Month: February 2022

ԻՆՉՊԷՍ ՉԱՓԵՍ, ԱՅՆՊԷՍ ԱԼ ԿԸ ՉԱՓՈՒԻՍ

 

Տղայ մը օր մը կը զայրանայ իր ծերացած հօրմէն, զայն կ՚առնէ ուսին, կը
տանի անտառ մը, հոն կը ձգէ ու տուն կը դառնայ։
Տարիներ ետք կ’ամուսնանայ, որդի մը կ՚ունենայ, կը խնամէ ու կը մեծցնէ
զայն։ Սակայն, այս տղան ալ հօրը պէս երախտամոռ* կ՚ըլլայ։
Օր մըն ալ, երբ ասոր ալ սիրտը կը նեղուի, կ՚առնէ հայրը ուսին ու սարն ի
վեր կը բարձրանայ։
–Տղա՛ս, զիս հոս ձգէ ու ե՛տ գնա,– կ՚ըսէ հայրը։
–Իսկ ինչո՞ւ ճիշդ հոս,– կը հարցնէ տղան։
–Ես հայրս մինչեւ այս ծառն եմ բերած,– կը պատասխանէ հայրը հոգոց
հանելով*։

հօրմէն-հորնէն

Տղայ-տղա

ձգել-թողնել

զայն-նրան

հոս-այստեղ

ետք-hետո

կ՚առնէ-կվերձն է

ասոր-սրան

զիս-ինձ

զայրանայ-ջղայնանալ

Իմ կարծիքով այս առակը ասում է, որ կայանքում ինչ էլ, որ մարդ անի, նրան դա հետ է գալու, կապ չոնի լավ բան անես, թե վատ բան անես։

Առաջադրանքներ

1. Ստեղծագործությունը բաժանիր մասերի և դրանք վերնագրիր։

Աղքատ գյուղացին և իր խելոք տղան

Լինում է թե չէ, ո՞վ գիտի հաստատ.
Եվ ի՞նչն է հաստատ աշխարքի վըրա…—
Աշխարքում հաստատ մի բան կա մենակ,
Այն է, որ հաստատ ոչ մի բան չկա։—

Լինում է՝ իբրև գյուղացի մի մարդ,
Աղքատ, օրական ապրուստի կարոտ։
Ունենում է սա մի խելոք տըղա,
Տանում է ծառա տալի մեկի մոտ։

Տարիք են անցնում։ Էս խելոք տըղեն

Էնպես է ազնիվ ու ժիր ծառայում,
Որ տերն էլ սըրա վարձը շատացնում,
Ինչպես իրենը՝ էնպես է նայում։
Հիշում է մի օր հայրը իր որդուն
Ու վեր է կենում գալի տեսություն.

— Հը՞, ո՞նց ես, որդիս, հիմի էլ էնպես
Էլ մերկ ու տըկլոր, էլ քաղցած հո չե՞ս։
— Չէ՛, լավ եմ, հայրիկ, ապրուստս միշտ կա,
Բայց ի՞նչ անես որ… էսպես չի մընա…

Գընում է հայրը։ Տարիք են անցնում։

Առաջ է գընում տըղեն օրն օրին,
Վերջը բարձրանում, պալատն է հասնում,
Դառնում է ծառա մեծ թագավորին։
Հիշում է մի օր հայրը իր որդուն
Ու վեր է կենում գալի տեսություն։

Հը՞, ո՞նց ես, որդիս, էլ ի՞նչ ես ուզում,
Լողում ես առատ էս լիքը ծովում։
— Հա՛, լի եմ, հայրիկ, դու հանգիստ գընա,
Բայց ի՞նչ անես որ… էսպես չի մընա…

Գընում է հայրը։ Տարիք են անցնում։

Էնքան է սիրվում մեր խելոք ծառան,
Որ թագավորը բերում է սըրան
Իրեն տերության երկրորդն է անում։
Հիշում է մի օր հայրը իր որդուն
Ու վեր է կենում գալի տեսություն.

