Posted in Մայրենի

Մայրենի լեզվական առաջադրաքներ

 203. Կետերի փոխարեն գրի՛ր ածանց կամ վերջավորություն բառերը:

Երբ արմատին կամ բառին անծանց ենք ավելացնում, եղած իմաստը փոխվում է, և նոր բառ է ստացվում: Իսկ երբ … ենք ավելացնում, բառի արտահայտած իմաստը չի փոխվում, փոխվում է նրա ձևը՝ նախադասության մյուս բառերին կապվելու համար:
… բառ կազմող մասնիկ է: … օգնում է, որ բառը խոuքի մեջ կապվի ուրիշ բառերի հետ:
Բառի հիմքը … առաջ եղած մասն է: –

204. Տրված բառերով կազմի՛ր
ա) ածանցավոր բառեր,
բ) բառաձևեր:
Ջուր, ձայն, ձեռք:  ջուր մաքուր չէ,

ջուր մաքուր չէ,

 ձայն ցաձր է,                                   

 ձեռքը կարճ է,

205. Տրված բառախմբերը համեմատի՛ր և խմբերից յուրաքանչյուրին փորձի՛ր անուններ տալ:

Ա. Տղա, քար, սեղան: Տղա- Տղան- տղայի- տղային- տղայով­- տղայից։ քար- քարին-քարը քարից-քարով-քարում,  սեղան- սեղանը-սեղանի-սեղանին-սեղանից-սեղանով։


Բ. Տղան, տղայի, տղային, տղայով, տղայից, , քարին, քարը քարից, քարով, քարում, սեղանը, սեղանի, սեղանին, սեղանից, սեղանով:

208. Կետերի փոխարեն գրի՛ր գրիչ, բույն, ծով բառերի ձևերը: Բոլոր բառերի նման ձևերը խմբավորի՛ր: Յուրաքանչյուր բառը քանի՞  ձև ունեցավ:

Իր բույն հյուսել էր մեր այգու ամենաբարձր ծառի վրա:
Չմոտենաս իմ գրիչ ձագուկներս հանկարծ կվախենան:
Ճուտը գլուխը ծով դուրս էր հանել ու սպասում էր մորը:
Այդ թռչունին իր ձագերով ու բույն կբերեմ, որ իմ այգում ապրի:
Ձագուկները կծկվել էին ծով ու վախեցած նայում էին:
Գիշերվա փոթորկից հետո ծով հանգստանում էր:
Մեքենան մոտենում էր ծովին, արդեն լսվում էր նրա շառաչը:
Որոշեց ծովից  հեռու ապրել, որ մոռանա այդ դեպքը:
Փոթորկուն հիանում եմ, բայց և վախենում եմ լեռնացող ալիքներից:
 Ամբողջ օրը լողում էր ծովում ու վերադառնալու մասին չէր մտածում:
Իմ գրիչ լավ չի գրում:
Ձեռքը գցեց ընկերոջ գրիչ ու ծոցատետրում ինչ-որ բան նշեց:
Ամբողջ թանաքը գրիչից դուրս էր հոսել, ու պայուսակը տեղ-տեղ սևացել էր:
Այդպիսի բաները սովորական գրիչում չեն գրում:

209. Բոլոր նման բառաձևերը խմբավորի՛ր: Ո՞րն է նմանությունը:
Ափից, շենք, գյուղին, շենքով, գյուղում, ափ, գյուղով, շենքում, ափով, գյուղից, գյուղ, շենքից, ափին, շենքին: Ափից- ափ-ափով- ափին: շենք- շենքով- շենքում- շենքից:

Գյուղին- գյուղին- գյուղում- գյուղով- գյուղից- գյուղ:

213. Ընդգծված բառերը նույնարմատ (նույն արմատն ունեցող) հականիշ բառերով փոխարինի՛ր: Գոյականներն ի՞նչ ձևով դրվեցին:

Օրինակ՝
անբեղ մարդ – բեղով մարդ:

Անլուսամուտ սենյակ, անդուռ պահեստ, անծխնելույզ վառարան, անդանակ մորթել, անշնորհք նստել, անկարգ գնալ:

Կարդալ, հասկանալ, կ արողանալ որևէ մեկին բացատրել

Խոսքում գոյականները գործածվում են ուղիղ և թեքված ձևերով:
Գոյականը հոլովել նշանակում է խոսքի մեջ այլ բառերի հետ կապվելու համար տարբեր ձևերը (հոլովներ) կազմել (հոլովել – հին հայ.՝ գլորել, թավալել, շրջել, փոխել): Երբ բառը թեքվում կամ հոլովվում է, սովորաբար նրա ուղիղ ձևին համապատասխան վերջավորություն է ավելանում (ի, ից ով, ում և այլն): Վերջավորությունից առաջ եղած մասը բառի հիմքն է: