Month: November 2021

Ինքնաստուգում

1․Հաշվեք ուղղանկյունանիստի մակերևույթի մակերեսը, եթե նրա չափումներն են՝ 6 սմ, 9 սմ,  12 սմ։ 6x9x12=648սմ

2.Հաշվեք ուղղանկյունանիստի ծավալը, եթե նրա չափումներն են՝ 7 դմ, 8 դմ,  10 դմ։

7x8x10=556

3․Հաշվեք  9 սմ կող ունեցող  խորանադի ծավալը։

9x9x9=729

4․ Հաշվեք 8 դմ կող ունեցող խորանադի մակերևույթի մակերեսը։

8×8=64 64×6=348

5․ 180, 124, 1025, 25681, 10000, 369   թվերից առանձնացրեք նրանք, որոնք բաժանվում են 5-ի։

180,1025,10000,

6․ 14, 25, 15980, 1546, 23551, 25693   թվերից առանձնացրեք նրանք, որոնք բաժանվում են 2-ի։

6,15980,1546,

7․ 6358, 1500, 3650, 1423, 2544  թվերից առանձնացրեք նրանք, որոնք բաժանվում են 10-ի։
1500,
8․ 4501, 3691, 1008, 3702, 2566 թվերից  առանձնացրեք  նրանք, որոնք  բաժանվում են 3-ի։
3702,
9․ 909, 1000, 33003, 6009, 60606,  թվերից առանձնացրեք նրանք, որոնք բաժանվում են 9-ի։
1000,909,33003,6009,60606
10․ 3600, 2425, 1800, 1016, 2598 թվերից առանձնացրեք նրանք, որոնք բաժանվում են 4-ի

3600,

Առաջադրանքներ

• Դեղինով նշված բառերի բացատրությունները բառարանի օգնությաբ գրեք և սովորեք անգիր։
• մըժեղ-Միչատ,
• եթիմը-Անտեր,
• կոծել-Առտասվել
• կոռ-ծուռ
• Կաղկա՜նձ-վնգստոց
• մեյդան-Հրապարակ
•  խալխ-անցանոթ
• ջուխտ-Զույգ
• Նարնջագույնով նշված բառերը բաժանեք բաղադրիչների՝ առանձնացնելով արմատներն ու ածանցները և գրեք թե ինչ տիպի բառ է՝ ածանցավո, բարդ, բարդ ածանցավոր։

հացա-կեր,

ոտ-նաման,

գառն-արած

անն-ըման

անհա-մար 

Սըրտ-աճաք

 լուսա-մուտ

գառն-ատեր

լեղա-ճաք

 Հորե-ղբայր

1․Հաշվեք ուղղանկյունանիստի մակերևույթի մակերեսն ու ծավալը, եթե նրա չափումներն են՝ 2 սմ, 9 սմ,  11 սմ։ 9×11=99

2x2x9=36

2x9x11=198

2x2x11=44

198+44+36=278

2․Հաշվեք ուղղանկյունանիստի մակերևույթի մակերեսն ու ծավալը, եթե նրա չափումներն են՝ 5 դմ, 7 դմ,  8 դմ։ 7×8=56

2x5x7=70

2x7x8=112

2x5x8=80+70=262

ծավալ-5×8=40

3․Հաշվեք ուղղանկյունանիստի մակերևույթի մակերեսն ու ծավալը, եթե նրա չափումներն են՝ 6 սմ,  12 սմ, 10 սմ։

4․Հաշվեք ուղղանկյունանիստի մակերևույթի մակերեսն ու ծավալը, եթե նրա չափումներն են՝ 13 սմ, 15 սմ,  10 սմ։

5․Հաշվեք ուղղանկյունանիստի մակերևույթի մակերեսն ու ծավալը, եթե նրա չափումներն են՝

11 սմ,  12 սմ, 10 սմ։

6․ Հաշվեք ուղղանկյունանիստի մակերևույթի մակերեսն ու ծավալը, եթե նրա չափումներն են՝         

 3 դմ,  20 սմ, 10 սմ։

7․ Հաշվեք ուղղանկյունանիստի մակերևույթի մակերեսն ու ծավալը, եթե նրա չափումներն են՝

11 սմ, 12 սմ, 14 սմ։

8․ Հաշվեք ուղղանկյունանիստի մակերևույթի մակերեսն ու ծավալը, եթե նրա չափումներն են՝