— Հը՞, ո՞նց ես, որդիս, էլ ի՞նչ է մընում,
Քու խոսքովն են ողջ նըստում–վեր կենում։
— Հա՛, մեծ եմ, հայրիկ, նազիր եմ ահա,
Բայց ի՞նչ անես որ… էսպես չի մընա…

Գընում է հայրը։ Տարիք են անցնում։

Էս բարի երկրի թագավորը ծեր
Մի օր անժառանգ ընկնում է մեռնում,
Գահն ու աշխարքը մընամ են անտեր։
Ժողովք են կանչում երկրի մեծերին։
Ժողովք են գալի, խորհուրդ են անում,

Բերում են իրենց խելոք նազիրին
Առքով ու փառքով թագավոր դընում,
Ու մեր գյուղացին լըսում է մի օր՝
Դարձել է իրեն որդին թագավոր։
Գալիս է. —Որդի՛ս, էլ ի՞նչդ է պակաս,

Ամբողջ աշխարքում մի դու ես, որ կաս…
— Փառք աստծու, հայրիկ, ունեմ թագ ու գահ,
Բայց ի՞նչ անես որ… էսպես չի մընա…

Գընում է հայրը։ Տարիք են անցնում
Իր գահին բազմած ինքնակալը նոր։

Մահը ու թաքվորը

Մահվան ու կյանքի վճիռ է անում՝
Բուռը հավաքած աշխարքը բոլոր։
Բուռըդ հավաքի աշխարքը թեկուզ,
Թողնելու ես ողջ դարձյալ աշխարքին։
Մեր թագավորն էլ մի անգամ էսպես

Մահիճ է ընկնում, ավանդում հոգին։

Լըսում է ծերուկ հայրը մի օր էլ,
Որ իր թագավոր որդին չըմնաց։
Ի՞նչ ասել կուզի — գալիս է վըրեն,
Էլ ի՜նչ մըղկըտոց, էլ ի՜նչ սուգ ու լաց…

Զորքով, աշխարքով, ծեսով, հանդեսով
Արքային վայել թաղում են անում,
Ու վեր են կենում՝ զըրույց անելով
Ամենքը իրենց տըներն են գնում։
Տարիք են անցնում։ Հայրը մի անգամ

Գալիս է որդու շիրիմի վրա։
Գալիս է, տեսնում՝ մարմար մահարձան,
Բայց վըրեն գրած… «Էսպես չի մընա…»։

Գընում է հայրը։ Տարիք են անցել.
Ո՞վ կարա մեզնից հաշիվն իմանա…

Էն օրից էսօր անվերջ, դարեդար
Զրույցն ասում է — «Էսպես չի մընա…»
Ու չըկա շըքեղ արձանն արքայի,
Ոչ նրա քաղաքն աշխարքի վըրա,
Մերն է աշխարքը ու կյանքը հիմի,

Բայց մեր աշխարքն էլ… էսպես չի մընա։

• Գրիր ստեղծագործության ասելիքը։
• Ստեղծագործությունը ցույց է տալիս, որ աշխարհում ոչ մի բան հիմնական չէ։
• Գտիր այն հատվածը, որտեղ խտացված է հեղինակի ասելիքը։
• Զրույցն ասում է — «Էսպես չի մընա…»
• Ու չըկա շըքեղ արձանն արքայի,
• Ոչ նրա քաղաքն աշխարքի վըրա,
• Մերն է աշխարքը ու կյանքը հիմի,
• դուրս գրիր քեզ դուր եկած հատվածը, ընտրությունդ հիմնավորիր։
• Բայց մեր աշխարքն էլ… էսպես չի մընա..
• Համաձա՞յն ես հեղինակի հետ, պատասխանդ պատճառաբանիր։
• Համաձա՞յն եմ հեղինակի հետ,
• Ինչպես կբացատրես այս տողերը․

Եվ ի՞նչն է հաստատ աշխարքի վըրա…—
Աշխարքում հաստատ մի բան կա մենակ,
Այն է, որ հաստատ ոչ մի բան չկա։—

Ոչ մի բան հաստատուն չէ։

1. Բալլադից դուրս գրիր բոլոր պարզ, բարդ, ածանցավոր բառերը տեղադրիր աղյուսակում։

Պարզ

Բարդ

Ածանցավոր

մենակ, շատացնում մըղկըտոց

գյուղացի տեսություն.

