Month: December 2021

Աղակալած ճահճուտ, կենսաբանական բնության հուշարձանՀայաստանում, որը ճահճուտ է։ Բնության հուշարձանը գտնվում է Արարատի մարզի, Արարատ քաղաքում, հանքային աղբյուրների մոտ, ծովի մակարդակից մոտ 850 մ բարձրության վրա։ Այն գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Բնապահպանության նախարարության բնության պետական հուշարձանների ցանկում։ Բնության պետական հուշարձանների ցանկում ներառվել է 2008 թվականի օգոստոսի 14-ին ընդունված «Հայաստանի Հանրապետության բնության հուշարձանների ցանկը հաստատելու մասին» Հայաստանի Կառավարության որոշման համաձայն^[1][2]։

• Եթե Աշոտի  մտապահած  թվին ավելացնենք 2 և ստացված  գումարը փոքրացնենք 3 անգամ, ապա կստանանք 34։ Գտե՛ք Աշոտի մտապահված թիվը։ 100+2):3=34 34×3-2=102-2=100
• Աննայի մտապահած թվի եռապատիկից, եթե հանեք 5-ի քառապատիկը, ապա կստանաք 40։ Գտե՛ք Աննայի մտապահված թիվը։
• 20×3-20=40 (40+20) : 3=20
• Եթե Գայանեի  մտապահած թվից հանենք  ամենափոքր զույգ երկնիշ թիվը, արդյունքը հնգապատկենք, ապա կստացվի 125։ Գտե՛ք  Գայանեի  մտապահված  թիվը։ 125 : 5=25 25+ 10=35
• Եթե Արամի մտապահած  թվին ավելացնենք 127 և ստացված գումարից
• հանենք  89, ապա կստանանք 111։ Գտե՛ք Արամի մտապահված թիվը։
• 127+89=216 216-111=115
• Եթե Նարեի մտապահած թիվը բազմապատկենք 3-ով ու ստացված արտադրյալին  գումարենք 83, ապա կստացվի 419։ Գտե՛ք  Նարեի մտապահված  թիվը։ 419-89=330 330:3=110
• Եթե Նարեկի մտապահած թվի կրկնապատիկից հանենք 14 և արդյունքը բաժանենք 5-ի, կստանանք 60։ Ո՞ր թիվն է մտապահել Նարեկը։
• (157×2-14):5=60
• Ո՞ր թիվն է մտապահել Սոնան, եթե նրա մտապահած թիվը կրկնապատկենք,  արդյունքը փոքրացնենք  10-ով,    կստանանք  200։
• 100-x2:10=200 200 x 10:2=1000
• Եթե Դավիթի մտապահած թիվը բազմապատկենք 4-ով և արդյունքից հանենք 20, կստանանք 2020։ Ո՞ր թիվն է մտապահել Դավիթը։
• 510

Բաժանարար թեմայից վերհիշենք՝

9․ Քանի՞ բաժանարար ունի 35-ը։

4

10․ Քանի՞ բաժանարար ունի 28-ը։

6

11․ Սիրելի սովորողներ, այժմ ինքներդ կազմեք նմանատիպ առաջադրանքներ։

Առաջադրանքներ

• Դեղինով նշված բառերի իմաստով մոտ բառեր գրեք։
• ահեղ-սարսափելի
• համբավը-ահռելի
•  մեյդանը-Հրապարակ
• ասպանդակ-փոքրիկ ոսկոր
• ալևոր-ծերունի
• բանագետ-Բանագիտության մասնագետ
• ճըրագ-Լույսի աղբյուր 
• խալխի-ուրիշներ
• Օխտը-Յոթ
• թեժ-կատաղի
• Մոխրագույնով նշված հատվածները շարադրեք ձեր բառերով։
•  արթուն կացե՜ք, Հետո չասեք՝ թե մենք քնածեք-Դավիթ գող-գող եկավ, գընաց, Մի ծերունուս խոսքին մըտիկ-Տե՛ս, քու խելքը ինչ է կըտրում-Ի՞նչ են արել քեզ էս մարդիկ-Հե՞ր ես սըրանց դու կոտորում-Թագավորը զոռով-թըրով-Հավաքել է, էստեղ բերել-Խեղճ մարդիկ ենք՝ պակաս օրով-Մենք քեզ վընաս ի՞նչ ենք արել-Ի՜նչ, բերել է աղքատ ու խեղճ-Խալխին լըցրել ծովն արյունի-Ինքը մըտել վըրանի մեջ-Օխտը օրով հանգիստ քընի`-Օխտը օրով հանգիստ քընի-Քընել-մընել չեմ հասկանում-Էնպես դըրան ես քընացնեմ-Որ չըզարթնի էլ հավիտյան:
•  
• Նարնջագույնով նշված բառերի արմատներից յուրաքանչյուրով կազմել մեկական նոր բառ։
• թևավոր- թևավոր արծիվ։
• կեսօր- կեսօրին շատ շոքեր տաղ գանեց պաղպաղակ։
• միատեղ- երկու տղա միատեղ սրճարան։
• Նորապըսակ- Նորապըսակ զույգ։
• թագավորը- թագավորը ու թագուհին։
• ջաղացքար- ջաղացքար շատ է ոգնում մարդկանց։
• Դուրս գրեք 6 գոյական և դրանց համար ածականներ մտածեք։

