Չորեքշաբթի ( 14.12.2022)

1. Ընդգծված բառակապակցությունները փոխարինի՛ր ածանցավոր բառերով:

Պոչավոր մի կենդանի էր գալիս:

Չգիտեի, որ այդքան զորավոր հսկա ես:

Այդտեղ որսորդները  երկու ոտանի զարմանալի կենդանի են տեսել:

Երկրորդ անգամ հայտնվողը նույն ձին չէր, սրա պոչը երկարավուն էր, գույնն էլ՝  դեղնավուն:

Իբրև հայր՝ խրատում էր ու համոզում, որ ներող լինի:

մտերիմ՝ հորդորում էր, որ մի օր էլ տանը մնա:

հարազատը  օգնում է ու հետևում, որ վատ բան չանես:

Թշնամա պես եք խոսում:

Հարցը իր (յուրօրինակ) ձևով լուծեց ու գնաց:

2. Ընդգծված բաղադրյալ բառերը փոխարինի՛ր բառակապակցություններով:

Առանց սմանհի հզորություն ու անսանձ գոռոզություն ուներ Թեմուրը: Միջին դար ոչ մի քաղաք չէր կարող համեմատվել նրա նոր մայրաքաղաքի հետ: Ճարտարապետի ձին մի օր կորել էր այդ քաղաքի շատ մեծ պարտեզում և մեկամսյա որոնումներից հետո հազիվ գտնվել: Թեմուրն իր մայրաքաղաքի՝ Սամարղանդի շրջակայքի գյուղերն անվանել էր Բաղդադ, Կահիրե, Դամասկոս, որ աշխարհի մեծագույն քաղաքները որպես աննշան գյուղեր տեսներ:

1․ Տրված բառերից նոր բառեր կազմի՛ր -ոց (-նոց, -անոց) ածանցով:

ա) Ծաղիկանոց, հյուրանոց, ավազականոց, մեղվանոց:

բ) Գոգնոց, ձեռնոց, մատնոց:

զ) Կապոց, խարտոց, սփռոց:

դ) Դրամանոց, կիլոգրամանոց, մետրանոց:

ե) Խշշոց, մռնչոց, զռռոց, ոռնոց:

2․ Առաջին շարքի յուրաքանչյուր բառ հնարավոր բոլոր ձևերով բաղադրի՛ր (բադադրալ բառեր կազմիր) երկրորդ շարքի ածանցների հետ:

Ա. Հյուսիս, լեզու, հայր, դրախտ, տոն, նկարիչ, մեղ(ք), հարս(ն), օտար, բազում, բն(ական), հան(ել), հաս(նել), դր (դնել), շահ(ել), պահ(ել):

հյուսիսային, լեզվական,հայրւոթյուն, դրախտային, տոնական, նկարչական, մեղկություն, հարսնացու, քննություն, օտարական, բազմային, բնություն, հանրային, հասույթ, շահույթ, պահածո։

Բ. Ույթ, ածո, ական, ային, անի, (ա)բար, ոտի, (ա)վոր, (ա)ցու, ություն:

3․ Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ:

Մարդատար գնացքը կարո՞ղ է քսանմեկ րոպեում կտրել անցնել Ամերիկայի Մացիյալ Նահանգները՝ Խաղաղ օվկիանոսից մինչ. Ատլանտյան: Դա նույնիսկ ինքնաթիռով հնարավոր չէ: Բայց ամերիկյան մի համալսարանի գիտնականեր պնդում են, որ այդ իրագործելի է: Մի ագգային գիտաժողովում նրանք ստորերկրյա նոր փոխադրամիջոցի նախագիծ են ներկայացրել:

4․ Ընտրի՛ր փակագծում գրված տարբերակներից մեկը։

 (ինքնագլուխ, անկաշկանդ, ազատ, անկախ)Ազատ ոճի ըմբշամարտին հատուկ է հնարքների… (հնարների, հնարքների, գյուտերի) ազատությունը: Ասենք՝ թույլատրվում է իրավունք է տրվում… (իրավունք է տրվում, արտոնվում է) բռնել մրցակցի ոտքը, ոտք գցել, թավալել… (շրջել, թավալել, գլորել, գցել): … (ընտիր, դասական, օրինակելի)դասական ոճի մարզիկը ոտքով … (գյուտերի, հնարքների, հնարների)հնարքների դիմելու … (իշխանություն, իրավասության, իրավունք)իրավունք չունի: Երբ նորից կյանք մտան… (ծնվեցին, կյանք մտան) օլիմպիական (մրցումները, խաղերը), խաղերը դրանց ծրագրում …տեղ գտավ (տեղ գրավեց, տեղավորվեց, տեղ գտավ, արտահայտվեց) դասական ըմբշամարտը:Սկզբում քաշային բաժանումներ… (անջատումներ, ճյուղավորումներ, բաժանումներ) չկային:

5․Տրված բառազույգերի բաղադրիչները տեղափոխելով՝ ստացի՛ր նոր բարդ բառեր: Տրված և ստացված բառերն արմատների միջոցով բացատրի՛ր:

Օրինակ՝

ամփոփաթերթ, ծաղկագիր — ամփոփագիր, ծաղկաթերթ:

 Ծովասուն, ձեռնամարտ-ծովամարտ, ձեռնասուն

Ձկնակեր, մարդավաճառ-ձկնավաժառ, մարդակր

Բևեռախույգ, երկրամերձ-բևեռամերձ-երկրախույգ

6․ի՛ր դրանց անհնչյունափոխ ձևերը և նշի՛ր, թե ինչ հնչյունափոխություն է կատարվել:

պատկերազարդ-պատկեր+ա+զարդ
բազկաթոռ-բազուկ+աթոռ-ու-ն սղվել է
ոսկեվառ-ոսկի+վառ-ի-ն դարձել է ե
մաքսանենգ-մաքս+ա+նենգ
կաղնեփայտ-կաղին+փայտ-ի-ն դարձել է ե
գրկել-գիրկ+ել վերջածանց-ի-ն սղվել է
լեռնաշղթա-լեռ+գրաբարյան ն+ա+շղթա
պատուհան-
ամառնամուտ-ամառ+ա+մուտք-ք-ն սղվել է
մարդամոտ-մարդ+ա+մոտ
ժամացույց-ժամ+ա+ցույց
 հողագունդ-հող+ա+գունդ
ջերմանավ-ջերմ+ա+նավ
սրտապատառ-սիրտ+ա+պատառ-ի-ն սղվել է
ցուցանակ-ցույց+անակ-յ-ն սղվել է
սիրառատ-սեր+առատ-ե-ն դարձել է ի
գինեվաճառ-գինի+վաճառք-ի-ն դարձել է ե, իսկ ք-ն սղվել է
գերեվաճառ-գերի+վաճառք-ի-ն դարձել է ե, իսկ ք-ն սղվել է
բարեգութ-բարի+գութ-ի-ն դարձել է ե
մատենագիր-մատյան+գիր-յա-ն փոխվել է ե-ի
լուսամուտ-լույս+ա+մուտք-յ-ն և ք-ն սղվել են

Երկուշաբթի ( 12.12.2022թ)

• Բացատրի´ր նշված «ձմեռային» դարձվածքների իմաստները.
  Ա) կյանքի ձմեռ- Ծերություն
  Բ) անձյուն ձմեռ-Անճարություն
  Գ) անցյալ ձմռան ձյուն-Անցաց գնացաց
  Դ) գլխին ձյուն գալ-Դժբաղտություն
• Այբբենական կարգի հակառակ հաջորդականությամբ թվարկի´ր այս տարի սովորածդ ամենակարևոր բառերը։

• Գրի´ր, թե նշված թվականներից յուրաքանչյուրը ո՞ր ստեղծագործությունների վերնագրերում է քեզ հանդիպել:
  Ա) երեք- Երեք հրանացակիրներ
  Բ) տասներկու- Տասներկու աթոռ
  Գ) քառասուն- Ալի բաբան և քառասուն ավազակները
  Դ) հազար- Հազար հարց ու պատսխան
• Բացատրի´ր երեք դարձվածքների իմաստները և գտի´ր ավելորդ արտահայտությունը, որը չունի դարձվածային իմաստ:

• Ա) կարապի երգ — վեռջի խոսք
• Բ) ճնճղուկի սիրտ- վախկուտւոթյուն
• Գ) հավի խելք-վատ հիշողություն
• Դ) ծիծեռնակի-ձայն

