Posted in Հանրահաշիվ

Հանրահաշիվ

Դասարանում

518.
ա) 16×24=(20−4)×(20+4)=202−42=400−16=384
բ) 39×41=(40−1)×(40+1)=402−12=1600−1=1599
գ) 8×14=4×(2×14)=4×28=112
դ) 11×19=(15−4)×(15+4)=152−42=225−16=209
ե) 3.5×2.5=(3+0.5)×(3−0.5)=32−0.52=9−0.25=8.75
զ) 1.9×2.1=(2−0.1)×(2+0.1)=22−0.12=4−0.01=3.99

519.
ա) (x−y)(x+y)=x2−y2
բ) (x2+2)(2−x2)=(2+x2)(2−x2)=22−x2

522.
ա) 912-512=(91-51)(91+51)=40×142=5680 (բաժանվում է 40-ի)
բ) 3572-752=(357-75)(357+75)=282×432=2x141x432=121824 (բաժանվում է 141-ի)
գ) 322-172=(32-17)(32+17)=15×49=3x5x7x7=35×21=735 (բաժանվում է 35-ի)
դ) 742-412=(74-41)(74+41)=33×115=3795 (բաժանվում է 33-ի)

520.
ա) (x+2)2-52=(x+2-5)(x+2+5)=(x-3)(x+7)
բ) (2x+1)2-y2=(2x+1-y)(2x+1+y)
գ) (4a+1)2-16=(4a+1-16)(4a+1+16)=(4a-15)(4a+17)
դ) (4x+y)2-y2=(4x+y-y)(4x+y+y)=4x(4x+2y)
ե) 49-(5t+2)2=(7-5t-2)(7+5t+2)=(5-5t)(9+5t)
զ) (3x+y)2-z2=(3x+y-z)(3x+y+z)

Տանը
1․Ամենաշատը քանի՞ երկուշաբթի կարող է լինել գարնան ընթացքում։

Գարունը ունի 92 օր, որը 13 շաբաթից 1 օր ավելի է` 92։7 = 13 և 1 մնացորդ։
Հետևաբար եթե գարունը սկսվի երկուշաբթիով, գարնան ընթացքում կլինի 14 երկուշաբթի։
2․Դավիթը թիվը բաժանում է 2-ի և 4-ի, այնուհետև ստացված մնացորդները գումարում։
Ամենաշատը իրարից տարբեր քանի՞ թիվ նա կարող է այդպես ստանալ։

2-ի բաժանելու դեպքում մնացորդը կլինի 1:
4-ի բաժանելու դեպքում մնացորդը կլինի 3:
3.Գտնել այն երկնիշ թվերի քանակը, որոնցից յուրաքանչյուրը առնվազն 3 անգամ փոքր է նույն թվանշաններով, բայց հակառակ կարգով գրված թվից:

Խնդրի պայմանին բավարարող երկնիշ թվերի միավորները պետք է փոքր չլինի տասնավորի եռապատիկից։ Դրանք հետևյալ 12 թվերն են՝ 12, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 26, 27, 28, 29, 39: Ստուգելով՝ կգտնենք խնդրի պայմանին բավարարող 6 թիվ՝ 15, 16, 17, 18, 19, 29:

Posted in Քիմիա

Մոլեկուլ: Քիմիական բանաձև: Փետրվարի 12-16

Տնային

  1. Գրի՛ր երկաթ, սիլիցիում տարրերի հարաբերական ատոմային զանգվածները(Ar) և հաշվի՛ր երկաթ, սիլիցիում տարրերի մեկ ատոմի իրական զանգվածը (m0):

  

  1. Գրի՛ր նյութի քիմիական բանաձևը, եթե հայտնի է, որ դրանց բաղադրության մեջ առկա են. ա) կալիումի երկու ատոմ և ծծմբի մեկ ատոմ,թթվածնի չորս ատոմ:
Posted in русский 7

Проект «День Святого Саркиса»

Ход проекта:
Прочитайте текст.
День святого Саркиса — национальный праздник, который каждый год отмечается в Республике Армения в конце— января начале февраля. Святой Сарки́с ( арм. Սարգիս, от лат. Sergius; ум. в 362—363) — раннехристианский воин-мученик, почитающийся только в Армянской церкви. Был военачальником римской армии. Св. Саркис родился в провинции Гамерек. Будучи полководцем при войске императора Константина Великого. совершил множество ратных подвигов. За мужество и отвагу император назначил Саркиса князем и спарапетом (стратилатом — главнокомандующим армянской армией) в граничащей с Арменией Каппадокии. Он был не только превосходным военачальником, но и видным христианским проповедником.