1. Քանի՞ բաժանարար ունի 40-ը։
   1,5,8,4,10,2,20,40
   2.Քանի՞ բաժանարար ունի 32-ը։
   4,8,32,2,16,1
   3.Քանի՞ բաժանարար ունի 12-ը։
   3,4,6,2,1,12
   4.Քանի՞ բաժանարար ունի 24-ը։
   3,8,4,6,24,1,12,2
   5.Գտիր 34 թվի ամենամեծ ու ամենափոքր բաժանարարների գումարը։
   34+1=35
   6.Գտիր 65 թվի ամենամեծ ու ամենափոքր բաժանարարների գումարը։
   65+1=66

Սիրելի սովորողներ  սանդղակի ամենապարզ տեսակը ուղղի հատված է, որը գծիկներով բաժանված է հավասար մասերի։ Սանդղակի հարևան գծիկների միջև եղած հատվածը կոչվում է բաժանում։ Մեկ բաժանումը համապատասխանում է չափման ընտրված միավորին։

Դիտարկենք մի ճառագայթ, որը սկիզբ է առնում Օ կետից, և մի հատված, որը կկոչենք միավոր հատված։ Ճառագայթի վրա, Օ կետից սկսած,  հաջորդաբար  նշենք  կետեր այնպես, որ ցանկացած 2 հարևան   կետերի  հեռավորությունը հավասար լինի միավոր հատվածի երկարությանը։

Կոորդինատային ճառագայթ՝

O     1       2     3     4       5      6       7    8      9      10   11 

միավոր հատված

Կետի մոտ գրված թվերին անվանում են կետի կոորդինատներ։ Օրինակ՝ C կետի կոորդինատը հավասար է 5-ի։

C(5)

                 1   2      3     4       5      6    7  8   9       10    11   12

Սիրելի սովորողներ, այսօրվա ձեր աշխատանքը սա   է։

Առաջադրանքներ

1. Ո՞ր  թվերին   են   համապատասխանում   A,B,C,D,E,F    կետերը կոորդինատային ճառագայթի վրա․

A(1)

B(5)

C(8)

D(10)

E(11)

F(14)

0        A                                      B                             C                  D         E                             F

• Ի՞ն չ կոորդինատներ ունեն   A և B կետերը ։ Ի՞նչ կոորդինատներ ունեն A և B կետերի միջև նշված կետերը։

O                                  A                                     B

A(5)

B(10)

C(7)

     D(9)

• A(150) , B(360) և C(30) կետերից ո՞րն է կոորդինատային

ճառագայթի վրա ավելի աջ գտնվում, իսկ ո՞րն է ավելի ձախ գտնվում։

Ավելի աջ – B(360)

Ավելի ձախ – C(30)

• Կոորդինատային ճառագայթի վրա B կետը գտնվում է A(15) կետից ձախ։ Ի՞նչ ամենամեծ կոորդինատ կարող է ունենալ B կետը, իսկ  ի՞նչ ամենափոքր                               կոորդինատ կարող է ունենալ B կետը։

Ամենամեծ կոորդինատ – 14

Ամենափոքր կոորդինատ – 0

• Գծե՛ք Օ կետից սկիզբ առնող կոորդինատային ճառագայթ։ 10մմ երկարություն ունեցող  հատվածը վերցրե ՛ք   որպես միավոր հատված և ճառագայթի վրա նշե՛ք հետևյալ                      թվերին համապատասխանող կետերը․