15 սմ, 16 սմ, 17սմ։

9․ Հաշվեք ուղղանկյունանիստի մակերևույթի մակերեսն ու ծավալը, եթե նրա չափումներն են՝

10 սմ, 12 սմ, 14 սմ։

10․ Սիրելի սովորողներ, այժմ ինքներդ կազմեք նմանատիպ խնդիրներ

Сколько ног у осьминога

Каким насекомым хлопают в ладоши
Что рисует мороз на стёклах
Где проводит медведь зиму

 У осъминога 8 нага: 

Хлопают в ладоши муха:

Задание 2. Задайте вопрос к каждому предложению и запишите ответ.
Это было зимой. Мальчики пошли на озеро. Ваня надел коньки и Он упал в воду.

 На помощь пришли товарищи. Они вытащили Ваню из воды и отвели домой.

Почему так слуллчилосъ?:

побежал на лёд.

Задание 3. Допишите пропущенную часть рассказа. Озаглавь рассказ.

Однажды я шёл из школы домой и вдруг увидел у забора щенка.

Каким был щенок?_
Что сделал мальчик?
Где стал жить щенок? Как его назвали?_____
Каким он стал? __
Вот какой теперь у меня друг!

Задание 4. Спишите, вставляя пропущенные буквы и знаки препинания.
После уроков мы п…шли в лес на пр…гулку как кр… сиво з…мой в л…су Мы к…тались на санках л…жах кон…ках Играли в сн…жки.
Л вы любите зиму?

Задание 5. Напиши 3 вопросительных, 3 восклицательных и 3 повествовательных предложения.

159. Ա և Բ խմբի բառերի իմաստների տարբերությունը բացատրի՛ր, ինքդ շարքերին 10-ական բառ ավելացրու:

 Ա                                Բ

Դեղին            –           դեղնել                 
փոքր              –           փոքրանալ
բարի              –          բարիանալ
սիրուն           –           սիրունանալ

Հաստ             –           հաստանլ

Բարակ           –          բարականալ

Երկար             –         երկարանալ

Կարճ              –          կարճանալ

Թթու                –         թթվել

Լույս                 –        լուսավորել

Չաղ                   –        չաղանալ

Մութ                  –       մթնել

Գեշ                      –     գեշանալ

Մոտ                    –    մոտենալ  

161. Հարցում արտահայտող բառը փոխարինի´ր համապատասխան բառով:

Ինչպիսի՞ արև, ինչպիսի՞ օր, ինչպիսի՞ առվակ, ինչպիսի՞ հեռուստացույց, ինչպիսի՞գիրք, ինչպիսի՞ մարդ: Ինչպիսի՞ արև- սիրուն արև , ինչպիսի՞ օր-լավ օր, ինչպիսի՞ առվակ-ջրառատ, ինչպիսի՞ հեռուստացույց-հաստ հեռուստացույց, ինչպիսի՞գիրք-հետարքիր,

ինչպիսի՞ մարդ-բարի մարդ,

162. Պարզի´ր, թե տրված բառակապակցությունների մեջ ո՞ր բառն է գոյական, ո՞րը` ածական (Ածական անունն առաջացել է ածել բառից: Հին  հայերենում ածել նշանակում է ավելացնել, վրան դնել, բերել):

Բարակ բարդի, գանգուր մազեր, առասպելական քաղաք, քառաձի կառք, ստորին շերտ, վերին հարթակ, հեռատես գիտնական:

163. Բառերը բաժանի՛ր երկու խմբի՝ գոյականների և ածականների:

Կաղնի, հայտնի, մեծ, կանաչ, աղջիկ, գետ, բուք, բարի, տգեղ, ճշմարտություն, անտուն, բարկացկոտ, Գայանե, տուն, կատու, գունավոր, կաղամբ, հեռուստացույց, խակ, Հայաստան, հետաքրքիր, վարդ, Վարդուհի, փշոտ, լիճ, ալիք, հզոր, բարձր, մարտ, մարտակառք, կառապան, հմուտ, մարտական, եռանիվ, հեծանիվ, ալ, պատմություն, պատմական, թռչուն, թռիչք, խիզախ, բարի, բարեկամական, շքեղ, գարուն, գարնանային, արևոտ, արև, երկար:

164. Ա և Բ խմբի բառերի իմաստների տարբերությունը բացատրի´ր: Ինչպե՞ս կկոչես Ա խմբի բառերը, ինչպե՞ս Բ խմբի բառերը։

Ա                                Բ

Մեծ                –           մեծանալ
բարձր            –          բարձրանալ
չոր                  –          չորանալ
չար                 –           չարանալ

Օրինակի վրա հասկանանք, թե ինչպես պատրաստենք ուղղանկյունանիստ։ Ընտրեք 3 տարբեր չափումներ, օրինակ՝ 3 սմ, 5 սմ և 8 սմ։ Գունավոր ստվարաթղթից կտրեք 3 սմ և 5 սմ կողմերով 2 հատ ուղղանկյուն, կտրեք նաև 5 սմ և 8 սմ կողմերով 2 հատ ուղղանկյուն, որից հետո կտրեք 3 սմ և 8 սմ կողմերով 2 հատ ուղղանկյուն։ Այժմ սկոչի միջոցով այդ ուղղանկյունները միացրեք այնպես, որ ստանաք ուղղանկյունանիստի փռվածքը, դրանից հետո հեշտությմաբ կստանաք ուղղանկյունանիստ, որի չափումներն են՝ 3 սմ, 5 սմ և 8 սմ։

Ուղղանկյուանանիստի մակերևույթի մակերեսը նրա բոլոր նիստերի(ուղղանկյունների)  մակերերսների գումարն է։

Ուղղանկյունանիստի  չափումներն են՝ ուղղանկյունանիստի լայնությունը, երկարությունը և բարձրությունը։

Եթե ուղղանկյունանիստի չափումները նշանակենք a,b,c, քանի որ ուղղանկյունանիստի հանդիպակաց նիստերը իրար հավասար են, ուստի  նրա բոլոր նիստերի  մակերերսների գումարը կլինի՝ 2*a*b+2*b*c+2*a*c, որն էլ ուղղանկյունանիստի մակերևույթի մակերեսն է։

Օրինակ՝ հաշվենք 3 սմ, 5 սմ և 8 սմ չափումներով ուղղանկյունանիստի մակերևույթի մակերեսը։

a=3 սմ, b=5 սմ, c=8 սմ, ուրեմն ուղղանկյունանիստի մակերևույթի մակերեսը՝ 2*3*5+2*5*8+2*3*8=30+80+48=158 սմ քառ․։

Ավելի լավ հասկանալու համար նախ պատկերենք ուղղանկյունանիստի փռվածքը՝

Նախ նկատենք, որ կա 2 հատ 3 սմ և 5 սմ կողմերով ուղղանկյուն։ Հաշվենք 3 սմ և 5 սմ կողմերով ուղղանկյուններից յուրաքանչյուրի մակերեսը՝ 3*5=15 սմ քառ․։ 5,7,8

5×7=35

7×8=56

7,8

5,8

5×8=40

2×35+2×40+2×56=70+80+112=262

Այժմ նկատենք, որ կա 2 հատ 3 սմ և 8 սմ կողմերով ուղղանկյուն։ Հաշվենք 3 սմ և 8 սմ կողմերով ուղղանկյուններից յուրաքանչյուրի մակերսը՝ 3*8=24 սմ քառ․:

6×12=72

12×10=120

6×10=60 2×60+2×12+2×120=120+144+240=504

Այնուհետև նկատենք, որ կա 2 հատ 5 սմ և 8 սմ կողմերով ուղղանկյուն։ Հաշվենք 5 սմ և 8 սմ կողմերով ուղղանկյուններից յուրաքանչյուրի մակերեսը՝ 5*8=40 սմ քառ․։