С позволения императора в городах, находящихся под его господством, св. Саркис разрушал языческие капища, строил церкви, распространял христианство. Неся Слово Божие , обратил немало своих воинов из язычества в христианство. Однако, когда императорскую власть получил Юлиан || Отступник,то св. Саркис, как и многие воины-христиане, впал в немилость. Когда во времена императора Юлиана Отступника (360—363) начались гонения на христиан, св. Саркис вместе со своим сыном Мартиросом покинул пределы империии нашел убежище в Армении, где царствовал царь Тиран, внук Трдата Великого. Получив известие о том, что император Юлиан с большим войском движется на Персию, и стремясь избежать опасности вторжения в свои земли, армянский царь уговаривает Саркиса перейти на службу к Шаху Шапуху.Шах предложил ему должность главнокомандующего войсками, но потребовал, чтобы Саркис стал огнепоклонником и совершал языческие жертвоприношения. Саркис наотрез отказался, заявив: «Поклоняться следует только истинному Богу — Святой Троице, — Который сотворил небо и землю. А огонь и идолы вовсе не боги, так как созданный из праха человек может их уничтожить». После этих слов Саркис сокрушил статую языческого идола.

Про ашуга Гариба
Разъяренная толпа набросилась на Саркиса и его сына. Мартирос был обезглавлен, а Саркис заточен в тюрьму и вскоре тоже обезглавлен. За христианскую веру погибли и четырнадцать его воинов. Верующие люди похоронили тела мучеников в городе Амии.Для армян св. Саркис — один из самых любимых Святых. Не случайно Св. Месроп Маштоц  перенес мощи св. Саркиса в Карби-Уши (Аштаракского округа), где вскоре была построена и освящена церковь в честь св. Саркиса. Про Св. Саркиса существует множество преданий. Вот некоторые из них:

Про любовь девушки
Когда отряд во главе с Саркисом вернулся домой после того, как одержал победу над врагами, их пригласили отпраздновать это в королевском дворце. Усталые воины обильно и сытно поужинали, и, как водится, выпили за победу немало кувшинов доброго армянского вина. После ужина воины отправились спать, а император-отступник, который ненавидел христиан, приказал сорока молодым девушкам убить солдат во сне. Все они выполнили приказ царя, кроме одной. Девушка, пленённая красотой юноши, поцеловала Саркиса и тот проснулся. Увидев, что император предал своих же солдат, полководец оседлал коня и, взяв с собою девушку, вырвался из города. Так любовь спасла жизнь.

Про царя Ушаба
Царь иноверцев Ушаб отдал приказ, чтобы армяне отступились от христианской веры и стали поклоняться огню и солнцу. Но они не подчинились. Царь приказал взять в плен этих людей и силой заставить отречься от своей веры. Весть о расправе дошла до Св. Саркиса. Он собрал армию и напал на войско Ушаба. Узнав о поражении, царь приказал немедленно поймать Саркиса и разрубить на куски. И что же? Св. Саркис загремел как туча, стал метать молнии, разрушил все крепости Ушаба и освободил заключенных там армян.

Задания:
1. Напишите собственную историю с участием Святого Саркиса.

Он очень добрый и умный человек.
Имя – Святой Саргис. однажды он видит, что радости в городе стало меньше, и решает, что ему следует создать сад фруктовых деревьев, плоды которого люди будут наполняться радостью от поедания, и он идет к королю Хаха и рассказывает о своей дерзкой идее, царь не соглашается, но святой Саргис убеждает царя и много лет страдает из-за создания дерева, через пять лет он создает деревья, и мир снова наполняется радостью.