ա)0,1,2,3,4,5,6 բ)0,3,6,9

գ)0,2,4,6,8

                                   1      2      3     4       5       6      7      8    9

                    0      10   20    30    40    50     60    70    80   90

• Գտե՛ք այն 4 թվերը, որոնք գրված պետք է լինեն չափիչ սարքի սանդղակի վրա։

                                                          210                      

                                           140        

                                  70   

                                                                                       350

280

0                                                          420

• Բերե՛ք  չափիչ  սարքերի  մի քանի  օրինակ և ասե՛ք, թե        չափման ինչ միավորի են համապատասխանում այդ սարքերի սանդղակների բաժանումները։

Ճերմաչափ – 1⁰ C

Քանոն –  1մմ

Ժամացույց – 1 րոպե

• Գծե՛ք ՕA և ՕB տարբեր ճառագայթներ այնպես, որ ա)դրանք լինեն միևնույն ուղղի ճառագայթներ,

            A                                                                 O                                                                        B                                        

բ) դրանք միևնույն ուղղի ճառագայթներ չլինեն։

                                                                                O                                                                                               B

           A

• Տրված են 4 կետեր, որոնցից ոչ մի 3-ը չեն գտնվում մի ուղղի վրա։ Յուրաքանչյուր 2 կետով ուղիղ են տարել։ Քանի՞ ուղիղ է տարված։

           6

1. Գծե՛ք 5սմ երկարությամբ մի AD հատված։ Նրա վրա նշե՛ք այնպիսի B և C կետեր, որ ստացված AB և CD հատվածների համար ունենանք՝

|AB| =2սմ և |CD|=3սմ։

           A                       B                                                                                    D

                                    C

Սանդղակներ ու  կոորդինատային ճառագայթ

Սիրելի սովորողներ  սանդղակի ամենապարզ տեսակը ուղղի հատված է, որը գծիկներով բաժանված է հավասար մասերի։ Սանդղակի հարևան գծիկների միջև եղած հատվածը կոչվում է բաժանում։ Մեկ բաժանումը համապատասխանում է չափման ընտրված միավորին։

Դիտարկենք մի ճառագայթ, որը սկիզբ է առնում Օ կետից, և մի հատված, որը կկոչենք միավոր հատված։ Ճառագայթի վրա, Օ կետից սկսած,  հաջորդաբար  նշենք  կետեր այնպես, որ ցանկացած 2 հարևան   կետերի  հեռավորությունը հավասար լինի միավոր հատվածի երկարությանը։

Կոորդինատային ճառագայթ՝

O     1       2     3     4       5      6       7    8      9      10   11 

միավոր հատված

Կետի մոտ գրված թվերին անվանում են կետի կոորդինատներ։ Օրինակ՝ C կետի կոորդինատը հավասար է 5-ի։

C(5)

                 1   2      3     4       5      6    7  8   9       10    11   12

Սիրելի սովորողներ, այսօրվա ձեր աշխատանքը սա   է։

Առաջադրանքներ

1. Ո՞ր  թվերին   են   համապատասխանում   A,B,C,D,E,F    կետերը կոորդինատային ճառագայթի վրա․

A(1)

B(5)

C(8)

D(10)

E(11)

F(14)

0        A                                      B                             C                  D         E                             F

• Ի՞ն չ կոորդինատներ ունեն   A և B կետերը ։ Ի՞նչ կոորդինատներ ունեն A և B կետերի միջև նշված կետերը։

O                                  A                                     B

A(5)

B(10)

C(7)

     D(9)

• A(150) , B(360) և C(30) կետերից ո՞րն է կոորդինատային

ճառագայթի վրա ավելի աջ գտնվում, իսկ ո՞րն է ավելի ձախ գտնվում։

Ավելի աջ – B(360)

Ավելի ձախ – C(30)

• Կոորդինատային ճառագայթի վրա B կետը գտնվում է A(15) կետից ձախ։ Ի՞նչ ամենամեծ կոորդինատ կարող է ունենալ B կետը, իսկ  ի՞նչ ամենափոքր                               կոորդինատ կարող է ունենալ B կետը։

Ամենամեծ կոորդինատ – 14

Ամենափոքր կոորդինատ – 0

• Գծե՛ք Օ կետից սկիզբ առնող կոորդինատային ճառագայթ։ 10մմ երկարություն ունեցող  հատվածը վերցրե ՛ք   որպես միավոր հատված և ճառագայթի վրա նշե՛ք հետևյալ                      թվերին համապատասխանող կետերը․