S(մակերևույթի մակերես)=2*15+2*24+2*40=30+48+80=158 սմ քառ․

Առաջադրանքներ․

Ինչպե՞ս էին առաջներում ապրում առանց համացանցի: Չէ՞ որ դա մի վայր է, որտեղ հնարավոր է գտնել ամեն ինչ` սիրված երգ, նոր հեռուստաֆիլմ, հետաքրքիր գիրք, ընկերներ և ծանոթներ աշխարհի բոլոր ծայրերից և նույնիսկ տնային առաջադրանքների պատասխաններ:
Եթե դու առաջին տարին չէ, ինչ նավարկում ես համացանցում, ապա տեղյակ ես վիրուսներից, հակերային ծրագրերից և սպամից: Եվ իհարկե, վստահ ես, որ «համակարգիչդ ոչ ոք չի կարող խոցել»: Եվ, օրերից մի օր, ա՜յ քեզ փորձանք՝ քո սոց. ցանցային ընկերները հանկարծակի սկսում են իրար հետևից դժգոհ հաղորդագրություններ ուղարկել, ի պատասխան «այս հղումով բացի′ր» քո առաջարկության, որի մասին, պարզվում է, տեղյակ էլ չես: Որպեսզի խուսափես նման տհաճ անակնկալներից, մենք ներկայացնում ենք անվտանգության 10 պարզ կանոններ, որոնք կօգնեն քեզ պաշտպանել ոչ միայն քո համակարգիչը, այլ նաև քեզ և քո անձնական տվյալները:

1. Կայքերում գրանցվելիս, հնարավորության դեպքում մի′ օգտագործիր քո անձնական տվյալները` տան կան բջջային հեռախոսի համարները, տան հասցեն:

Նաև զգուշացիր սոցիալական ցանցի անձնական էջում նկարներ տեղադրելուց: Դա, իհարկե, չի նշանակում, որ պետք է մեկուսանալ ամբողջ աշխարհից և լուսանկարի փոխարեն տեղադրել սև քառակուսի: Խոսքն այն անձնական նկարների մասին է, որոնք դու տեղադրում ես համացանցում, օրինակ` ձեր ընկերական խնջույքներից, նամանավանդ, որոնք կարող են դուրեկան չլինել կամ սխալ մեկնաբանվել ուրիշների կողմից: Դա հեշտությամբ կարող է քո մասին սխալ պատկերացում ստեղծել: Չէ՞ որ ցանկացած օգտատեր, այդ թվում քո ուսուցիչը և նույնիսկ ապագա գործատուն կարող է տեսնել այդ նկարները:Վիճակագրության համաձայն, գործատուների ավելի քան 60% փնտրում են համացանցում լրացուցիչ տեղեկատվություն հավակնորդի մասին, հատկապես այնպիսի սոց. ցանցերում, ինչպիսիք են Ֆեյսբուքը, LinkedIn, Twitter և այլնԲացի այդ, կասկածելի բովանդակությամբ նկարները և այլ անպարկեշտ տեղեկատվությունը կարող են ամաչացնել և վատնել քեզ հավանող երիտասարդին կամ աղջկան: Եվ որպես ծայրահեղություն՝ օրերից մի օր մեկնումեկը կարող է պատճենահանել քո մասնակցությամբ անպարկեշտ նկարները և տարիներ հետո դիմել նենգագործության (շանտաժի):

Խորանարդի մակերևույթի մակերեսը նրա 6 նիստերի մակերեսների գումարն է։ Քանի որ խորանարդի 6 նիստերը իրար հավասար քառակուսիներ են, ուրեմն, խորանարդի մակերևույթի մակերեսը հաշվելու համար պետք է գտնել 1 քառակուսու մակերեսը և արդյունքը բազմապատկել 6-ով։