2. Создайте открытку к празднованию дня Святого Саркиса.

3. Перевести отрывок с армянского на русский язы

Զայրացած ամբոխը հարձակվել է Սարգիսի և նրա որդու վրա։ Մարտիրոսին գլխատեցին, իսկ Սարգիսին բանտարկեցին ու շուտով գլխատեցին։ Նրա զինվորներից 14-ը զոհվեցին քրիստոնեական հավատքի համար։ Հավատացյալները նահատակների մարմինները հողին հանձնեցին Ամիյա քաղաքում։ Սարգիսը ամենասիրված սրբերից է։ Պատահական չէ, որ Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցը փոխանցել է Սբ. Սարգիսը Կարբի-Ուշիում (Աշտարակի շրջան), որտեղ շուտով կառուցվել և օծվել է Սուրբ Սարգսի եկեղեցի։ Օհ Սբ. Սարգիսը բազմաթիվ ավանդույթներ ունի. Ահա դրանցից մի քանիսը.


Posted in Քիմիա

Մոլեկուլ, քիմիական բանաձև

1. Սահմանե՛ք քիմիական բանաձև հասկացությունը:
Քիմիական բանաձևը նյութի բաղադրության պայմանական գրառումն է քիմիական տարրերի նշաններով և ինդեքսներով: Այն ցույց է տալիս նյութի անվանումը, նյութի որակական բաղադրությունը և նյութի քանակական բաղադրությունը։
2. Ի՞նչ է ինդեքսը:

Ինդեքսը ցույց է տալիս ատոմների թիվը մոլեկուլում։
3. Ի՞նչ տեղեկություն է «հաղորդում» քիմիական բանաձևը նյութի վերաբերյալ:
Քիմիական բանաձևը ցույց է տալիս նյութի անվանումը, նյութի որակական և քանակական բաղադրությունը։
4. Լրացրե՛ք բաց թողած բառը.

Մոլեկուլը նյութի այն ամենափոքր մասնիկն է, որը պահպանում է տվյալ նյութի հիմնական քիմիական հատկությունները:
5. Թվարկի՛ր, թե ի՞նչ տարրերի ատոմներից են կազմված՝ 
СaO — կալցիում, թթվածին
LiH — լիթիում, ջրածին
6. Գրե՛ք նյութերի քիմիական բանաձևերը, եթե հայտնի է, որ դրանց բաղադրության մեջ առկա են.
ա) կալիումի երկու ատոմ և ծծմբի մեկ ատոմ
K2S
բ) ածխածնի ու թթվածնի մեկական ատոմ
CO

Posted in Աշխարհագրություն

Ազգային տնտեսություն

1. Որո՞նք են տնտեսության զարգացման նախադրյալները
Տնտեսության զարգացման նախադրյալներ են՝ երկրի բնական պայմանները ու ռեսուրսները, աշխարհագրական դիրքը, հարևան երկրների ազդեցությունը, կլիմայական պայմանները և այլն:
2. Նշեք 5 երկիր որտեղ տնտեսության առաջատար ճյուղը՝
ա) գյուղատնտեսությունն է

Ֆրանսիա, Գերմանիա, Կանադա, ԱՄՆ, Ռուսաստան
բ) արդյունաբերությունն է

Ֆրանսիա, Գերմանիա, ԱՄՆ, Ճապոնիա, Չինաստան
գ) սպասարկման ոլորտն է

Ֆրանսիա, Գերմանիա, ԱՄՆ, Ավստրիա, Իտալիա
3. Ի՞նչ ազդեցություն  ունի բնակչության սեռատարիքային կազմը տնտեսության զարգացման վրա:

Երկրում տղամարդկանց գերակշռության դեպքում երկրում կարող է զարգանալ ծանր արդյունաբերությունը, իսկ կանանց գերակշռության դեպքում՝ թեթև արդյունաբերությունը, օրինակ՝ տնտեսությունը։
4. Ի՞նչ ազդեցություն ունի երկրի աշխարհագրական դիրքը երկրի տնտեսության զարգացման վրա. բերել օրինակներ:

Աշխարհագրական դիրքը մեծ ազդեցություն ունի գյուղատնտեսության վրա: Օրինակ՝ գյուղատնտեսության մեջ մտնում է որսորդությունը, եթե երկրի դիրքը այնպիսին է, որ անտառներ չկան, պարզ է որ այդտեղ չի կարող զարգանալ գյուղատնտեսության այդ ոլորտը։ Իսկ եթե երկրով անցնում է գազամուղ, նավթամուղ, ճանապարհներ որոնցով բեռներ են տեղափոխվում հարևան երկրներ, ապա սեփական երկրի տնտեսությունը զարգանում է։
5. Ի՞նչ ազդեցություն ունեն երկրի բնական պայմաններն ու ռեսուրսները երկրի տնտեսության զարգացման վրա. բերել օրինակներ:

Երկրի արդյունաբերությունը կարող է շատ քիչ զարգացում ունենալ, եթե երկիրը չունենա պղնձամոլիբդենային կոմբինատի արտադրանք, ոսկու հանքեր, հանքային ջրեր, նավթ, գազ, անտառներ, ապա երկիրը լավ զարգաղում չի ունենա։ Երկրի վրա բնական ռեսուրսները շատ մեծ ազդեցություն ունեն, հատկապես արդյունաբերության ոլորտում։
6 .Ի՞նչ ազդեցություն ունի հարևան երկրների ազդեցությունը երկրի տնտեսության զարգացման վրա. բերել օրինակներ:

Եթե երկիրը իր հարևան երկրների հետ լավ հարաբերությունների մեջ է, ապա հարևան երկրները կարող են օգնել տվյալ երկրին զարգանալ։

Posted in Հայոց լեզու

  Հայոց լեզու: Թվականի գործածությունը․ գործնական աշխատանք, 09․02․2024     

      1․Փակագծերում տրված տարբերակներից ընդգծե՛ք ճիշտը.

      ա) Մենք՝ ուսանողներս, այդ մասին լսում էինք (առաջի, առաջին) անգամ:

      բ) Շուրջ (ութանասուն, ութսուն) դպրոցահասակ երեխաներ էին մասնակցում գարնանային այդ տոնախմբությանը։

      գ) Փոքրիկը ձեռքում ամուր պահել էր (տաս, տասը) դրամ։

      դ) Բողոքի երթին մասնակցում էին (հարուրավոր, հարյուրավոր) մարդիկ։

      ե) Իմ տեղը երրորդ կարգի (երեսունչորրորդ, երեսունչորսերորդ) է:

      զ) Երեխաներս սովորում են Երևանի (թիվ համար, թիվ) տասնչորս դպրոցում։

      է) Այս տարի կայացավ հայերենագիտական միջազգային (VII–րդ, 7–րդ) գիտաժողովը։

      ը) Բացարձակ գերազանցիկ լինելու համար Սոնային պակասում էր ընդամենը (զրո, զերո) ամբողջ հինգ տասնորդական տոկոս վարկանիշ։

     2․Փակագծերում տրված տարբերակներից ընդգծե՛ք ճիշտը.

      ա) Իմ ուսապարկում մնացած խնձորները (երկու–երկուական, երկուական) բաժանեցի արշավականներին:

      բ) Ես լավ եմ ճանաչում ձեր դասարանի երկու (գերազանցիկին, գերազանցիկներին

      գ) Ինձ մոտ մնացել է երկու (տասնանոց, տասանոց) և երեք հինգանոց թղթադրամ:

      դ) Ես բնավ չեմ վախենում (տասներեք, տասերեք) թվից, քանի որ ծնվել եմ ամսվա այդ օրը:

      ե) Պայմանավորվել ենք, որ հաջորդ անգամ կհանդիպենք այս ամսվա (28–ին, 28ին

      զ) Այդ կինը իր միջնամատերին և մատանեմատերին դրել էր (երեք– երեք, երեք–երեքական) ոսկե մատանիներ։

      է) Տոնածառը զարդարելու համար գնեցի քսան (խաղալիք, խաղա- լիքներ

      ը) Իմ օրագրում (երկուներ, երկուսներ) ընդհանրապես չկան:

      թ) Շուտով ժամը (ինը, իննը) կլինի, իսկ դու դեռ պատրաստ չես դասի գնալու:

      ժ) Եթե՝ մեր ունեցածը հավասար բաժանենք, ապա ամեն մեկիս հասնում է երկուսուկես (խնձոր, խնձորներ

      ժա) Նախարարն ասաց, որ ընդունելությունը սկսված է, և հերթագրվածներից մեկնումեկը թող ներս (գան, գա

     3․Թվականները նշանակում են՝

      1. առարկայի քանակ

      2. առարկա

      3. գործողության հատկանիշ

      4. գործողություն

     4․Ո՞ր բառը թվական խոսքի մաս չէ.

      ա) 1. տասներորդ, 2. վերջին, 3. մեկուկես, 4. առաջին

      բ) 1. մեկ երրորդ, 2. տասնհինգական, 3. նախավերջին, 4. վեց–վեց

      գ) 1. շատ, 2. հարյուրմեկական, 3. քառորդ, 4. երեքուկես

      դ) 1. տասանոց, 2. տասական, 3. տասնորդական, 4. տասնվեց

      ե) 1. տասներորդ, 2. միակ, 3. մեկ, 4. մեկ վեցերորդ

     5․Ո՞րն է դասական թվական.

      ա) 1. կես, 2. քառորդ, 3. առաջին, 4. չորսուկես

      բ) 1. հինգական, 2. հինգերորդ, 3. հինգ–հինգ, 4. հինգ

     6․Ո՞ր նախադասության մեջ թվականի կազմության սխալ կա.

      ա.

      1. Քառասուն տարի շարունակ սպասել էր նրան:

      2. Հարցարանը գնահատվում է 10 միավորով։

      3. Քառորդ ժամ անցավ, մինչ նա կգար:

      4. Վաղը նշելու ենք պապիկիս ութանասուն ամյակը։

      բ.

      1. Գոհարիկը միայն գերազանց գնահատականներ է ստացել I — V դասարաններում։

      2. Աշակերտներին բաժանեցին տասական տետր:

      3. Սովորում եմ տասներորդ դասարանում։

      4. Առաջի հարկում տեղավորվել էին հյուրերը:

     6․Ընդգծված կազմություններից ո՞րն է սխալ.

  ա) 1. տասը օր, 2. հինգը պարկ, 3. ինն անգամ, 4. ութսուն լուսատարի

      բ) 1. տասնական թվականներ, 2. քառորդ ժամ, 3. յոթանասուն տարի, 4. մեկ տասներորդ մասը

      գ) 1. մեկերորդ դասարան, 2. իններորդ շարք, 3. երեսուներեքերորդ համարը, 4. հարյուր տասներորդ մարդը

            դ) 1. 2–ական գրիչ, 2. տասնհարկանի շենք, 3. X–ից հետո, 4. տաս է պակաս

Posted in Հանրահաշիվ

Հանրահաշիվ 

Դասարանում

1) 25-x2=52-x2=(5+x)(5-x)
2) c2-36=c2-62=(c+6)(c-6)
3) a2-1=(a+1)(a-1)
4) 1-m2=(1+m)(1-m)
5) 4x2-9=4x2-32=(4x+3)(4x-3)
6) m2-4n2=(m+4n)(m-4n)
7) 36p2-25=36p2-52=(36p+5)(36p-5)
8) 1-81x2=(1+81x)(1-81x)
9) 1/4a2-b2=(1/4a-b)(1/4a+b)

Տանը
1.Գրատախտակին շարքով գրված են թվերը․ 1 1 1 2 2 2 5 5 5
Նրանց միջև ամենաքիչը քանի՞ «+» նշան պետք է տեղադրել, որպեսզի ստացված
արտահայտության արժեքի վերջին թվանշանը լինի 1։

1 «+» նշանով վերջին թվանշանը հնարավոր չէ ստանալ 1, քանի որ՝
1+11222+555=1122556
11+1222+555=1222566
111+222+555=222666
1112+22+555=23667
11122+2+555=13677
111222+555=111777
1112225+55=1112280
11122255+5=11122260
Հնարավոր է վերջին թվանշանը ստանալ 1 2 «+» նշանով, քանի որ՝
111+2225+55=2391
2.Տիեզերագնացի թռիչքը մեկնարկեց ժամը 20 անց 24 րոպեին: Նրա թռիչքը տևեց 2024 րոպե։ Օրվա ո՞ր ժամին նա վայրեջք կատարեց։

2024ր=33ժ 44ր
20ժ 24ր+33ժ 44ր=54ժ 8ր
54ժ 8ր-48ժ=6ժ 8ր
3.Խանութումկա երկանիվև եռանիվ հեծանիվներ։Եռանիվ հեծանիվների անիվների քանակը 6 անգամ շատ է երկանիվ հեծանիվների անիվների քանակից։Քանի՞ անգամ է եռանիվ հեծանիվների քանակը շատ երկանիվհեծանիվների քանակից։

Երկանիվ հեծանիվներ=1 մաս
անիվների քանակը=2 մաս
եռանիվ հեծանիվների անիվների քանակ=6×2=12 մաս
Եռանիվ հեծանիվների քանակ=12։3=4 մաս
Այն 4 անգամ շատ է երկանիվ հեծանիվների քանակից

Posted in Գրականություն

Գրականություն Հ․ Թումանյան, «ԳԵԼԸ»․ 01․02․-05․02․24թ․

Հարցեր և առաջադրանքներ

1․Ամբողջությամբ կարդալ պատմվածքը, բաժանել մասերի և վերնագրել յուրաքանչյուր մասը։

Մաս 1 «Գայլերը գյուղում»
Մաս 2 «Ավոյի պատմությունը»
Մաս 3 «Սոված գայլը» ։


3․ Ինչու՞ հանկարծ շները սկսեցին հաչել։

Շները գողի վրա ուրիշ ձև են հաչում, անցորդի վրա՝ ուրիշ։ Խմբի վրա
ուրիշ ձև են հաչում, միայնակ մարդու վրա՝ ուրիշ։ Գյուղում շները նկատեցին գայլ և սկսեցին հաչել։ Այծը գել տեսնելիս ուժեղ ճչում է, և գելը հեռանում է։
4․ Ըստ գյուղացիների պատմածի՝ գայլը ի՞նչ հնարքի միջոցով է հարձակվում ոչխարի հոտի վրա։

Եթե գայլը չի կարողանում բռնել ոչխարին, միևնույնն է, նա որխարի դմակից մի մաս պոկում է։
5․ Ուշադիր կարդա այն հատվածը, որտեղ պատմում են գելի հարձակումների մասին՝ նախրի, ձիու, այծի, էշի և ինչպե՞ս են նրանք պաշտպանվում։

Գելն էշի հետ խաղում է ու ականջներն իրեն քաշում, առաջը փախսը հարում։ Էշն ընկնում է ետևիցը, իբրև հալածում է։ Էսպես հեռացնում է, հասցնում մի ապահով տեղ ու ետ դառնում ուտում։ Գելը երբեմն էլ ձիու առաջն է ընկնում ու փախսը տալիս, իբրև վախենում է, ձին էլ դունչը տնկած ետևիցն է ընկնում, իբրև թե հալածում է։ Գելը հանկարծ հետ է դառնում և բռնում ձիուն։
6․ Ըստ քեռի Անդրիասի՝ ինչի է ընդունակ սոված գելը։

Կուշտ գելը շատ վախկոտ է, իսկ սոված գելը՝ անվախ, դաժան և ինքնավստահ կենդանի է։
7․Ուշադի՛ր կարդա շորագյալցի Ավոյի գլխին եկած պատմությունը։