ա)0,1,2,3,4,5,6 բ)0,3,6,9

գ)0,2,4,6,8

                                   1      2      3     4       5       6      7      8    9

                    0      10   20    30    40    50     60    70    80   90

• Գտե՛ք այն 4 թվերը, որոնք գրված պետք է լինեն չափիչ սարքի սանդղակի վրա։

                                                          210                      

                                           140        

                                  70   

                                                                                       350

280

0                                                          420

• Բերե՛ք  չափիչ  սարքերի  մի քանի  օրինակ և ասե՛ք, թե        չափման ինչ միավորի են համապատասխանում այդ սարքերի սանդղակների բաժանումները։

Ճերմաչափ – 1⁰ C

Քանոն –  1մմ

Ժամացույց – 1 րոպե

• Գծե՛ք ՕA և ՕB տարբեր ճառագայթներ այնպես, որ ա)դրանք լինեն միևնույն ուղղի ճառագայթներ,

            A                                                                 O                                                                        B                                        

բ) դրանք միևնույն ուղղի ճառագայթներ չլինեն։

                                                                                O                                                                                               B

           A

• Տրված են 4 կետեր, որոնցից ոչ մի 3-ը չեն գտնվում մի ուղղի վրա։ Յուրաքանչյուր 2 կետով ուղիղ են տարել։ Քանի՞ ուղիղ է տարված։

           6

1. Գծե՛ք 5սմ երկարությամբ մի AD հատված։ Նրա վրա նշե՛ք այնպիսի B և C կետեր, որ ստացված AB և CD հատվածների համար ունենանք՝

|AB| =2սմ և |CD|=3սմ։

           A                       B                                                                                    D

                                    C

• Նախադասությունն աշխարհաբար դարձրու:
• Իւրաքանչիւր ծառ ի պտղոյ իւրմէ ճանաչի – Յրուրնքաչուր ծառ ճանաչում է իր պտուղին։
• Աշխարհաբար դարձրու նաև սա` Իւրաքանչիւր պտուղ ի ծառէ իւրմէ ճանաչի: Ի՞նչ փոխվեց: յրանքաչուր պտուղ ճչանաչվում է իր ծառին։

Отгадать загадки.

1 Жил я посреди двора,

Где играет детвора,

Но от солнечных лучей

Превратился я в ручей.

с

н

е

г

о

в

и

к

2 После осени пришла.

И сугробы намела

Ответ։ снег

3 Снег на полях,

Лед на водах,

Вьюга гуляет.

Когда это бывает?

Ответ: зимой

4 Что за чудо-покрывало?

Ночью все вдруг белым стало.

Не видать дорог и рек —

Их укрыл пушистый снег

5 Я живу под самой крышей,

Даже страшно глянуть вниз.

Я могла бы жить и выше,

Если б крыши там нашлись.

Ответ: сосульки

1. Волк — дикий зверь.
   Дикие звери живут в лесу.
2. Высоко в небе летит журавль.
   Журавли — перелётные птицы.
3. Осень. Льёт дождь.
   Осенью часто льют дожди.
4. Медведь любит мёд.
   Всю зиму медведи спят.
5. Был тёплый денёк.
   Скоро наступят весёлые деньки.
6. Огонь горел до утра.
   Зажглись яркие огни.

Էրեբունի թանգարանի մասին

Էրեբունի թանգարանը հիմնադրվել է 1968 թվականին։ Այն գտնվում է Էրեբունի վարչական շրջանում, և հանդիսանում է պատմահնագիտական արգելոց-թանգարան։ Այստեղից է սկսվում Երևանը։ Թանգարանում ցուցատրված է մթա. 782թ․ հիմնադրված, ուրարտական, Էրեբունի քաղաքի ամրոցի պատմությունը ու մշակույթը։ Էրերբունի թանգարանի հավաքածում հարուստ է, Հայաստանի տարբեր շրջաներից, պեղված նախաուրարտական, ուրարտական, աքեմենիան, հելլենիստական և վաղ Հայկական ժամանակաշրջաններին վերապերող շուրջ 12,000 գտածոներով։

Անգլիական այգու մասին

Այգու տարածքը ի սկզբանե եղել է Երևանում գտնվող ստորգետնյա աղբյուրներով հարուստ տարածք։ Գետնի տակից բխող առատ ջուրը ծառերի տակ կուտակվելով լճանում և ճահճային տարածքի էր վերածվում։ 1879 թվականին Երևանի նորանշանակ գլխավոր բժիշկ Լևոն Տիգրանյանն այգու վիճակը մալարիայի համաճարակի հիմական պատճառը համարելով՝ իշխանության ուշադրությունը հրավիրել է այգու և շրջակա տարածքների բարձիթողի վիճակի, այգին լճացած ջրերից մաքրելու անհրաժեշտության վրա։