• Եթե հնարավոր լիներ, խաղալիքների փոխարեն ի՞նչ բառ-մաղթանքներով կզարդարեիր տոնածառը:

Շնորհավոր Նոր տարի, Լիության տարի լինի, Աշխարհին խաղաղություն լինի,առողջություն,սեր,երջանկություն,

• Ի՞նչ բառ-մաղթանքով կզարդարեիր տոնածառի գագաթը:
• Նշված բառերից տառեր օգտագործելով ու վերադասավորելով՝ հավաքի´ր այլ բառեր:
  Եղջերվասահնակ, ցրտաշունչ, ձյունաճերմակ, խնդրանք, քաղցրավենիք, տարեմուտ:

Եղջերվասահնակ-

• Փոխադրի՛ր արևմտահայերեն հատվածը արևելահայերեն:
  Կաղանդ պապա,
  Որքան կրնաս, շուտ եկուր,
  Ալ չեմ վախնար, ես կը սիրեմ քեզ հիմա․
  Դուն մի նայիր իմ բառերուս կցկտուր,
  Դէմքիս գոյնին ու քայլերուս դողահար։

Ձմեռ պապ,
Որքան կարող, ես շուտ արի,
էլ չեմ վախենա, ես քեզ սիրում եմ հիմա։
Դու մի նայիր իմ բառերին կսկուր,
Դեմքիս գույնին ու քայլերին դողահար։

• Բացատրի´ր «մարդ» բառի հոմանիշների ծագումը, իմաստները;
  Ա) մահկանացու-Մարդ
  Բ) ադամորդի-Մարդ
  Գ) հողածին –Մարդ

• Պատկերացրո´ւ՝ Ձմեռ պապը քեզ խնդրել է գրել իր ամանորա ուղերձի խոսքը՝ աշխարհի բոլոր մանուկներին ուղղված: ( Գրի´ր այդ ուղերձը՝ օգնիր նրան) ։

Իմ սիրելի թոռնիկններ բոլորիտ ցականում եմ բոլորիտ լավ մանկություն և ալվ նոր տարի։

Երկուշաբթի

Մայրենի առանջանդրքներ

երքշաբթի

Մայրենի

Չորեքշաբթի

Մայրենի

հնգշաբթի

Մայրենի

Ուրբաթ

շաբաթվա անփոփում

Երեքշաբթի ( 06.12.2022)