Ծիրան անունով մի եզ ուներ Ավոն։ Ձմռանը այդ եզը կորավ։ Ավոյի եղբայր իրեն ուղարկեց եզին փնտրելու։ Նա գնաց գյուղի չորս կողմը ման եկավ — չգտավ։ Գոմահանդ ունեին նրանք, այն այդքան էլ գյուղից հեռու չէր։ Գնաց այդ գոմահանդը։ Գնաց, էս գոմը նայեց, էն գոմը նայեց, վերջը տեսնում ա, որ եզը մի գոմում է։ Եզը դուրս տարավ և տեսավ, որ արդեն մութն ընկնելու վրա է։ Տեսնում է, որ լուսով չի կարող գյուղը հասնի։
Չորս կողմն էլ ձյունապատ դաշտ, ձայն չկա, ձեռքին էլ՝ մի ճիպոտ
ու մի դանակ։ Եզն առաջը տարավ և քշեց։ Մի քիչ տեղ անցնելուց հետո, հանկարծ ուժեղ քամու հետ մի տխուր ձայն լսվեց։ Կանգնեց, ականջ դրեց․․․ Լսում է գայլի ոռնոց է։ Այդ ոռնոցին միացավ ամբողջ խումբը։ Տեսնում է, որ աջ կողմում, հեռվում, մթի մեջ, ճրագների մի բազմություն է շարժվում։ Մի անգամից հասկացավ, որ գայլերի սոված աչքերն են։ Եզին ետ տարավ դեպի գոմերն ու վազեց։ Հետև է նայում, տեսնում, որ արդեն գալիս են։ Եզը թողեց և փախավ, ընկավ գոմը։ Բարձրացավ սների գլխներին, և
եզան գոռոցը լսվեց։ Եվ մի անգամից էլ կտրվեց, խռխռոցն լսվեց։ Խռխռոցն էլ կտրվեց, միայն գայլերի ժնգժնգոցն է լսում, թե ոնց են ուտում․․․
Ավոն նստած է և տեսնում է, որ գայլերը եկել են լցվել, ներքևից ագահ-ագահ նրան են նայում։ Նայեցին նայեցին ու թողեցին դուրս գնացին։ Ավոն հանգստացան, մեկ էլ իր ուղղությամբ վերևից կտուրը քանդում են։ Շտապ տեղը փոխեց, գնաց մյուս կոնդի
վրա կուչ եկավ։ Բացեցին, կոճը բարձրացրեցին, տեսան տակը չի։ Էլի եկան ներքև։ Տեսան, որ մյուս կոնդի վրա է, ետ դուրս գնացին։ Հիմա այդ կոնդի վերևից սկսեցին քանդել կտուրը։ Ավոն դարձյալ տեղը փոխեց։ Այսպիսով՝ նրանք քանդելով, Ավոն տեղը փոխելով՝ հասան վերջին կոնդին։ Եկան նայեցին կատաղած ու հետ գնացին։
Մի սուր դանակ ուներ գրպանում, հանեց, բացեց ու ձեռքը բռնած՝
մտքում աղոթում էր։ Գայելը քանդելով հասան կոճերին։ Մեկը կոճերի արանքով թաթը մեկնեց, որ կոճը հետ քաշի։ Ավոն թաթը բռնեց ու սուր դանակով կտրեց։ Գայլը թաթը հետ քաշեց, ոռնալով, կոնծկոնծալով հետ գնաց։ Իմացել էր, որ գայլերից մեկը, եթե վիրավորվեց՝ մյուսները վրա են թափում նրան ուտում։ Մտածեց՝ ուրեմն սրան ուտում են։ Սպասում է, որ նրան ուտեն պրծնեն հետ կգան։ Էլի դանակը ձեռքում պատրաստ սպասում էր։ Գիշերվա մի ժամին, ոնց որ երազում՝ մի բարակ ձայն է լսում․
— Ավո, հե՜յ…
Ավոն պատասխանում է։
— Աղանիկ, հե՜յ… Էստեղ ե՜մ… Գոմումն ե՜մ… Գելերն ինձ ուտում ե՜ն…
Օգնեցեք, հե՜յ…
Էլի գայլերը ձայն են տալիս, Ավոյի ձայնը չի լսվում, թեև նա շարունակ կանչում էր։
Մեկ էլ լսում է հրացանները տրաքեցին, ետևից լսվեցին հեռվացող գայլերի
կաղկանձն ու մարդկանց հարահրոցը։ Պարզ ճանաչեց եղբորը ու նրա գյուղի տցաների ձայները։
— Ավո, հե՜…
— Էստեղ ե՜մ․․․ Էստեղ ե՜մ… կենդանի ե՜մ…
Ներս թափեցին գոմը։
— Փառք քեզ, աստոծ… Փառք քեզ, աստոծ,— ուրախացած ու զարմացած
կանչում են ամենքը։ Ցած իջավ վերջին կոնդի վրայից։ Եղբոր գիրկն ընկավ ու սկսեց
հեկեկալ։ ― Էլ լաց մի ըլի, գնա աստծուն փառք տուր, որ էսօր նոր մորից ծնվեցիր,–
կանչեցին էս ու էն կողմից ու ինձ դուրս բերեցին, որտեղ թափված էին իրենց Ծիրան
եզան ոսկորները։
8․Նկարագրի՛ր Ավոյի արարքը․ ի՞նչ կանեիր դու նրա փոխարեն։