 1895 թվականի հուլիսի 1-ին 12 տարի ժամկետով կապալով տրվել է Լևոն Բագլնչյանին, ով պարտավորվել է 3 տարում ավարտել այգու վերակառուցումը, սակայն թերացել է։

Նոր ծառուղիներ բացվեցին, անցուղիները ծածկվեցին կարմիր փշրանքով։ Այգին կառուցվեց եվրոպական ձևով, և դա էր, երևի, պատճառը, որ կոչվեց «Անգլիական այգի»։

Ոնց Արգիշտի արքան սարքեց Էրեբունի բերդաքաղաքը

Էրեբունի բերդաքաղաքի մնացորդները դեղակայված են Արին բերդ բլրին վրա։ Այն կարուցվել է, Ք․ա․ 782թ․ ուրարտական տերության հզորագույն արքաներից մեկի Արգիշտի I-ի կողմից։ Էրեբունին իր հզոր զինվորական կայազորով կոչված էր ամրապնդելու երկրի դիրքերը հյուսիսային սահմաների հատվածում։ Միջնաբերդի կառույցներից ամենամեծը պալատն էր, որի շքամուտքի արձանագրությունն ասում է․ <<Խալդիի մեծությամբ Արգիշտին, Մենուայի որդին այս այս հոյակապ պալատը կառուցեց>>

1. Դեղինով նշված բառերի բացատրությունները բառարանի օգնությաբ գրեք և սովորեք անգիր։

Օխտը – տեսնելը

Խարջը – ծախքը

Արմաղան – նվեր

Երկանք – ձեռնաղաց

Ղարավաշ – աղախին

Գոռ – աղմուկ

Անկոթ – աբռնակ

Շեղբիկ – դանակ

Կիտած – կուտակած

Շըլինքը – վիզը

Չափը – քանակը

1. Մոխրագույնով նշված արտահայտությունները բացատրեք՝ օգտվելով տեքստից։

Գըլխի՛ս վըրա – Քառասունն էլ երկար, որ ուղտեր բառնան,
Իմ տանն ու դըռան ղարավաշ դառնան։
Ու Կոզբադին առավ զորքեր.
— Գըլխի՛ս վըրա, ասավ, իմ տեր։

Տեղը ջընջեմ հայոց ազգի – Գընամ հիմի քանդեմ Սասուն,
Կանայք բերեմ քառսուն-քառսուն,
Քառսուն բեռնով դեղին ոսկի, Տեղը ջընջեմ հայոց ազգի։

Օհան լըսեց՝ կապվեց լեզուն – Էսպես երգով,
Զոռով-զորքով
Գոռ Կոզբադին մըտավ Սասուն. Օհան լըսեց՝ կապվեց լեզուն։

Դառը դադած դեղին ոսկին – Խընդիրք արավ.
— Ինչ որ կուզես՝ առ, տա՛ր, ամա՛ն.
Վարդ աղջիկներ, կանայք Սասման, Դառը դադած դեղին ոսկին,

Մի՛ տար մահու – Միայն թե գըթա մեր խեղճ ազգին,
Մի՛ կոտորիր, մի՛ տար մահու։

Սև սուգ կալավ հայոց ազգին – Քառսուն էլ երկար, որ ուղտեր բառնան,
Մըսրա Մելիքին ղարավաշ դառնան։
Դեզ-դեզ կիտեց դեղին ոսկին. Սև սուգ կալավ հայոց ազգին։

Շաղգամը մըտավ – Ցած իջավ Դավիթ Մարութա սարից,
Ժանգոտած, անկոթ մի շեղբիկ գըտավ,
Գընաց՝ պառավի շաղգամը մըտավ։

Ճանաչել զիմաստութիւն եւ զխրատ, իմանալ զբանս հանճարոյ:

1. Նկատեցի՞ր` ինչպես է կարդացվում զ մասնիկը (նախդիրը) բաղաձայնից առաջ:

Զ առանձնանում է բաղաձայնից։

• Նախադասությունն աշխարհաբար դարձրու:

Ճանաչել իմաստությունը և խրատը, իմանալ հանճարի գործեր