 մարդ անժառանգ

խելոք բարձրանում

մահարձան

• (55 և 15)=5
• 55=5×11
  15=3×5
• 28 և 12=4
• 150 և 6=5
• 24 և 12=4
• 125 և 100=25

125=5x5x5

100=5x5x2x2

• 31 և 70=1×31 7×10
• 15  և 60 =3×5 6×10
• 18 և 48=6×3 8×6
• 15 և 27= 3×5 3×9
• 20 և 36= 5×4 6×6
• 35 և 45= 5×7 5×7
• 12 և 14= 6×2 7×2
• 48 և 52= 6×8 1×52
• 18 և 72= 9×2 9×8
• 48 և 96 = 6×8 6×16
• 102 և 50= 2×51 2×25
• 25 և 150 5×5 5×30,

224. Տրված խմբերի բառերի տարբերությունը բացատրի՛ր: Ինչո՞ւ են դրանք անվանում ածականի համեմատության աստիճաններ:

            Ա. Քաղցր, աղի, կծու, դառը, մեծ, երկար, բարձր: համեմատական
            Բ. Ավելի քաղցր, ավելի աղի, ավելի կծու, ավելի դառը, ավելի մեծ, ավելի երկար,          ավելի բարձր: դրական
            Գ. Ամենից քաղցր, ամենից աղի, ամենից կծու, ամենից դառը, ամենից մեծ,    ամենից երկար, ամենից բարձր: գերադրական

225. Տրված բառերի (գերադրական աստիճանի ածականների) հոմանիշ ձևերը գրի՛ր:

Օրինակ՝

ամենից լավ – ամենալավ, լավագույն
ամենամեծ – ամենից մեծ, մեծագույն
փոքրագույն- ամենափոքր, ամենից փոքր

            Ամենավատ, գեղեցկագույն, բարձրագույն, ամենաազնիվ, ամենից հզոր, ամենից          ահեղ, համեստագույն, ամենահին, ամենից ծանր, ամենալուրջ, ամենից խոշոր: Ամենավատ-վատագույն, գեղեցկագույն-ամենից գեղեցիկ, բարձրագույն-ամենից բարձրագույն, ամենաազնիվ-ամենից ազնիվ, ամենից հզոր- հզորագույն, ամենից ահեղ-ամենից ուժեղ, համեստագույն-ամնից համեստ, ամենահին-ամենից հին ամենից ծանր-ծանրագույն, ամենալուրջ-ամենից լուրջ, ամենից խոշոր-խոշորգույն,

226. Նախադասությունն այնպես ձևափոխի՛ր, որ միտքը չփոխվ:

Օրինակ՝

Մառախուղի կաթիլները միլիոն անգամ ավելի փոքր են, քան անձրևի կաթիլները: – Մառախուղի կաթիլներն անձրևի կաթիլներից միլիոն անգամ փոքր են:

            Աղի ջուրն ավելի ծանր է, քան սառույցը, այդ պատճառով էլ սառույցը չի        սուզվում: Սառույցը չի սուզվում որովհետև ավելի թեթև է քան աղի ջուր։
            Ծովային փոքր, բայց թունավոր կենդանիներն ավելի վտանգավոր են, քան    շնաձկները: Շնաձկները իրենցից այնքան վտանգ չեն ներկայացնում քան ծովային փոքր, բայց թունավոր կենդանիները։

            Բանավոր խոսքն ավելի մեծ հնարավորություն ունի վերաբերմունք             արտահայտելու, քան գրավորը: –

            Նավաստիների կիրառած թունավոր նյութերը, վառ գույներն ու ուլտրաձայնը           շնաձկների համար պակաս սարսափելի են, քան ժամանակակից աղմկոտ երաժշտությունը:
            Նավաստիների կիրառած թունավոր նյութերը, վառ գույներն ու ուլտրաձայնը           շնաձկների համար պակաս սարսափելի են, քան ժամանակակից աղմկոտ երաժշտությունը: ժամանակակից աղմկոտ երաժշտությունը շնաձկների համար ավելի սարսափելի են քան նավաստիների կիրառած թունավոր նյութերը, վառ գույներն ու ուլտրաձայնը։          

228. Տրված բառակապակցություններից ամեն մեկի իմաստն արտահայտի՛ր մեկ բառով: Ի՞նչ է ցույց տալիս -սուն ածանցը:

            Երեք տասնյակ 30 , չորս տասնյակ40, հինգ տասնյակ 50, վեց տասնյակ 60, յոթ տասնյակ 70,     ութ տասնյակ 80, ինը տասնյակ 90:

229. Զննի՛ր տրված բառաշարքերը և փորձի՛ր պարզել, թե բաղադրյալ թվականներից որո՞նք կից (միասին) գրություն ունեն, և որո՞նք՝ հարադիր (աոանձին):

            Ա. Տասնյոթ, քսաներեք, երեսունմեկ, քառասունվեց, հիսունչորս, վաթսունինը,           յոթանասունհինգ, ութսուներկու, իննսունինը:
            Բ. Հարյուր մեկ, երկու հարյուր քսանվեց, հինգ հազար վեց հարյուր երեսունյոթ, չորս միլիարդ ինը միլիոն յոթ հարյուր հազար վեց հարյուր յոթանասունյոթ և այլն:

230. Տրված թվականները գրի՛ր բառերով:

            65 վաթսունհինգ, 48 քառասունութ, 107հարյուր յոթ , 93 իննսուներեք, 6087վեց հազար ութսունյոթ , 4321 չորս հազար երեք հարյու քսանմեկ, 786 յոթ հարյուր ութսունվեց

• Ինչո՞ւ հսկան չվախեցավ Մեծ իշխանից։
• Ոորովետեվ հսկան բոլորից մեծ էր չափսերով ու նա գիտեր, որ Մեծ իշխանից մարդիկ ինչել անենին չեյն կարող հասնեյն հասկաին։
• Դեղինով նված ածականները դրեք համեմատության աստիճաններով։

վիթխարի-չընչին

• Մոխրագույնով նշված բառերի ածանցներն առանձնացրեք, դրանցով նոր բառեր կազմեք։
• անթիվ-ան-անհնազանդ, անընդունակ
• անքանակ-ան-անանցանելի, անհամար
• Բազմությունը-թյուն-ընկերություն,բարություն
• մարդուկներ-ներ-ընկերներ, եղբայրներ,
• ահեղ

Найдите в тексте ответы на вопросы и прочитайте их.
1. Что Женя купила в магазине?
Баранки
2. Кто съел баранки?
Собака
3. Как Женя очутилась в незнакомом месте?
Она бежала за собакой и заблудилась.
4. Кто подарил Жене цветок? Каким был цветок?
Жене старушка подарила цветок, цветок был похож на ромашку. У него было семь лепестков: жёлтый, красный, зелёный, синий, оранжевый, фиолетовый и голубой.
5. Какое первое желание Жени исполнил цветик-семицветик?
Согласны ли вы с тем, что…
1. Однажды мама послала Женю за хлебом. Нет
2. Собака съела все баранки. Да
3. Женя догнала собаку и отобрала у неё баранки. Нет
4. Старушка не помогла Жене. Нет
5. Цветок был похож на розу. Нет
Девочка пожилала, что-бы она оказалась дома с баранками.
Продолжите предложения, используя данные ниже слова.
1. В булочной можно купить баранки, печенье, гата, кекс, торт
2. В цветочном магазине можно купить ромашки, розы,
тюльпаны, колокольчики, подснежники.
3. В книжном магазине продаются книги, альбомы, тетради, учебники
Слова для справок: книги, баранки, печенье, гата, ромашки, розы,
тюльпаны, альбомы, тетради, учебники, кекс, торт, колокольчики, подснежники.
Подберите антонимы к выделенным словам.
Продавать баранки; посадить цветок; войти в садик; забыть правило; отдать книгу.

Напишите в нужной последовательности.
1. Женя поблагодарила старушку и вышла из садика.
2. Мама послала Женю в магазин за баранками.
3. Женя заблудилась, испугалась и заплакала.
4. Она сорвала очень красивый цветок и дала его Жене.
5. Старушка пожалела девочку и привела её в свой садик.

Продолжите предложения, используя данные ниже слова.
1. В булочной можно купить…
2. В цветочном магазине можно купить…
3. В книжном магазине продаются…
Слова для справок: книги, баранки, печенье, гата, ромашки, розы,
тюльпаны, альбомы, тетради, учебники, кекс, торт, колокольчики, подснежники.
Подберите антонимы к выделенным словам.
Продавать баранки, посадить цветок, войти в садик, забыть правило,
отдать книгу.
Продавать баранки-покупать баранки
посадить цветок-сорвать цветок
войти в садик-выйти из садика
забыть правило-помнить правило
отдать книгу-взять книгу
Напишите в нужной последовательности.
1. Женя поблагодарила старушку и вышла из садика.
2. Мама послала Женю в магазин за баранками.
3. Женя заблудилась, испугалась и заплакала.
4. Она сорвала очень красивый цветок и дала его Жене.
5. Старушка пожалела девочку и привела её в свой садик.