8․Նկարագրի՛ր Ավոյի արարքը․ ի՞նչ կանեիր դու նրա փոխարեն։
9. Ինչի՞ շնորհիվ փրկվեց Ավոն:
Սկզբում Ավոն իր ձեռքին եղած դանակով փորձեց փրկվել, բայց հետո իր եղբայրը և մի քանի գյուղից տղաներ եկան և հրացանով վախեցրեցին գայլերին։ Իսկ հետո օգնեցին Ավոյին հասնել գյուղ։
10. Ըստ պատմվածքի՝ ինչպիսի՞ կենդանի է գայլը. ի՞նչ հատկանիշներ ունի, ինչպե՞ս է որս հայթայթում, գիլի բոլուկն ինչքանո՞վ է վտանգավոր, որտե՞ղ և ինչո՞ւ:

Գայլը, երբ սոված է, շատ դաժան, գազազած և վտանգավորր կենդանի է։ Նաև, երբ գայլերը ոհմակով են որսում, ավելի վտանգավոր է։ Եթե գայլը շատ սոված լինի, նա մյուս գայլին կարող է ուտել, կամ երբ մի գայլը վնասվում է, մյուսենրը նրան սկսում են ուտել։ Գայլը շատ լավ տեսողությամբ և արագավազ կենդանի է։
11. Ինչի՞ց են վախենում գայլերը. ի՞նչ էր անցել քեռի Անդրիասի գլխով, և ինչի՞ շնորհիվ փրկվեցին նա ու որդին:
12. Ինչո՞վ էր հետաքրքիր ուստա Սարգսի պատմությունը:
13. Ի՞նչ դժբախտություն էր պատահել համագյուղացի Եղոյին:
14. Գայլերից ազատվելու ինչպիսի՞ ընդունված ձևեր կային տարբեր երկրներում:
15. Ի՞նչ համեմատություն բերեց քեռի Անդրիասը գայլերի և շների միջև: Հնարավո՞ր է ընտելացնել գայլին:
16. Հավանեցի՞ր պատմվածքը. քո կարծիքը մի քանի նախադասությամբ շարադրիր պատմվածքի շուրջ:
17. Պատմվածքից դո՛ւրս գրիր ժողովրդախոսակցական բառերն ու արտահայտությունները, քեզ անծանոթ բառերը, դարձվածքները և բառարանների օգնությամբ բացատրի՛ր դրանք:
18. Ի՞նչ յուրահատկություն նկատեցիր Թումանյանի լեզվում:

Posted in Հայոց լեզու

Հայոց լեզու

Մհեր, տղամարդու հայկական տարածված անուն է։ Առաջացել է հին հայկական դիցաբանության երկնային լույսի և արդարության Միհր աստծու անունից, որը ավելի ուշ անցել է հնդկաստան և պարսկաստան դռնալով Միթրա աստվածը։ Մհեր անունը տարածվել է հայերի մեջ մեծ մասամբ «Սասունցի Դավիթ» էպոսի միջոցով։ Անվան գրավոր հիշատակությունները 12-րդ դարից շուտ չեն։ Նույն ծագումն ունեն հայկական և օտար անձնանուններ՝ Միհրան, Միհրդատ, Միհրներսեհ, Մեհրուժան և այլն։ Այժմ տարածված անուն է։ Կա նաև Մհերյան ազգանուն։