Paint-ով գծեք խորանարդ․

1. Հաշվեք  8 սմ կող ունեցող  խորանադի ծավալն ու մակերևույթի մակերեսը։

V=12x12x12=64×8=512սմ³

• Հաշվեք  9 դմ կող ունեցող  խորանադի ծավալն ու մակերևույթի մակերեսը։

V=9x9x9=81×9=729դմ³

• Հաշվեք  4 սմ կող ունեցող  խորանադի ծավալն ու մակերևույթի մակերեսը։

V=4x4x4=16×64սմ³

• Հաշվեք  17 մմ կող ունեցող  խորանադի ծավալն ու մակերևույթի մակերեսը։

V=17x17x17=4913մմ³

• Հաշվեք  3 դմ կող ունեցող  խորանադի ծավալն ու մակերևույթի մակերեսը։

V=3x3x3=9×3=27դմ³

• Հաշվեք  2 սմ կող ունեցող  խորանադի ծավալն ու մակերևույթի մակերեսը։

V=2x2x2=4×2=8սմ³

• Հաշվեք  1 դմ կող ունեցող  խորանադի ծավալն ու մակերևույթի մակերեսը։

V=1x1x1=1դմ³

• Հաշվեք  19 մմ կող ունեցող  խորանադի ծավալն ու մակերևույթի մակերեսը։

V=19x19x19=6859մմ³

• Հաշվեք  2 սմ կող ունեցող  խորանադի ծավալն ու մակերևույթի մակերեսը։

V=2x2x2=4×2=8սմ

1. Հաշվեք  1 դմ կող ունեցող  խորանադի ծավալն ու մակերևույթի մակերեսը։

V=1x1x1=1դմ³

1. Հաշվեք  19 մմ կող ունեցող  խորանադի ծավալն ու մակերևույթի մակերեսը։

V=19x19x19=6859մմ³

• Դեղինով նշված բառերի բացատրությունները բառարանի օգնությաբ գրեք և սովորեք անգիր։
• դյուցազուն-քաջ,
• ահարկու-սառսափելի,
• զարմով-սերունդ,
• հռչակ-համբավ,
• կորյուն-Առյուծի
• ավանդեց-պատմել
• Նարնջագույնով նշված բառերը բաժանեք բաղադրիչների՝ առանձնացնելով արմատներն ու
• ածանցները և գրեք թե ինչ տիպի բառ է՝ ածանցավո, բարդ, բարդ ածանցավոր։
• Մոխրագույնով նշված արտահայտությունները բացատրեք՝ օգտվելով տեքստից։
• Բնութագրեք Ձենով Օհանին, Դավթին, Մսրա Մելիքին։ Ձեր բնութագրումները հիմնավորեք։
• Ինչո՞ւ Դավիթը հրաժարվեց անցնել Մելիքի թրի տակով։
• Ինչո՞ւ Առյուծ Մհերն ու իր կիրը Դավիթի ծնվելուց հետո մահացա

Տիգրանակերտ, պատմական հայկական քաղաք Արցախի Հանրապետության Ասկերանի շրջանի հարավ-արևելքում, Խաչեն գետի աջ ափին։ Կառուցվել է մ.թ.ա. 1-ին դարում հայոց արքա Տիգրան Մեծի կողմից, ով նորաստեղծ հայկական կայսրության մեջ հիմնել էր իր անունը կրող չորս քաղաք։

Արցախի Տիգրանակերտի մասին հիշատակել են 7-րդ դարի պատմիչներ Սեբեոսը և Մովսես Կաղանկատվացին։ Այն որպես բնակավայր գոյություն է ունեցել մինչև ուշ միջնադար և գտնվել է Խաչենի իշխանության տարածքում։ Այս շրջանից Խաչենագետի ներքին հովիտը կոչվել է Տիգրանակերտի դաշտ։ Տեղացի ժողովրդի մոտ պահպանել էր «Տկռակերտ» անվանաձևը։

Խորհրդային շրջանում Տիգրանակերտը գտնվում էր Աղդամի շրջանի տարածքում, որը ազատագրվել է Արցախյան պատերազմի ժամանակ հայկական զինված ուժերի կողմից։ 2020 թ․ Արցախում հրադադարի մասին եռակողմ հայտարարության պայմաններով անցել է ադրբեջանական վերահսկողության տակ։

Տիգրանակերտի ճշգրիտ տեղանքը հայտնաբերվել է 2005 թվականին։ Այն գտնվում է Վանքասար անունով սարի և «Արքաների աղբյուր» կոչված աղբյուրի մոտակայքում։ Տիգրանակերտի հանդիման՝ Խաչենագետի ձախ ափին նկատվել են մեկ այլ հնավայրի հետքեր։

2006 թվականին սկսվել են Արցախի Տիգրանակերտի պեղումները։ Արդյունքում գտնվել և ուսումնասիրվել են քաղաքի միջնաբերդը, պարիսպները, քաղաքի կենտրոնական մասը և վաղ միջնադարյան բազիլիկ եկեղեցի։ Քաղաքը հիմնականում կառուցված է սպիտակ կրաքարով։ Յուրահատուկ է պարիսպների որմնաքարերի հանգույցների «ծիծեռնակապոչ» ձևը։

Պեղումների ամենակարևոր գտածոներից մեկն է 2008 թվականի հուլիսի 15-ին հայտնաբերված հայերեն արձանագրությունը։

Քաղաքի պեղումները կատարվում են ՀԳԱԱ Արցախի արշավախմբի կողմից, ֆինանսավորվում են Արցախի Հանրապետության կառավարության և «Երկիր» միության կողմից