2. Мама послала Женю в магазин за баранками.
3. Женя заблудилась, испугалась и заплакала.
5. Старушка пожалела девочку и привела её в свой садик.
4. Она сорвала очень красивый цветок и дала его Жене.
1. Женя поблагодарила старушку и вышла из садика.

216. Տրված բառերից յուրաքանչյուրին ինչպիսի՞ հարցին պատասխանող մի քանի բառեր ավելացրո՛ւ:
Քույր-գեղեցիկ,մեծ,բարձրահասակ,ժպտերես։
Եղբայր-փոքր,գանգուր,կարմրաթուշ,աշխույժ։
Մայր-բարի,խնաիչ,գեղեցիկ,խելացի,հասկացող։
Հայր-պատասխանատու,ուժեղ,մաքրասեր։
Տատիկ-Հոգատար,մեծահասակ,կազմակերպված։
Պապիկ-ալեհեր,խիստ,բանիմաց
217.Տրված գոյականներին ածանցներ ավելացրո՛ւ, որ ածականներ դառնան:
սիրտ-անսիրտ
ախ-ախը գոյական չէ-վախ-վախկոտ
քար-քարոտ
մայր-մայրական
երկինք-երկնային
արև-արևոտ
փայտ-փայտե
լեռ-լեռնային
փողոց-փողոցային
երկաթ-երկաթյա
օդ-անօդ
ծաղիկ-ծաղկային
եղբայր-եղբայրական
ոսկի-ոսկե
արծաթ-արծաթյա
ծով-ծովային/
218. Ընդգծված ածականները տեքստից հանի՛ր:
Համեմատի՛ր. տրվա՞ծ, թե՞ ստացված տեքստում է վերաբերմունք արտահայտված:SԱսում են, թե դաժան կոկորդիլոսն իր խեղճ զոհին ուտելուց հետո իսկական արցունքներ է թափում: Ի՞նչ է, այդ վայրենի կոկորդիլոսը թշվառ զոհին խղճո՞ւմ է: Գիտակ մարդիկ ասում են, որ կերածը մարսելու ժամանակ նրա օրգանիզմում ուրիշ գեղձեր էլ են գրգռվում, որից և աչքերից թափվող արցունքանման հեղուկ է առաջանում: Այդ սուտ, կեղծավոր լացը նկատի ունեն, երբ մեկի մասին ասում են, թե «կոկորդիլոսի արցունք է թափում»:
դաժան, վայրենի, իսկական, գիտակ, թշվառ, արցունքանման, կեղծավոր
221. Կետերի փոխարեն տեղադրի՛ր տրված ածականները: Տրված ու ստացված տեքստերը համեմատի՛ր (ածականները խոսքում ի՞նչ դեր ունեն):
Երբ լեռնային տափաստաններից բարձրանում ենք դեպի մշուշապատ մարգագետինները և գնում դեպի հավերժական ձյան սահմանը, կենդանական աշխարհն աղքատանում է: Բարձր լեռնագագաթներին ամենից շատ վայրի ոչխարներն ու մորուքավոր քարայծերն են լինում: Նրանք սիրում են կանգնել անմատչելի ժայռերի կատարներին ու նայել հեռու՝ խոտավետ սարերին ու դաշտերին:
Ածականները արտահայտում են գոյականի ինչպիսի՞ լինելը։
222. Կետերի փոխարեն տեղադրի՛ր տրված ածականները: Տրված ու ստացված տեքստերը համեմատի՛ր:
Գետնի վրայով արագավազ ու հորդահոս գետեր, կարկաչուն ու թափանցիկ առվակներ են հոսում, գետնի տակից սառնորակ ու վճիտ աղբյուրներ են բխում, և երբ նրանց ջրերը որևէ իջվածքում կուտակվում են, լիճ է գոյանում: Իսկ որքա՜ն լեռնային լճեր կան: Երկրագնդի ամենամեծ լճի՝ Բայկալի ափերը երիզող բարձր լեռներն ասես կապույտ մշուշի վրա են կախված: Ձգվում է սքանչելի լիճը  հարյուրավոր կիլոմետրեր, ու տեղացիները նրան ծով են անվանում: Բայկալը անուշահամ ու սառնորակ ջուր ունի: Արևային ու հանդարտ եղանակին լճի հատակը տեղ-տեղ երևում է:
            Մեր հանրապետությունը տարբեր գեղատեսիլ լճերով հարուստ է: Դրանցից ամենախորը Սևանա լիճն է, որտեղ իշխան ձուկն է բնակվում: Դիլիջանից քիչ հեռու մի գողտրիկ լիճ կա: Նա այնքան զուլալ ջուր ունի, որ նրան Պարզ լիճ են կոչում

