՞նչ ազդեցություն կարող են ունենալ ՀՀ-ի համար։
Արևելյան Եվրոպայի ընդհանուր բնութագիրը’
1․ Ներկայացնե՛լ Արևելյան Եվրոպայի աշխարհագրական դիրքի առանձնահատկությունները։
Արևելյան Եվրոպա տարածաշրջանն ընդգրկում է 9 պետություն, որոնք հավաք
տարածքով ձգվում են Բալթիկ ծովից մինչև Սև ծով: Նրա ընդհանուր տարածքը 1,7 մլն.
քկմ է, որտեղ ապրում է 155 մլն. մարդ:
2. Պատմի՛ր Արևելյան Եվրոպայի բնակչության մասին:
Բնակչության վերարտադրության վրա ամենից ուժեղ բացասական ազդեցություն
ունեցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը: Հատկապես մեծ էին Լեհաստանի
մարդկային կորուստները (6,5 մլն.): Լեհաստանում միայն մի համակենտրոնացման
ճամբարում Օսվենցիմում աշխարհի 28 երկրից զոհվեց 4մլն. մարդ: Ներկայումս բոլոր
երկրներին բնորոշ է բնակչության վերարտադրության առաջին տիպը, գրեթե բոլոր
երկրներում տեղի է ունենում բնակչության նվազում:
3. Ի՞նչ գիտես Արևելյան Եվրոպայի տնտեսության մասին:
Արևելյան Եվրոպայի երկրներն իրենց զարգացման մակարդակով նկատելիորեն
տարբերվում են միմյանցից և մեծ չափով Եվրոպայի մնացած տարածաշրջանների
երկրներից: Ներկայումս զգալիորեն հաղթահարել են «անցումային տնտեսության»
դժվարությունները: Գերիշխող է տնտեսապես ակտիվ բնակչության զբաղվածությունն
արդյունաբերության և գյուղատնտեսության մեջ և ցածր` ծառայությունների ոլորտում:
Պրիզմա (հատվածակողմ)
Առաջադրանքներ․
1)Քանի՞ նիստ ունի յոթանկյուն պրիզման:
7 + 2 = 9
9-նիստ
2)Գտեք վեցանկյուն պրիզմայի կողերի, գագաթների, նիստերի թվերը:
Կող-3n=3×6=18
6 + 2 = 8
8 – նիստեր
Գագաթ-2n= 6×2 = 12
3)Կարո՞ղ է պրիզմայի կողերի թիվը լինել՝
ա) 13
բ) 14
գ) 18
4)Ի՞նչ բազմանկյուն է պրիզմայի հիմքը, եթե պրիզման ունի
ա) 18 կող 6
բ) 24 կող 8
գ) 9 նիստ 3
5)Կարո՞ղ է պրիզմայի նիստերի թիվը լինել՝
ա) 13
բ) 14
գ) 18
6)Պրիզմայի գագաթների և կողերի թվերի գումարը 30 է: Քանի՞ նիստ,կող և գագաթ ունի այդ պրիզման:
2n+3n=30
5n=30
n = 6
6 x 2 = 12
6 x 3 = 18
6 + 2 = 8
English
- I (not / work) didn’t today.
- We (buy) bought a new lamp.
- We (not / plan) didn’t plan our holiday yet.
- Where (be / you) were you ?
- He (write) wrote five letters.
- She (not / see) didn’t see him for a long time.
- (be / you) were you at school?
- School (not / start) didn’t start yet.
- (speak / he) he spoke to his boss?
1. John smokes a lot, doesn’t he ?
2. My mother has lovely hair, doesn’t she ?
3. You do like this film we’re watching, do you ?
4. He can’t speak English very well, can he ?
5. Your brother isn’t married, is he ?
6. She doesn’t cook very well, doesn’t she ?
7. We can go to the cinema tomorrow if you want, do you ?
8. They don’t have a very nice house, do they ?
9. She is the richest woman in the town, isn’t she ?
10. We should leave before it gets dark, shall we ?
11. You’d like a cup of tea, would you ?
12. They mustn’t go too near the lake, do they ?
13. You’ll see John tomorrow, will you ?
14. We won’t be going to that restaurant again, won’t we ?
15. Let’s try and phone her again, shall we ?
16. You’ve seen this film already, haven’t you ?
17. Your uncle has never been out of the village, has he ?
18. You’re seeing Amy next week, aren’t you ?
19. I’m not speaking first at the meeting, am I ?
20. This was an interesting exercise, was It ?
Բուրգ
Առաջադրանքներ․
1)Բերված մարմիններից ո՞րն է բուրգը:
ա)
բ)
գ)
դ)
ե)
զ)
Պատասխան Ե։
2)Քանի՞ նիստ ունի իննանկյուն բուրգը:
9+1=10
3)Գտեք 8-անկյուն բուրգի կողերի, նիստերի և գագաթների թվերը։
կողեր = 2 x 8 = 16
նիստեր = 8 + 1 = 9
գագաթներ = 8 + 1 = 9
4)Գտիր 45-անկյուն բուրգի կողերի թիվը:
կողերի = 45 x 2 = 90
5)Ինչպե՞ս է կոչվում բուրգը, եթե այն ունի՝
ա)13 նիստ
12
բ)10 գագաթ
9
գ)12 կող
6
6)Կարո՞ղ է լինել այնպիսի բուրգ, որն ունի՝
ա)9 նիստ
այո կարող է լինել
բ)9 կող
ոչ չի կարող լինել
7)Քառանկյուն բուրգի հիմքը 64 սմ պարագծով քառակուսի է, իսկ կողմնային նիստերը հավասարակողմ եռանկյուններ են։Գտեք բուրգի կողմնային կողերը։
64 : 4 = 16
Մհեր Մկրտչյան 