Պատմվածքների քննարկում, բառային աշխատանք, վերլուծություն։
Պաուլո Կոելիո, երկու պատմվածք— ների հիմնական միտքը վերաշարադրիր մի քանի նախադասությամբ։
Առաջին պատմվածքում բարիության մասին էր , որ փոքրիկ Խոսեն ինչքան էլ աղքատ էր ու խեղճ նա լ, սակայնն նա իր կոշիկից մեկը տվեց մի ուրիշ աղքատ երեխաի։ Եվ դրանով կարողացավ մորաքրոջ չարությունը մեղմել։
Երկրորդ պատմվածքը նրա մասին էր , որ ամեն մարդ իր մեջ պետք է տեսնի , այն ուժը որով կյանքում պետք է առաաջնորդվի ։
Պատմվածքները բաժանի՛ր հատվածների և ենթավերնագրեր ընտրի՛ ր։
Փոքրիկ Խոսեի Կյանքը
Շատ տարիներ առաջ, անհիշելի ժամանակներում Բրազիլիայի հյուսիսի գյուղերից մեկում ապրում էր յոթնամյա մի տղա Խոսե անունով: Դեռ շատ փոքր հասակում նա կորցրել էր ծնողներին և խնամակալվել ժլատ մորաքրոջ մոտ, որը, շատ փող ունենալով`համարյա ոչինչ չէր ծախսում իր զարմիկի համար:
Խոսեն, որ երբեք չէր իմացել սիրո նշանակությունը, կարծում էր, թե դա կյանքի սովորական  ձև է, և դրա համար ընդհանրապես չէր անհանգստանում:
Նրանք ապրում էին բավական հարուստ միջավայրում, բայց մորաքույրը տեղական  դպրոցի գլխավոր ուսուցչին համոզեց, որ զարմիկի ուսուցման համար գնի միայն մեկ տասներորդ մասը վերցնի, սպառնալով բողոքել պրեֆեկտին, եթե նա չընդունի իր առաջարկը:
Գլխավոր ուսուցիչը, համաձայնելուց բացի, ընտրություն չուներ, բայց և այնպես հրահանգեց ուսուցիչներին առիթը բաց չթողնել` վիրավորելու Խոսեին այն հույսով, որ նա իրեն վատ կպահի և տեղիք կտա դպրոցից վտարվելուն:
Խոսեն, որ երբևէ չէր իմացել սիրո նշանակությունը, կարծում էր, թե դա կյանքի սովորական ձև է:
Մանուկ Աստվածը և Խոսեն․
Մոտեցավ ճրագալույցը: Գյուղի հոգևորականն արձակուրդում էր: Աշակերտները պետք է հավաքվեին եկեղեցում` գյուղից քիչ հեռու: Աղջիկներն ու տղաները քայլում էին, և հաշվի չառնելով Հիսուս Քրիստոսի ծննդյան օրը, խոսում այն մասին, թե ինչ են գտնելու իրենց կոշիկների մոտ հաջորդ օրը. նորօրյա հագուստ, թանկարժեք խաղալիք, քաղցրավենիք և հեծանիվ:
Դա առանձնահատուկ օր էր, այդ իսկ պատճառով աշակերտները լավ էին հագնված, բացի Խոսեից, որը հագել էր ամենօրյա պատառոտված իր սովորական հագուստը և այն նույն` մի քանի համար փոքր, ճղճղված սանդալները, որոնք չորս տարեկանում նվիրել էր մորաքույրը, ասելով, որ կստանա նոր զույգ, երբ դառնա տասը տարեկան: Երեխաներից ոմանք նրան հարցրին, թե ինչու է այդքան աղքատ և ասացին, որ ամաչում են այդպիսի շորեր ու կոշիկներ հագնող նման ընկերոջից:
Քանի որ Խոսեն երբեք չէր իմացել սիրո նշանակությունը, նրան ընդհանրապես չէին անհանգստացնում նրանց հարցերն ու մեկնաբանությունները:
Ինչևէ, երբ երեխաները մտան եկեղեցի, և Խոսեն, լսելով երգեհոնի ձայնը, տեսնելով վառ լույսերը, տոնական հագուստով միաբանությանը, մեկտեղ հավաքված ընտանիքներ, ծնողներ` փաթաթված իրենց երեխաներին, զգաց, որ ամենաաղքատն է նրանցից: Հավաքույթից հետո, մյուսների հետ տուն գնալու փոխարեն, նա նստեց եկեղեցու աստիճանին և լաց եղավ: Եվ քանի որ երբեք չէր զգացել քնքշանք, այդ պահին միայն հասկացավ, որ միայնակ է ու անօգնական` լքված բոլորի կողմից:
Միայն հետո Խոսեն նկատեց իր մոտ նստած փոքրիկ տղային` հավանաբար իր նման ոտաբոբիկ ու աղքատ: Առաջ երբեք չէր տեսել այդ տղային և կարծեց, որ նա պետք է երկար քայլեր` այդտեղ հասնելու համար: Մտածեց. նրա ոտքերը երևի սառած են:
Նրան կտամ իմ սանդալներից մեկը` գոնե ինչ-որ չափով կմեղմացնի ցավը:
Թեև Խոսեն երբեք քնքշանք չէր տեսել, գիտեր միայն  տառապանքի գինը, չէր ուզում, որ ուրիշներն էլ տառապեն: Իր սանդալներից մեկը տալով տղային` մյուսով վերադարձավ տուն: Սկզբում մեկ ոտքի վրա էր, հետո` մյուսի, այնպես որ ոտնատակերը շատ չմաշվեն քարքարոտ ճանապարհին: Տուն հասնելուն պես մորաքույրը նկատեց նրա  մի ոտքի  սանդալը և ասաց, որ խիստ կպատժվի, եթե մյուս օրը սանդալը չգտնի:
Խոսեն վախով պառկեց քնելու, որովհետև գիտեր, թե ինչպիսին են մորաքրոջ պատիժները: Ամբողջ գիշեր դողաց վախից, և երբ քունը մոտեցել էր, հյուրասենյակում ձայներ լսեց: Մորաքույրը ներխուժեց հյուրասենյակ, փորձելով իմանալ, ինչ է կատարվում:
Դեռևս քնաթաթախ Խոսեն սենյակի կենտրոնում տեսավ այն սանդալը, որ տվել էր փոքրիկ տղային: Այժմ, սակայն, նրա մոտ  էին տարբեր  խաղալիքներ, հեծանիվներ ու հագուստ: Իսկ հարևանները գոռում-գոչում էին, հայտարարելով, թե իրենց երեխաները թալանված են, որովհետև արթնանալով, իրենց կոշիկների մոտ ոչինչ չեն գտել:
Այստեղ շնչասպառ ներս մտավ այն եկեղեցու հոգևորականը, որտեղ նախորդ օրը
տոնակատարությունն էր. եկեղեցու աստիճաններին հայտնվել էր մանուկ Հիսուսը` ոսկեզօծ հագուստով և միայն մեկ սանդալով: Տիրեց լռություն, ամեն ոք պատկերացնելով Աստծուն` լուռ աղոթում էր: Մորաքույրը լալիս ու ներողություն էր խնդրում: Իսկ Խոսեի սիրտը լի էր ավյունով և սիրով:

Սրինգ նվագող աղջիկ։
Մի աղջիկ կար: Ամբողջ օրը նա սրինգ էր նվագում: Երբեմն այնքան արտասովոր էր լինում նրա նվագը, որ անցորդները կանգնում ու լսում էին:
Աղջիկը նվագում էր երկնքի մաքրության, օվկիանոսի խորության, անտառի թարմության, մարդկանց և նրանց ցանկությունների, նրանց զգացմունքների ուժգնության և անկայունության մասին: Մի խոսքով` այն մասին, թե ինչպես էր ինքը պատկերացնում կյանքը:

Սրինգի և աղջկա խոսակցությունը
Մի աղջիկ կար: Ամբողջ օրը նա սրինգ էր նվագում: Երբեմն այնքան արտասովոր էր լինում նրա նվագը, որ անցորդները կանգնում ու լսում էին:
Աղջիկը նվագում էր երկնքի մաքրության, օվկիանոսի խորության, անտառի թարմության, մարդկանց և նրանց ցանկությունների, նրանց զգացմունքների ուժգնության և անկայունության մասին: Մի խոսքով` այն մասին, թե ինչպես էր ինքը պատկերացնում կյանքը: Սակայն մի օր մարդիկ սկսեցին պատմել նրան այն մասին, որ կյանքում ամեն ինչ բոլորովին էլ այնպես չէ, ինչպես ինքն է պատկերացնում: Եվ հենց որ նա հավատաց մարդկանց, սրինգը դադարեց նվագել:
— Ինչո՞ւ չես ուզում նվագել, սրինգ, – հարցրեց տրտմած աղջիկը:
— Ոչ թե ես չեմ ուզում նվագել, դու այլևս չես լսում ինձ, – տխուր պատասխանեց սրինգը և լռեց:
Աղջիկը նստեց աթոռին և լաց եղավ: Ինչպե՞ս ապրել առանց սրինգի, չէ՞ որ դա միակ բանն էր, որ ինքը կարող էր անել:
— Մի տխրիր, – ասաց սրինգը, – դու դեռ լսո՞ւմ ես ինձ:
— Այո, – ասաց աղջիկը` ափով սրբելով արցունքները:
— Դե ուրեմն, կենտրոնացիր: Այս Սբ. Ծննդյան տոնին քո առջ
Պատմվածքների համար այլ վերնագրեր մտածի՛ր։
առաջին պատմվածք՝ – Բարի Խոսեն և մանուկ Աստվածը։
երկրորդ պատմվածք՝- Սրինգ նվագող աղջիկը։
Սովորի՛ ր ամանորյա բանաստեղծություններից  քեզ դուր եկածները։ Փորձիր ինքդ ստեղծագործել։
Պատրաստիր ՝ ձայնային կամ վիդեոհոլովակ պատմվածքները ներկայացնելով ( նաև բանաստեղծությունները ) և հրապարակիր ու հղումն ուղարկի՛ ր ուսուցչուհուդ։
Բանաստեղծություններից և պատմվածքներից դուրս գրիր քեզ դուր եկած մտքերը և անծանոթ բառերը ( գրիր բացատրությունները) ։