Փոխադարձաբար պարզ են այն թվերը, որոնց ընդհանուր բաժանարարը միայն 1-ն է։

Օրինակ՝ 5 և 7 թվերը փոխադարձաբար պարզ թվեր են։

Առաջադրանքներ

1․Թվերը  վերլուծեք  պարզ արտադրիչների։

Օրինակ՝ 22=2*11

• 16=4×4=2x2x2x2
• 28=4×7=2x2x7
• 36=3×4=6×6=2x3x2x3
• 12=3×4=3x2x2
• 18=6×3=2x3x3
• 45=9×5=3×3
• 64=8×8=2x2x2x2x2
• 80=4×20=2x2x2x5
• 26=2×13
• 45=9×5=3×3
• 9=3×3
• 15=3×5
• 24=3x2x2x2x2
• 2․ Թվերը պարզ արտադրիչների վերլուծելով՝ գտեք նրանց ընդհանուր  պարզ արտադրիչները:
• Օրինակ՝ 6=2‧3,      10=2‧5,   2-ը կոչվում է  6 և 10 թվերի ընդհանուր  պարզ արտադրիչ։

• 25 և 35-5×5-7×5
• 40 և 28-6×8-6×5
• 36 և 18-9×4-2×8
• 45 և 10-9×5-2×5
• 15 և 25-3×5-5×5
• 26 և 12-1×26-6×2
• 40 և 35-7×5-5×6
• 60 և 25-6×10-5×5
• 24 և 18-6×4-6×3
• 16 և 24-6×4-4×4
• 
  3․Այմժ ինքդ կազմիր նմանատաիպ առաջադրանքներ։

Մի օր մի առյուծ տեսնում է, որ կենդանիները փախնում են։ Նա հարցնում է, թե ի՞նչ է պատահել։ Նրանք ասում են, որ մարդ է գալիս, որ առյուծն էլ փախնի։ Առյուծը տեղից չի շարժվում։ Երբ մարդը հասնում է առյուծը ասում է արի կռվենք, իսկ մարդն ասում է, որ իր զենքերը տանն, իսկ առյուծինը առյուծի մոտ են։ Մարդն առաջարկում է առյուծին կապել ծառից, որպեսզի նա չփախչի, մինչև ինքը գնա զենքերը բերի և կռվեն։ Առյուծը համաձայնվում է, և մարդը նրան կապում է ծառից, ապա մի ճյուղ է ծառից պոկում և սկսում է առյուծին խփել։

Առյուծն ասում է, որ մարդն իրեն ավելի ուժեղ հարվածի, որովհետև իր խելքը դրան է արժանի։

Իմ կարծիքով այս հեքիաթը ասում է, որ պետք չէ քո ուժերը գերագնահատել։

Պարզ ու բաղադրյալ թվեր: Բաղադրյալ  թվերի  վերլուծությունը պարզ արտադրիչների:

1․ Թվերը  վերլուծեք  պարզ արտադրիչների։
14-2×7
21-3×7
15-3×5
16-2×8
25-5×5
32-8×4
42-7×6
60-6×10
2․ Թվերը պարզ արտադրիչների վերլուծելով՝ գտեք նրանց ընդհանուր  պարզ արտադրիչները:
14 և 10-2×7-2×5
10 և 25-2×5-5×5
15 և 20-3×5-2×10
24 և 15-8×3-3×5
8 և 12-2×4-3×4
12 և 10-3×4-2×5
16 և 28-4×4-8×6
10 և 3-2×5-1×3
7 և 8-1×7-2×4
5 և 12-5×1-3×4